เปิดตำนาน มหัศจรรย์ บัวไทย กว่าจะชูช่อดอกบานสะพรั่ง

ยุวดี จิราธิวัฒน์

เซ็นทรัล เตรียมเนรมิตบึงบัวกลางกรุง จัดงานมหัศจรรย์พรรณไม้ 2552 "ดอกบัวเฉลิมพระเกียรติ  77  พรรษา มหาราชินี" เพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 62 ปี ห้างฯ เซ็นทรัล  29  ต.ค.ถึง 2 พ.ย. ...

ดอกบัว เป็นดอกไม้ทรงคุณค่าที่ผูกพันกับวิถีชีวิตของคนไทยมาช้านาน นอกจากจะนิยมนำมา บูชาพระแล้ว ดอกไม้งามชนิดนี้ยังมีประโยชน์อเนกอนันต์ สามารถนำมา ปรุงอาหาร ใช้เป็นยารักษาโรค และประดับ ตกแต่งเพื่อความสวยงาม ถ้าพูดถึง "ดอกบัว" ทุกคนคงจะรู้จักกันดี แต่จะมีสักกี่คนที่รู้จริงว่า กว่าดอกบัวหลากหลายสายพันธุ์ สารพัดสีสัน จะผุดจากใต้น้ำมาเป็นบัวปริ่มน้ำ   ชูช่อดอกงดงามได้นั้น  ไม่ใช่เรื่องง่ายๆเลย

ด้วยเสน่ห์งด งามน่าทึ่งของ "ดอกบัว" ได้จุดประกายให้ บอสใหญ่ค่ายเซ็นทรัล "ยุวดี   จิราธิวัฒน์" ออกตระเวนไปตามสวนบัวต่างๆทั่วประเทศ เพื่อค้นหาที่สุด ของที่สุดแห่งดอกบัวไทย จนคัดสรรมาได้ 300 สายพันธุ์หายาก พร้อมนำมาจัดแสดงให้ได้ชื่นตาชื่นใจ ใน งานมหัศจรรย์แห่งพรรณไม้ 2552 "ดอกบัวเฉลิมพระเกียรติ  77  พรรษา มหาราชินี" เพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 62 ปี ห้างฯเซ็นทรัล  ระหว่างวันที่  29  ต.ค.ถึง 2 พ.ย.นี้ เตรียมเนรมิตบึงขนาดใหญ่ขึ้นกลางกรุง ให้ดอกบัวบานสะพรั่งและส่งกลิ่นหอมขจรขจายไปทั่วทั้งลานมรกต ห้างฯเซ็นทรัล ชิดลม

ไจเกนเตียฯ


ดร.เสริมลาภ วสุวัต

สำหรับไฮไลต์ของงานปีนี้คือ   การเปิดตัว "ดอกบัวเฉลิมพระเกียรติฯ" ซึ่งเป็นบัวลูกผสมปล่อยจากบัวสาย มีกลีบสีแดงเข้ม ซ้อนกันหลายชั้น ดูสวยงามน่าทึ่ง เพาะขึ้นโดยศูนย์เพาะพันธุ์ บัวปางอุบล   เพื่อทูลเกล้าฯถวายแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในวโรกาสเฉลิมพระชนมพรรษา ครบ 77 พรรษา  โดยระหว่างนี้ถึง  25  ต.ค.2552 ได้เปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปร่วมโหวตเลือกชื่อให้ "ดอกบัวพันธุ์ใหม่" จากจำนวน 4 ชื่อ ที่กวีซีไรต์ "เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์" ได้ตั้งไว้คือ ศรีกิตติยา สื่อถึงพระมงคลนาม "สิริกิติ์", กิติยาธร หมายถึงความทรงเกียรติ, รานี สยาม   แทนพระราชินีแห่งสยาม   และปัทมะรานี   บ่งบอกว่าเป็นราชินีแห่งดอกบัวแดง

นอกจากจะได้ ชมตัวอย่างของดอกบัว หลากหลายสายพันธุ์ ที่จะนำมาจัดแสดงในงานมหัศจรรย์แห่งพรรณ ไม้ครั้งนี้   ทีมข่าวสตรีไทยรัฐยังได้พูดคุยอย่างใกล้ชิดกับ บิดาแห่งวงการบัวเมืองไทย "ดร.เสริมลาภ วสุวัต" เจ้าของแหล่งเพาะพันธุ์ บัวปางอุบล พร้อมด้วย บุตรสาว "นาวาอากาศตรีหญิง ปริมลาภ วสุวัต ชูเกียรติมั่น" ถึงเรื่องราวอันทรงคุณค่าของ"บัวไทย" ที่มีมิติงดงาม และเปี่ยมด้วยเสน่ห์ไม่แพ้ดอกบัวชาติไหนๆ

