“มดลูก” เป็นอวัยวะที่สำคัญของผู้หญิง มีหน้าที่ที่สำคัญคือเป็นที่ฝังของไข่ที่ปฏิสนธิแล้ว และพัฒนาเป็นตัวอ่อนจนกระทั่งเจริญเติบโตเป็นทารก ซึ่งหากเกิดความผิดปกติกับมดลูก ก็อาจส่งผลร้ายอื่นๆ ตามมาได้ ซึ่งโรคที่พบบ่อยโรคหนึ่งเลยก็คือ “เนื้องอกในมดลูก”
เนื้องอกในมดลูก คือ อะไร
เนื้องอกในมดลูก เป็นเซลล์กล้ามเนื้อมดลูกที่เจริญผิดปกติ จนเกิดเป็นเนื้องอกขึ้น ซึ่งโดยปกติแล้วเนื้องอกสามารถเกิดขึ้นได้ทุกที่ในร่างกายของคนเรา
สาเหตุ
สาเหตุการเกิดเนื้องอกในมดลูกนั้นไม่ทราบแน่ชัด แต่พบว่าเกิดจากความผิดปกติทางพันธุกรรมบางอย่าง ส่งผลให้การควบคุมสมดุลฮอร์โมนในเซลล์กล้ามเนื้อมดลูกผิดปกติไป ทำให้เซลล์กล้ามเนื้อมดลูกเจริญเติบโตผิดปกติ
อุบัติการณ์ของโรค
การเกิดเนื้องอกในมดลูกเป็นเนื้องอกที่พบบ่อยที่สุดในผู้หญิง จากรายงานการศึกษาพบมากถึงร้อยละ 50 เลยทีเดียว โดยจะพบในอายุตั้งแต่ 25-40 ปี ส่วนจะก่อให้เกิดอาการหรือไม่ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล
อาการ
การเกิดเนื้องอกในมดลูกส่วนใหญ่มักไม่ก่อให้เกิดอาการ โดยเฉพาะก้อนเนื้องอกที่มีขนาดประมาณ 1-2 เซนติเมตร แต่ถ้ามีขนาดใหญ่ ก็จะก่อให้เกิดอาการ ดังนี้
• ประจำเดือนออกมากผิดปกติ เนื่องจากก้อนเนื้องอกไปเบียดในโพรงมดลูก
• ปัสสาวะบ่อยหรือท้องผูกจากการที่ก้อนโตขึ้นจนไปกดหรือเบียดอวัยวะข้างเคียง ซึ่งได้แก่ กระเพาะปัสสาวะ และทวารหนัก
• ทำให้มีบุตรยาก เนื่องจากมีก้อนไปรบกวนการฝังตัวของตัวอ่อน
อันตรายของโรค
ในคนไข้ที่มีประจำเดือนออกมาปริมาณมาก บางรายตกเลือดราวกับว่ามีการแท้งบุตร บางรายเลือดออกมากจนเป็นลม การทิ้งไว้นานทำให้ต้องเสียเลือดจำนวนมากทุกเดือนๆ อันตรายที่สุดของเนื้องอกในมดลูกคือกลายเป็นมะเร็ง แต่โอกาสเกิดขึ้นน้อยมาก คือประมาณ 1 ใน 100,000 คน
...
การวินิจฉัย
แพทย์สามารถวินิจฉัยเนื้องอกในมดลูกโดยการตรวจภายในและอัลตราซาวนด์ ซึ่งการอัลตราซาวนด์ สามารถตรวจพบได้ตั้งแต่ก้อนมีขนาดไม่ถึง 1 เซนติเมตร
การรักษา
การรักษาขึ้นอยู่กับอาการ ถ้ามีก้อนตั้งแต่ 2-4 เซนติเมตร การรักษาจะเป็นเพียงการตรวจติดตามดูขนาดของก้อนว่ามีขนาดโตขึ้น และก่อให้เกิดปัญหาอะไรกับคนไข้หรือไม่ อย่างไร
• การกินยา เป็นยากลุ่มฮอร์โมนเพื่อลดปริมาณประจำเดือน
• การใส่ห่วงคุมกำเนิด เพื่อป้องกันไม่ให้คนไข้มีประจำเดือน ใช้ในกรณีที่ก้อนมีขนาดไม่ใหญ่มาก และโพรงมดลูกยังอยู่ในรูปปกติ
• การฉีดฮอร์โมน GnRN ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่กดการทำงานของฮอร์โมนเพศ จะส่งผลให้คนไข้เข้าสู่วัยทองแบบชั่วคราว ทำให้ก้อนเนื้องอกเล็กลงไปประมาณ 30-50% ซึ่งการใช้ยานี้จะมีระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ซึ่งเป็นผลการรักษาแบบชั่วคราว
• การผ่าตัด เป็นการรักษาทางเดียวที่ทำให้เนื้องอกหมดไป ซึ่งการผ่าตัดจะมีทั้งแบบที่ผ่าตัดก้อนเนื้องอกออก หรือผ่าตัดมดลูกออกไปด้วย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอาการและความต้องการของตัวคนไข้ว่าจะเลือกการผ่าตัดแบบใด
การป้องกัน
หากสามารถวินิจฉัยได้ตั้งแต่ก้อนมีขนาดเล็ก ก็สามารถให้ยาคุมกำเนิด ซึ่งจะช่วยชะลอไม่ให้ก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นได้
คำแนะนำอื่นๆ
หมั่นสังเกตตัวเอง จดบันทึกการมีประจำเดือนทุกเดือน ว่ามีเลือดประจำเดือนที่ผิดปกติไหม มีอาการปวดประจำเดือนที่มากเกินไปหรือไม่
ควรเข้าพบสูตินรีแพทย์อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อจะได้ตรวจพบโรคได้อย่างรวดเร็ว และเพิ่มทางเลือกในการรักษาที่มากขึ้น
แม้ว่าเนื้องอกในมดลูก จะเป็นโรคที่ไม่ได้ก่อให้เกิดอันตรายที่รุนแรง แต่การตรวจพบโรคในระยะเริ่มต้น ก็ย่อมเป็นสัญญาณที่ดีในการรักษา และทำให้การรักษามีประสิทธิภาพสูงสุด
-----------------------------------------------------------
แหล่งข้อมูล
อ. พญ.อรวิน วัลลิภากร สาขาเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ภาควิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล