ฝากการบ้าน 2 กระทรวงเศรษฐกิจ "พลังงาน-อุตสาหกรรม"

หลังการเลือกตั้ง 8 ก.พ.ที่ผ่านมา คนไทยทั้งประเทศ คงได้เห็นเค้าลางพรรคการเมืองที่จะมาร่วมกันจัดตั้งรัฐบาลชุดใหม่ ที่ประเมินกันตามไทม์ไลน์ที่คาดการณ์กันว่า รัฐบาลผสมชุดใหม่ จะเข้ามานับหนึ่งบริหารประเทศได้ในเดือนมิ.ย.นี้

โดยปี 2569 นี้ ถือเป็นปีหัวเลี้ยวหัวต่อสำคัญของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของประเทศไทย ที่เกิดขึ้นท่ามกลางความผันผวนของโลกในทุกมิติ ทั้งด้านความมั่นคงทางภูมิรัฐศาสตร์ ภาวะเศรษฐกิจโลก และแรงกดดันด้านสิ่งแวดล้อม จากเป้าหมาย Net Zero ปี 2593 ฯลฯ 

สิ่งเหล่านี้ย่อมส่งผลต่อการกำหนดนโยบายของกระทรวงพลังงาน ที่ต้องมีทิศทางเดินหน้าได้จริง และเกิดประโยชน์ต่อประชาชนในทุกระดับ

เพราะต้องยอมรับว่า กระทรวงพลังงาน แม้เป็นกระทรวงด้านเศรษฐกิจขนาดเล็ก มีงบประมาณปีละ 3,000-4,000 ล้านบาท แต่หากคลี่เนื้อในดูแล้ว ต้องยอมรับว่าเป็นกระทรวงเกรดเอ ที่มีทรัพยากรและผลประโยชน์ด้านสัมปทานพลังงานขนาดเอกอุ มูลค่ามหาศาลยิ่งกว่าขุมทรัพย์แห่งเพชรพระอุมาเลยทีเดียว เป็นที่หมายตาของบรรดานักการเมืองจากทุกพรรค ต่างอยากเข้ามานั่งบริหารจัดการขุมทรัพย์แห่งนี้

ดังนั้น โจทย์ยากที่เป็นเผือกร้อนของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานคนใหม่ คือต้องมาปล้ำผีลุกปลุกผีนั่ง นโยบาย Flagship (เรือธง) ของกระทรวงพลังงาน เพื่อขับเคลื่อนนโยบายภายใต้แนวคิด “เปลี่ยนผ่านพลังงานอย่างสมดุล” ประกอบด้วย 4 นโยบาย ประกอบด้วย

1. เพิ่มการจัดหาพลังงานในประเทศในปีนี้ เพราะนอกจากที่กระทรวงพลังงานให้ความสำคัญต่อการกระจายแหล่งเชื้อเพลิง เพื่อลดความเสี่ยงอันเกิดจากการความผันผวนจากสถานการณ์โลก ซึ่งกระทรวงพลังงานให้ความสำคัญต่อการเพิ่มการจัดหาพลังงานจากในประเทศผ่านการเร่งเปิดสำรวจและผลิตปิโตรเลียมรอบที่ 26 ในพื้นที่ทะเลฝั่งอันดามัน ควบคู่กับการผลักดันประกาศผลผู้ชนะการสำรวจรอบที่ 25 พื้นที่บนบก ที่อยู่ระหว่างรอการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) ชุดใหม่ รวมถึงขยายความร่วมมือในพื้นที่พัฒนาร่วมไทย – มาเลเซีย (เจดีเอ) เพื่อให้ประเทศไทยมีฐานพลังงานที่มั่นคง ยืดหยุ่นและสามารถบริหารจัดการได้อย่างเป็นระบบ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

2. ประกาศใช้แผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้า (PDP) ฉบับใหม่ ที่อยู่ระหว่างการเดินหน้าจัดทำแผน PDP ฉบับใหม่ ให้สอดคล้องกับบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว แผน PDP ฉบับใหม่ได้มีการนำปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการผลิตและการใช้ไฟฟ้าของประเทศ เข้ามาเป็นปัจจัยสำคัญในการวางแผน อาทิ เทคโนโลยีด้านพลังงานรูปแบบใหม่ การรองรับ Data Center และการเติบโตของรถยนต์ไฟฟ้า (EV) ในประเทศ การพิจารณาด้านราคาค่าไฟฟ้าที่เหมาะสม ที่ไม่เป็นอุปสรรคต่อการแข่งขันของประเทศ การเพิ่มสัดส่วนการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานสะอาดรองรับเป้า Net Zero ที่เร็วขึ้นกว่า 15 ปี เพื่อให้แผน PDP ฉบับใหม่เป็นกลไกสำคัญในการวางรากฐานระบบไฟฟ้าของประเทศ และสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาวต่อไป

3. ปรับกฎระเบียบด้านพลังงานรองรับการเปลี่ยนผ่านพลังงาน หัวใจสำคัญของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน คือ การเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการผลิตและใช้พลังงานสะอาดได้อย่างยืดหยุ่นและเป็นธรรม ในปีนี้ กระทรวงพลังงานมีการเดินหน้าพัฒนากรอบกฎหมายรองรับการซื้อขายไฟฟ้าโดยตรง หรือมาตรการ Direct PPA เพื่อรองรับความต้องการใช้พลังงานสะอาดที่ระบุแหล่งที่มาได้อย่างชัดเจน

