หน้าฝนและน้ำท่วมเป็นช่วงที่สัตว์มีพิษ เช่น งู ตะขาบ แมงป่อง และแมลงก้นกระดก หนีน้ำเข้าบ้าน เปิดวิธีป้องกันและปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างถูกต้อง เพื่อความปลอดภัยของทุกคนในครอบครัว
ในช่วงฤดูฝนที่มักมีพายุฝนฟ้าคะนองและเกิดปัญหาน้ำท่วมขังในหลายพื้นที่ ปัญหาที่มักตามมาและสร้างความอันตรายให้กับประชาชนคือ "สัตว์มีพิษ" ที่มักหนีน้ำมาหลบซ่อนตัวตามบ้านเรือน ข้อมูลจากกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข เผยสถิติผู้ถูกสัตว์มีพิษกัดต่อยจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในช่วงฤดูฝน ดังนั้น การรู้เท่าทันวิธีป้องกันและปฐมพยาบาลเบื้องต้น จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ช่วยลดความรุนแรงและป้องกันการสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นได้
4 สัตว์มีพิษที่ต้องระวังในหน้าฝน และวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อถูกสัตว์เหล่านี้กัด
1. งู
งูมักหนีน้ำมาซ่อนตามที่ชื้นแฉะ รกทึบ หรือแม้แต่ในห้องน้ำและรองเท้า
วิธีปฐมพยาบาลเมื่อถูกงูกัด
- ตั้งสติ พยายามจดจำลักษณะ สี หรือลายของงู (หากถ่ายภาพได้จะดีมาก แต่อย่าพยายามตามจับ)
- ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ไม่ควรใช้แอลกอฮอล์หรือยาสีฟันทาแผล
- เคลื่อนไหวอวัยวะส่วนที่ถูกกัดให้น้อยที่สุด อาจใช้ไม้ดามไว้เพื่อลดการแพร่กระจายของพิษ
ข้อควรระวัง ห้ามกรีดแผล ดูดพิษ หรือขันชะเนาะ อย่างเด็ดขาด เพราะอาจทำให้เนื้อตายได้ รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที
2. ตะขาบ
สัตว์มีพิษที่ชอบซ่อนตัวในที่ชื้น เช่น กองไม้ ใต้กระถางต้นไม้ หรือรองเท้า เมื่อถูกกัดจะมีอาการปวดบวมแดงบริเวณที่ถูกกัด
วิธีปฐมพยาบาลเมื่อถูกตะขาบกัด
...
- ล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่
- ประคบเย็นบริเวณที่ถูกกัดเพื่อลดอาการปวดบวม
- หากมีอาการปวดมาก สามารถรับประทานยาแก้ปวดได้
- หากมีอาการแพ้รุนแรง เช่น หายใจติดขัด หน้ามืด ควรรีบพบแพทย์ทันที
3. แมงป่อง
แมงป่องมักซ่อนตัวตามซอกหลืบ กองหิน หรือรองเท้า พิษของแมงป่องทำให้เกิดอาการปวดแสบปวดร้อน บวมแดง และอาจมีไข้ร่วมด้วย
วิธีปฐมพยาบาลเมื่อถูกแมงป่องต่อย
- ล้างทำความสะอาดแผลด้วยน้ำและสบู่
- ประคบเย็นเพื่อบรรเทาอาการปวด
- สังเกตอาการ หากมีอาการปวดรุนแรง หรือมีอาการแพ้ หายใจลำบาก ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาล
4. แมลงก้นกระดก
แมลงขนาดเล็กที่มักบินมาเล่นไฟในตอนกลางคืน พิษของแมลงชนิดนี้ (Pederin) อยู่ในของเหลวในร่างกาย หากสัมผัสจะทำให้เกิดรอยไหม้พุพองเป็นทางยาว
วิธีปฐมพยาบาลเมื่อสัมผัสแมลงก้นกระดก
- ห้ามตบหรือขยี้ แมลงบนผิวหนังเด็ดขาด ให้ใช้วิธีเป่า หรือใช้กระดาษปัดออก
- หากเผลอสัมผัส ให้รีบล้างบริเวณนั้นด้วยน้ำสะอาดและสบู่ปริมาณมากๆ ทันที
- หากเกิดรอยไหม้หรือตุ่มพุพอง ให้ทาครีมหรือโลชั่นลดการอักเสบ และไม่ควรแกะเกา หากแผลลุกลามควรพบแพทย์
วิธีป้องกันตัวเองจากสัตว์มีพิษในช่วงหน้าฝน
เพื่อลดความเสี่ยงจากการเผชิญหน้ากับสัตว์มีพิษ สามารถปฏิบัติตามหลักง่ายดังนี้
1. จัดบ้านให้เป็นระเบียบ เคลียร์พื้นที่รกรุงรัง กำจัดกองไม้ กองใบไม้ หรือขยะรอบบ้าน เพื่อไม่ให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์มีพิษ
2. ตรวจสอบรองเท้าก่อนใส่ เคาะหรือสลัดรองเท้าทุกครั้งก่อนสวมใส่ เพราะงู ตะขาบ และแมงป่องมักเข้าไปซ่อนตัว
3. ปิดช่องโหว่ของบ้าน ตรวจสอบและอุดรูรั่วตามรอยต่อของประตู หน้าต่าง หรือท่อระบายน้ำ
4. ใช้แสงสว่างให้เพียงพอ สัตว์มีพิษมักออกหากินในที่มืด การติดไฟส่องสว่างบริเวณรอบบ้านจะช่วยให้มองเห็นได้ชัดเจนขึ้น
5. กางมุ้งหรือติดมุ้งลวด เพื่อป้องกันแมลงก้นกระดกและแมลงมีพิษอื่นๆ บินเข้าบ้านในเวลากลางคืน
ในช่วงฤดูฝนและสถานการณ์น้ำท่วม การระมัดระวังสัตว์มีพิษเป็นเรื่องที่ไม่อาจละเลยได้ การดูแลความสะอาดของบ้านพักอาศัย การตรวจสอบสิ่งของก่อนใช้งาน รวมถึงการรู้วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นอย่างถูกต้องเมื่อถูกสัตว์มีพิษกัดต่อย จะช่วยลดความเสี่ยงและความรุนแรงของอาการบาดเจ็บได้
อย่างไรก็ตาม หากเกิดเหตุฉุกเฉินหรือมีอาการแพ้รุนแรง ควรรีบพบแพทย์หรือโทรสายด่วนฉุกเฉินทันทีเพื่อความปลอดภัยสูงสุดของชีวิต
ข้อมูล : กรมประชาสัมพันธ์