แทนขวัญ



"นักพฤกษศาสตร์เมืองไทยจะแบ่งสกุลดอกบัวไทยไว้เป็น 3 สกุลหลักๆคือ สกุลบัวหลวง หรือปทุมชาติ เป็นบัวก้านแข็ง คนไทยนิยมนำไปไหว้พระ นำรากทำอาหาร และใช้เป็นยา สกุลที่สอง ได้แก่ อุบลชาติ มีลักษณะก้านอ่อน กลีบดอกสวยงาม เหมาะแก่การประดับตกแต่ง และนำไปสกัดเป็นน้ำหอม ประกอบด้วยบัวหลายสายพันธุ์ ทั้งบัวฝรั่ง, บัวผัน, บัวเผื่อน, บัวสาย และจงกลนี สำหรับสกุลบัวกระด้ง หรือบัววิกตอเรีย มีกำเนิดในทวีปอเมริกาใต้ และมีพันธุ์เดียวที่ปลูกได้ในเมืองไทย เป็นดอกบัวที่สวยแปลกตา โดยวันแรกดอกเริ่มบานตอนกลางคืนจะเป็นสีขาว เมื่อถึงเวลาสายๆของวันที่สอง จะเปลี่ยนสีกลายเป็นชมพู จากนั้นจะหุบและบาน อีกครั้งในช่วงบ่าย โดยดอกเปลี่ยนเป็นสีชมพูเข้มขึ้น จนถึงกลางคืนวันที่สอง ดอกค่อยกลายเป็นสีม่วงแดง เป็นอย่างนี้อยู่จนถึงวันที่สาม ก็จะโรย เหลือแต่ขอบใบที่ตั้งสูง โดยทั่วไปแล้ว การดูประเภทของบัว สามารถสังเกตได้จากลักษณะใบ เช่น ถ้าขอบใบเรียบกริบเหมือนตัดกระดาษ แสดงว่าเป็นบัวกลางวัน หรือบัวฝรั่ง บัวเผื่อน และ บัวผัน โดยจะบานราวๆ 11 โมงเช้า แล้วไปหุบช่วงบ่าย 2 โมง ส่วนบัวกลางคืน เช่น บัวสาย มีขอบ ใบหยักไม่เรียบ ดอกจะบานราวๆ 6 โมงเย็น ถึง 1 ทุ่ม แล้ว ไปหุบตอนสายๆของอีกวันหนึ่ง"

ก่อนจะเริ่มหันมาสนใจ เรื่องการเพาะพันธุ์บัวและรวบรวม สายพันธุ์ต่างๆของดอกบัวไทย "ดร.เสริมลาภ" ทำงานเป็นข้าราชการกรมการกสิกรรม (กรมวิชาการเกษตรในปัจจุบัน) ถูกส่งตัวไปทำวิจัยที่ภาคใต้อยู่เนืองๆ วันๆหนึ่งดูแต่เรื่องการกรีดยาง แทบไม่มีโอกาสได้ปลูกต้นไม้อย่างที่เรียนจบมาจากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทำได้อย่างมากคือทดลองปลูกกล้วยไม้และกุหลาบตามกระแสนิยม แต่เนื่องจากต้องเดินทางเยอะ ไม่มีเวลาดูแล ทำให้ปลูกอะไรก็ไม่ขึ้น เกือบจะท้อแท้หมดกำลังใจแล้ว บังเอิญไปเห็นดอกบัวนอก ซึ่งสวยมาก ระหว่างเดินทางไปประชุมในต่างประเทศ เลยตัดสินใจทุ่มเทตัวเองให้กับพันธุ์ไม้ชนิดนี้


ฉลองขวัญ

มิส สยาม


รินลอุบล



มังคลอุบล

"ตอนแรกคิดว่าการปลูก "บัว" เป็นเรื่องง่ายมาก แค่เติมน้ำเติมปุ๋ยก็จบ แต่ไม่ใช่..!! พอปลูกเองไม่สำเร็จ เลยตั้งหลักใหม่ ลองไปศึกษาไปคุยกับคนเก่าแก่ที่มีความรู้เรื่องบัวดี เริ่มถามตั้งแต่พื้นฐาน แล้วเวลาเดินทางไปไหนต่อไหน ก็จะเอาบัวไทยไปเปรียบเทียบลักษณะกับพันธุ์บัวของต่างประเทศ แล้วมาใส่ชื่อจัดระเบียบใหม่ให้มีความเป็นสากลมากขึ้น จากนั้นก็เริ่มเขียนบทความและหนังสือเกี่ยวกับดอกบัวไทย ศึกษาค้นคว้าจนถึงปัจจุบัน "ปางอุบล" มีสายพันธุ์บัวอยู่ในครอบครองไม่ต่ำกว่า 300สายพันธุ์แล้ว รวมถึงดอกบัวสกุลบัวผัน ไจเกนเตีย อัลเบิร์ต เดอ เลสแตง ซึ่งมีรูปทรงดอกสูงใหญ่ กลีบสีขาวอมฟ้า, ไมอามี่โรส นำบัวสายพันธุ์จากอเมริกามาทดลองปลูกที่ปางอุบล ทำให้ได้ดอกเป็นสีชมพู แดงสด กลีบซ้อนฟู และ นางกวักสีโอลด์โรส แปรพันธุ์จากบัวพื้นเมืองกับพันธุ์นางกวักของประเทศอินเดีย ตอนนี้มีที่ปางอุบลเพียงต้นเดียวในโลก"

