พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ เสด็จทรงเปิดการประชุมวิชาการงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554 พร้อมกันนี้ ได้ทรงบรรยายพิเศษในหัวข้อเรื่อง "20 ปี กับการทรงงานด้านเอดส์" ณ ห้องประชุมตรีเพ็ชร อาคาร 100 ปี สมเด็จพระศรีนครินทร์ ชั้น 15 รพ.ศิริราช
ก่อนเริ่มการบรรยาย พระองค์โสมฯ ได้ทรงออกตัวว่า ส่วนมากทรงทำงานอยู่เบื้องหลัง ไม่เคยบรรยายวิชาการมาก่อน จึงทรงรู้สึกเกร็งเหมือนกัน ทั้งนี้ ขอให้เป็นการเล่าสู่กันฟังเรื่องการทำงานของพระองค์จะดีกว่า โดยทรงเล่าถึงประวัติความเป็นมาของโรคเอดส์ว่า เริ่มขึ้นเมื่อปี 2524 โดยมีรายงานผู้ติดเชื้อเอดส์ครั้งแรกในอเมริกา ต่อมาในปี 2528 โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ได้ตรวจพบผู้ป่วยเอดส์ 3 รายแรกในประเทศไทย และโรคเอดส์ ก็ได้เริ่มแพร่ระบาดมากยิ่งขึ้นในหมู่ผู้ติดยาเสพติด หญิงขายบริการทางเพศ และแพร่กระจายสู่ครอบครัว
จากนั้น พระองค์โสมฯรับสั่งถึงสาเหตุที่ทรงเข้าสู่วงการเอดส์ว่า "เริ่มจากเมื่อปี 2535 ตอนนั้น ข้าพเจ้าได้ไปยัง รพ.ราชวิถี เพื่อไปพบเพื่อนที่ช่วยงานแพทย์ทางด้านเอชไอวี ก็ได้พบกับหญิงตั้งครรภ์ 6 เดือน ซึ่งติดเชื้อเอดส์ หมอบอกว่าต้องทำแท้ง ผู้หญิงคนนั้นเสียใจมาก ข้าพเจ้าเองก็รู้สึกเศร้าเสียใจ เพราะข้าพเจ้าเคยมีลูก เข้าใจหัวอกของคนเป็นแม่ที่ตั้งครรภ์ดี แต่สมัยนั้นยังไม่มียารักษาโรคเอดส์ ต้องทำแท้งอย่างเดียว
ต่อมา ข้าพเจ้าได้พบกับศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์ ประพันธ์ ภานุภาค ซึ่งทำเรื่องเอชไอวี/เอดส์อยู่ และเป็นหมอประจำตัวข้าพเจ้า ดูแลรักษาเรื่องหืดหอบภูมิแพ้ จึงได้มีการคุยกันถึงปัญหาโรคเอดส์ ประกอบกับมีข่าวผู้ติดเชื้อเอดส์ถูกสังคมรังเกียจ ผู้ป่วยมีความเครียด ไม่มีใครรัก ไม่มีใครอยากรับเข้าทำงาน ข้าพเจ้าจึงรู้สึกไม่ สบายใจ ทำไมสังคมถึงโหดร้ายกับคนพวกนี้ เพราะคงไม่มีใครอยากเป็นโรคเอดส์ และข้าพเจ้าก็ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการช่วยเหลือผู้ป่วยเอดส์ เริ่มตั้งแต่งานเทียนส่องใจ ปี 2535 จัดขึ้นเนื่องในวันเอดส์โลก จากนั้น ก็ได้มีโครงการต่างๆเพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยโรคเอดส์อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็น โครงการลดการติดเอดส์จากแม่สู่ลูก มีการให้ยาเอแซดทีแก่หญิงตั้งครรภ์ที่ติดเชื้อเอชไอวี เพื่อลดการติดเชื้อเอชไอวีไปสู่ลูก นอกจากนี้ ก็มีโครงการคืนชีวิตให้พ่อแม่เพื่อลูกน้อยที่ปลอดเอดส์ กองทุนนมสำหรับเด็กที่คลอดจากแม่ที่ติดเชื้อ กองทุนยาในพระวรราชาทินัดดามาตุ และโครงการเยี่ยมบ้านผู้ติดเชื้อ ของอาสากาชาด อีกทั้งยังมีโครงการโภชนาการต้านเอดส์ โดยการทรงงานด้านเอดส์ ได้มีองค์การนานาชาติถวายโล่ประกาศเกียรติคุณแก่ข้าพเจ้ามากมาย เช่น ยูเอ็นเอดส์โลก มอบโล่ให้ในฐานะที่ทำงานลดการติดเอดส์จากแม่สู่ลูกได้ ล่าสุด เมื่อวันที่ 15 ก.พ. ที่ผ่านมา ผอ.โครงการเอดส์ แห่งสหประชาชาติ ก็ได้ มอบโล่ประกาศเกียรติคุณให้ข้าพเจ้าที่ทำงานด้านเอดส์มาต่อเนื่องยาวนาน"
จากประสบการณ์ ที่ทรงงานด้านเอดส์ตลอด 20 ปี พระองค์โสมฯทรงพบว่า โรคเอดส์เป็นโรคที่ รักษาได้ ผู้ติดเชื้อก็มีอายุยืนยาวขึ้น แพทย์เองก็ปฏิเสธการรักษาและผ่าตัดผู้ติดเชื้อน้อยลง ก่อนปิดการบรรยายพิเศษ ได้ทรงฝากทิ้งท้ายไว้ว่า อยากให้คนไทยกล้าที่จะไปตรวจสุขภาพว่าตนเองเป็นเอดส์หรือไม่ จะได้รักษาอย่างถูกต้อง และไม่ไปแพร่เชื้อสู่ผู้อื่น ขณะเดียวกัน ก็ทรงหวังว่าสิ่งที่ทำมาตลอด 20 ปี จะทำให้โรคเอดส์ลดน้อยลง หรือหมดไปจากสังคมไทย.
...