เพื่อส่งเสริมเยาวชนรุ่นใหม่ให้ภาคภูมิใจในความเป็นไทย และร่วมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในวโรกาสทรงครองสิริราชสมบัติครบ 65 ปี เมื่อวันที่ 9 มิ.ย.2554 ทางสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ เป็นโต้โผใหญ่จัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ “ร้อยนิทรรศน์ ยลรัตนโกสินทร์” ชุด “ศิลป์วิจิตรใต้ร่มโพธิ์ทอง” ณ ห้องนิทรรศการหมุนเวียน อาคารนิทรรศน์รัตนโกสินทร์ วันที่ 9-13 ก.ค.ที่ผ่านมา
ในฐานะวิทยากรรับเชิญ “อาจารย์เผ่าทอง ทองเจือ” บอกเล่าถึงความสำคัญของงานประณีตศิลป์ในราชสำนักว่า งานประณีตศิลป์ชั้นสูงของแผ่นดิน ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก นอกจากจะมีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ชาติไทย ยังเป็นเครื่องบ่งบอกถึงอารยธรรมความเป็นไทย ที่สืบทอดกันมายาวนานตั้งแต่อดีตกาล
สำหรับงานประณีตศิลป์ชั้นสูง ที่ถือว่ามีความสำคัญต่อพระมหากษัตริย์ไทย และสืบทอดต่อๆกันมาทุกยุคทุกสมัย ได้แก่ เครื่องราชูปโภค เป็นสิ่งของเครื่องใช้ต่างๆของพระเจ้าแผ่นดิน นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายในวันบรมราชาภิเษก เพื่อทรงใช้ตามพระราชานุกิจ และงานพระราชพิธีต่างๆ ทำด้วยทองคำจำหลักลายลงยาฝีมือช่างทองหลวงงดงามประณีต ภายหลังแม้มิได้ทรงใช้เครื่องราชูปโภค แต่ก็ยังคงเชิญถวายพระมหากษัตริย์ในระหว่างพระราชพิธีบรมราชาภิเษก เพื่อแสดงพระอิสริยยศตามโบราณราชประเพณี เครื่องราชูปโภคองค์สำคัญ มีอาทิ พานพระขันหมาก ประกอบด้วย ซองพลูมังสีบรรจุหมากดิบหมากหอม พร้อมเครื่อง เสวยหมาก, พระสุพรรณศรีบัวแฉก สำหรับสิ่งที่ทรงบ้วน, พระมณฑป รัตนกรัณฑ์ ภาชนะใส่น้ำเสวย และพระสุพรรณราช เป็นกระโถนปากผายกว้าง
อีกหนึ่งงานประณีตศิลป์ ที่สื่อถึงความเชื่อตามโบราณราชประเพณีที่สืบทอดกันมา ยังรวมถึง พระแสง อันเป็นศาสตราและอาวุธสำหรับพระมหากษัตริย์ ซึ่งในอดีตทรงเป็นผู้นำกองทัพป้องกันพระราชอาณาจักรอธิปไตยของชาติ และปกป้องประชาราษฎร์ให้ร่มเย็นเป็นสุข ภายหลังพระมหากษัตริย์มิได้เสด็จไปในราชการทัพ แต่ยังเชิญพระแสงเป็นเครื่องแสดงพระราชอิสริยยศในวันบรมราชาภิเษก ตลอดจนงานพระราชพิธีสำคัญต่างๆ เช่น ในกระบวนเสด็จฯโดยกระบวนพยุหยาตราทางสถลมารค และทางชลมารค ขณะที่ เครื่องพระมหาพิชัยสงคราม ก็ถือเป็นสิ่งมงคลตามคติความเชื่อสำหรับพระเจ้าแผ่นดิน ทรงใช้เพื่อป้องกันภยันตรายในการพระราชสงคราม
...
“อาจารย์เผ่าทอง” ยังเล่าถึงความสำคัญของ เครื่องเบญจราชกกุธภัณฑ์ ว่า เป็นเครื่องแสดงความเป็นพระราชา 5 สิ่ง ที่นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายพระเจ้าแผ่นดิน เมื่อเสด็จประทับพระที่นั่งภัทรบิฐในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ประกอบด้วย พระมหาพิชัยมงกุฎ หรือมงกุฎที่ใช้ในการทำพระราชพิธีราชาภิเษกพระเจ้าแผ่นดิน จัดทำขึ้นตามพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระแสงขรรค์ชัยศรี เป็นดาบคู่แผ่นดินของพระมหากษัตริย์ไทย โดยในรัชสมัยของรัชกาลที่ 1 โปรดให้ทำด้ามและฝักดาบขึ้นใหม่, ธารพระกรชัยพฤกษ์ ไม้เท้าทำด้วยไม้ชัยพฤกษ์หุ้มทอง, วาลวีชนีและพระแส้จามรี รัชกาลที่ 4 โปรดให้เชิญพระแส้หางช้างเผือกเข้าพิธีร่วมกับพระแส้จามรี และฉลองพระบาทเชิงงอน ทำด้วยทองคำลงยา สร้างสรรค์ขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 1
นอกจากนี้ ยังมี เครื่องสูง เป็นเครื่องแสดงพระราชอิสริยยศอันสูงยิ่งของพระมหากษัตริย์ ใช้ในพระราชพิธีเชิญแห่เสด็จพระราชดำเนินโดยขบวนพยุหยาตรา ตลอดจนเป็นเครื่องประกอบพระอิสริยยศของพระบรมวงศานุวงศ์ โดยเครื่องสูงในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ประกอบด้วย ฉัตร 9 ชั้น, ฉัตร 7 ชั้น, ฉัตร 5 ชั้น, ฉัตรชุมสาย, พระกลด ร่มขนาดใหญ่ เป็นเครื่องกั้นบังแดดฝน, บังสูรย์ เครื่องบังแดดคล้ายรูปพัดขนาดใหญ่ ปักด้วยไหมหักทองขวาง, พัดโบก พัดใบลานสำหรับถวายงานยามประทับพระราชอาสน์, บังแทรก ลักษณะคล้ายพัด เป็นแผ่นรูปแบนกลม ปักประจำที่ และจามร แส้ขนจามรี สำหรับเชิญถือปัดเวลาประทับอยู่เบื้องสูง.