ในฐานะผู้ทรงคุณค่าต่อวงการเกษตรไทย และเกษตรกรไทยคนแรก ที่ได้รับเกียรติบันทึกในหอเกียรติยศของสมาคมบัวและสวนไม้น้ำสากล (IWGS) ซึ่งเป็นเวทีใหญ่ระดับโลกของวงการเพาะพันธุ์บัว "ดร.เสริมลาภ" เล่าถึงพัฒนาการของดอกบัวไทยที่ยังต้องการแรงสนับสนุนอีกมากว่า

นภาเพ็ญ



"บ้านเรามีเกษตรกรที่มีความรู้เรื่องบัวจริงๆไม่ถึงร้อยคน หลายคนมีความรู้ความสามารถไม่แพ้ต่างชาติ แต่ขาดแรงสนับสนุน ต้องพยายามขวนขวายด้วยตัวเองทุกอย่าง ทั้งๆที่ "ดอกบัวไทย" มีศักยภาพจะพัฒนาไปสู่ความเป็นพืชเศรษฐกิจ นำรายได้เข้าประเทศ  เรามีนักเพาะพันธุ์บัวเก่งๆที่น่าส่งเสริมและยกย่องหลายคน ไม่ว่าจะเป็น "ชัยพล ธรรมสุวรรณ" ซึ่งเป็นผู้เพาะพันธุ์ ดอก บัวฉลองขวัญ หรือ คิง ออฟ  สยาม  เป็นบัวสกุล บัวผัน สีม่วงน้ำเงิน ดอกมีกลีบซ้อนกันมาก และไร้เกสรเพศผู้ เกิดจากการนำเกสรของไดเรกเตอร์ จี.ที.มอร์ ผสมกับทองสุก เมื่อปี 2542 แล้วนำไปปลูกในต่างประเทศ ทำให้ ได้ชื่อภาษาอังกฤษว่า "คิง ออฟ สยาม" ฉลองขวัญ หรืออย่าง  "ผศ.ภูรินทร์   อัครกุลธร" ก็เป็นผู้ค้นพบสายพันธุ์ ใหม่ รินลอุบล เป็นบัวลูกผสมปล่อยเกิดขึ้นใน พิพิธภัณฑ์บัว มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี   ขณะที่"ไพรัตน์ ทรงพานิช" เป็นคนผสมเกสรและคัดเลือกพันธุ์ มิส สยาม เป็นบัวฝรั่งสัญชาติไทย โดดเด่นตรงสีสันของดอก ที่มีสีชมพูสดครอบคลุมถึงกลีบดอกที่ซ้อนกันจำนวนมาก กลิ่นหอม และดูสวยงามตระการตา เขายังเป็นเจ้าของสายพันธุ์  แทนขวัญ  บัวฝรั่ง สัญชาติไทย ที่ทำให้บัวสายพันธุ์นี้ชูช่อเด่นเหนือ น้ำได้สำเร็จเป็นครั้งแรก เมื่อปี 2549 มีสีแดงสดใส และกลีบดอกบัวเรียงซ้อนจำนวนมาก โดยทั้งสองสายพันธุ์ได้รับรางวัลที่หนึ่งจากเวที   IWGS สำหรับสายพันธุ์ มังคลอุบล ของ "ดร.ณ นพชัย ชาญศิลป์" เป็นบัวฝรั่งสัญชาติไทย ดอกสีส้มแสด คว้ารางวัลชนะเลิศการประกวดบัวโลกมาแล้ว เมื่อปี 2543 และ "เฑียรชัย เฑียรเดชสกุล" ก็เป็นอีกหนึ่งคนที่น่าจับตามอง เขาเป็นผู้เพาะพันธุ์ นภาเพ็ญ บัวลูกผสมปล่อยจากบัวสาย ที่คัดเลือกและเผยแพร่เมื่อปี 2550 ความงามเฉพาะตัวของดอกบัวพันธุ์นี้อยู่ที่สีกลีบออกขาวอมชมพูอ่อน ทรงดอกเป็นรูปถ้วย ได้รางวัลชนะเลิศถ้วยพระราชทานประเภทบัวสาย จากงานประชุมบัวนานาชาติเฉลิมพระเกียรติประจำปี 2550"

ร่วมชื่นชมความงดงามตระการตาของดอกบัวไทยกว่า 300 สายพันธุ์หายาก ในงานมหัศจรรย์แห่งพรรณไม้ 2552 ระหว่างวันที่ 29 ต.ค.ถึง 2 พ.ย.นี้ ณ ห้างฯเซ็นทรัล ชิดลม พร้อมอนุรักษ์ และสืบสานตำนานบัวไทย มิให้เลือนหายไปอย่างน่าเสียดาย.

ทีมข่าวหน้าสตรี