“เพราะจุดนี้ถือเป็นกุญแจสำคัญในการดึงดูดการลงทุนใหม่ในประเทศ และถือเป็นการสร้างจุดแข็งใหม่ของประเทศอย่างชัดเจน”

4. เร่งจัดสรรเงินกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานปี 2569 การลงทุนด้านพลังงาน ถือเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานอย่างเป็นรูปธรรม มีประสิทธิภาพ กระทรวงพลังงานจึงต้องจัดสรรเงินกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน เพื่อให้เป็นกลไกหลักที่สร้างการสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ เอกชน รวมถึงประชาชน ถือเป็นหนึ่งในช่องทางการสนับสนุนการปรับตัวของประเทศในการรองรับเป้าหมายใหม่ด้านสิ่งแวดล้อมของโลกอีกทางหนึ่ง

ทั้งหมดทั้งมวลนี้ จึงเป็นการบ้านที่ รมว.พลังงานคนใหม่ ต้องรับไปดำเนินการเพื่อผลประโยชน์ของคนไทยทั้งประเทศ

ขณะเดียวกัน ในส่วนของกระทรวงอุตสาหกรรม ที่เป็นกระทรวงเกรดซีในสายตาของพรรคการเมือง รมว.อุตสาหกรรมคนใหม่ ก็มีวาระเร่งด่วนที่ไม่มีเวลาเรียนรู้งานใดๆ เพราะต้องเข้ามา รีสตาร์ตความสามารถแข่งขันของประเทศทั้งระบบผ่านยุทธศาสตร์สำคัญๆ อาทิ

1. เร่งพลิกฟื้นดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรม (MPI) และอัตราการใช้กำลังการผลิตภาคอุตสาหกรรม (CapU) ให้กลับมาเป็นฟันเฟืองเศรษฐกิจ เพราะขณะนี้ MPI หดตัวต่ำกว่าศักยภาพการผลิตของประเทศไทยมานานหลายปี

ขณะที่ CapU ก็มีอัตราที่ต่ำกว่าระดับคุ้มทุนในหลายๆ อุตสาหกรรม, โรงงานอุตสาหกรรมมีคำสั่งซื้อ แต่ไม่กล้าลงทุนเพิ่มเพื่อรองรับคำสั่งซื้อ (ออเดอร์) เพราะต้นทุนการผลิตยังมีความผันผวน ทั้งจากปัญหาค่าเงินบาท ภาษีนำเข้าจากสหรัฐฯ ความไม่แน่นอนทางภูมิรัฐศาสตร์

โดยมาตรการเร่งด่วน อาจแบ่งเป็นการแยกรายกลุ่มอุตสาหกรรม เช่น กลุ่มที่ฟื้นเร็ว กลุ่มที่ฟื้นช้า / กลุ่มที่เสี่ยงถดถอย แล้วใช้นโยบายเข้าไปช่วยเหลือเฉพาะกลุ่ม, การใช้มาตรการ Super Tax Deduction กระตุ้นการเดินเครื่อง-อัปเกรดไลน์ผลิต, ดึงคำสั่งซื้อภาครัฐ (Local Content) เข้าโรงงานในไทยเพื่อดัน CapU ระยะสั้น

รวมทั้งการเชื่อมโยงกับสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม เพื่อกระตุ้นให้เกิดการลงทุนใหม่ๆ เพราะหากมีการลงทุนก็จะมีการใช้กำลังการผลิตภาคอุตสาหกรรม สะท้อนไปยังเกิดการจ้างงานใหม่ เพื่อกระตุ้นวงจรเศรษฐกิจ สศอ. กสอ. ให้ลงทุนใหม่

2. ปลดล็อกเอสเอ็มอี ให้สินค้าเอสเอ็มอีของประเทศไทยแข่งขันกับสินค้านำเข้าราคาต่ำให้ได้ โดยเฉพาะการสนับสนุนให้เข้าถึงสินเชื่อได้ง่ายขึ้น

3. กำหนดมาตรการรับมือสินค้านำเข้าราคาถูกจากต่างประเทศที่เข้ามาตีตลาดผู้ผลิตไทย เพราะเป็นปัญหาใหญ่ เช่น สินค้าจีนและอีกหลายๆ ประเทศทะลักเข้ามาในไทย เกิดการตัดราคา ทำลายโครงสร้างการผลิตในประเทศ โดยโรงงานอุตสาหกรรมของไทยทยอยปิดกิจการ ส่งผลให้แรงงานตกงาน

4. ปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมสู่ New S-Curve + Green Industry ถือเป็นโจทย์ใหม่ เพราะปัจจุบันโลกไม่ต้องการของถูกอย่างเดียว แต่ต้องการสินค้าสะอาด มีเทคโนโลยี ตรวจสอบแหล่งที่มาได้ โดยภารกิจนี้ ต้องเร่งอุตสาหกรรมเป้าหมาย อาทิ รถยนต์ไฟฟ้า, แบตเตอรี่, เซมิคอนดักเตอร์ อิเล็กทรอนิกส์ชั้นสูง, การสนับสนุนโรงงานอุตสาหกรรมเข้าสู่ Green Factory และเน็ตซีโร่ และจัดตั้งกองทุน Industrial Transformation Fund เพื่อให้โรงงานอุตสาหกรรมรุ่นเก่าขอสินเชื่อไปปรับปรุงกิจการ

ติดตามข้อมูลด้านเศรษฐกิจและนโยบายรัฐบาล กับ ThairathMoney ได้ที่ https://www.thairath.co.th/money/economics/thailand_econ

ติดตามเพจ Facebook : Thairath Money ได้ที่ลิงก์นี้  https://www.facebook.com/ThairathMoney