เงินเฟ้อโลกสูง ต้องกลัวอะไร?

ดร.ฐิติมา ชูเชิด ฝ่ายนโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย

ตั้งแต่ต้นปีเงินเฟ้อทั่วโลกสูงขึ้นเร็วมาก คนเริ่มพูดถึงกันเยอะว่า “เงินเฟ้อสูง” จะเป็นเรื่องชั่วคราวหรือถาวร แต่ไม่ว่าเงินเฟ้อจะสูงขึ้นเพราะอะไร เชื่อว่าผู้อ่านคงเจอผลกระทบเงินเฟ้อโลกสูงผ่านมาทางราคาน้ำมันและค่าขนส่งกันไปบ้างแล้ว และคงสงสัยอยู่เหมือนกันว่า ราคาน้ำมันจะปรับขึ้นไปอีกนานแค่ไหน และเงินเฟ้อไทยจะสูงตามเงินเฟ้อโลกหรือไม่ บางขุนพรหมชวนคิดขอสรุปให้เห็นที่มาที่ไปของสถานการณ์เงินเฟ้อโลกสูง และชวนคิดว่าต้องกลัวอะไรในภาวะเช่นนี้

ปกติแล้วเงินเฟ้อสูงจะเกิดจาก 2 สาเหตุ คือ 1) ประชาชนต้องการซื้อสินค้าและบริการเพิ่มขึ้น (demand-pull inflation) แต่ผลิตมาได้ไม่พอรองรับ ทำให้ราคาปรับสูงขึ้น และ 2) ต้นทุนการผลิตเพิ่มขึ้น (cost-push inflation) ผู้ผลิตจึงปรับราคาสูงขึ้น

สาเหตุที่เงินเฟ้อโลกสูงในช่วงปีนี้เห็นได้ชัดว่ามาจากทั้ง 2 สาเหตุ อย่างแรกคือ ความต้องการซื้อเพิ่มขึ้นมากหลังเศรษฐกิจโลกทยอยฟื้นตัว ขณะที่สินค้าและบริการที่ผลิตออกมาไม่พอรองรับความต้องการใช้จ่ายที่คนอัดอั้นมานาน (revenge spending) ในช่วงล็อกดาวน์ อีกสาเหตุคือ ต้นทุนการผลิตแพงขึ้นจากราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในตลาดโลกที่สูงขึ้นมาก เช่น ก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ ถ่านหิน เหล็ก ทองแดง เพราะการผลิตหยุดชะงักหรือชะลอลงไปในช่วงโควิดระบาดรุนแรง ฟากกลุ่มประเทศผู้ส่งออกน้ำมันเจ้าใหญ่ในโลกก็รวมตัวกันจำกัดปริมาณการผลิตไว้ ราคาน้ำมันดิบจึงเปลี่ยนจาก record low ในช่วงปี 2020 ที่ล็อกดาวน์เข้มมาเป็น record high หลังประเทศต่างๆทยอยเปิดเมือง นอกจากนี้ ต้นทุนการผลิตที่แพงขึ้นยังมาจากปัญหาข้อจำกัดด้านอุปทานในโลก (supply chain disruption) โดยเฉพาะการขาดแคลนตู้คอนเทนเนอร์ในการขนส่งสินค้า และการขาดแคลนชิปเซมิคอนดักเตอร์ในการผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์

กลุ่มที่มองว่าเงินเฟ้อโลกสูงจะเกิดขึ้นชั่วคราว มองโลกแง่ดีว่าปัจจัยที่กล่าวมาจะคลี่คลายได้ภายในปีหน้า เชื่อว่ากำลังซื้อและกำลังการผลิตจะกลับมาเป็นปกติได้ในที่สุด แต่ก็มี กลุ่มที่มองว่าเงินเฟ้อสูงชั่วคราวที่เห็นอาจกลับกลายเป็นเรื่องถาวรได้ ถ้าปัจจัยที่กล่าวมาไม่ได้คลี่คลายเร็วอย่างที่คิด จนผู้คนเริ่มปรับการคาดการณ์เงินเฟ้อว่าจะอยู่ในระดับสูง และปรับพฤติกรรมไปในทิศทางเดียวกัน เช่น ผู้บริโภคเร่งใช้จ่ายกลัวเงินเฟ้อสูง ผู้ผลิตปรับขึ้นราคาสินค้า และแรงงานขอขึ้นค่าจ้าง ทำให้เงินเฟ้อยิ่งสูงต่อเนื่อง (self-fulfilling) เพราะเหตุนี้ ธนาคารกลางประเทศกำลังพัฒนาหลายแห่งเร่งขึ้นดอกเบี้ยนโยบายในช่วงปีนี้ หลังเห็นสัญญาณเงินเฟ้อคาดการณ์ของครัวเรือนและธุรกิจสูงขึ้นมากอย่างต่อเนื่อง เพื่อแสดงให้เห็นว่าไม่ได้วางใจ และเร่งเข้าดูแลให้คนเชื่อมั่นว่าเงินเฟ้อจะมีเสถียรภาพอยู่ในกรอบเป้าหมายได้

นอกจากนี้ หลายคนเริ่มพูดถึง “เงินเฟ้อจากกระแสรักษ์สิ่งแวดล้อม (greenflation)” ที่อาจซ้ำเติมปัญหาเงินเฟ้อโลกสูง หลังจากที่หลายประเทศเริ่มตระหนักถึงการปรับโครงสร้างการใช้พลังงาน ภาครัฐเริ่มมีนโยบายให้ธุรกิจลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลในการผลิตไฟฟ้า เปลี่ยนไปใช้พลังงานสะอาดมากขึ้น ซึ่งจะทำให้ต้นทุนพลังงานสูงขึ้น และอาจเกิดการส่งผ่านต้นทุนไปยังผู้บริโภคเพิ่มขึ้นได้ในอนาคต แต่ปัจจัยนี้คงเป็นเรื่องระยะยาว ขึ้นกับนโยบายเปลี่ยนผ่านไปสู่เศรษฐกิจสีเขียวของภาครัฐแต่ละประเทศที่แตกต่างกัน

“เงินเฟ้อโลกสูง” จึงเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายต้องจับตา แม้ตอนนี้แบงก์ชาติจะมองว่า ผลกระทบเงินเฟ้อโลกมายังเงินเฟ้อไทยยังไม่มาก เพราะเศรษฐกิจไทยฟื้นช้า และการส่งผ่านราคาพลังงานโลกมาเงินเฟ้อในประเทศยังไม่มาก แต่ก็เป็นสิ่งที่วางใจไม่ได้ ยิ่งสาเหตุมาจากปัจจัยต่างประเทศที่เกินจะควบคุมด้วยแล้ว ภาครัฐต้องติดตามและเตรียมตั้งรับให้ดีค่ะ.