สยองพองขนกับกระแสข่าวพยาธิตืดหมู ที่หมอรายหนึ่งได้เผยแพร่ภาพผลเอกซเรย์คนไข้ แล้วพบตัวอ่อนพยาธิตืดหมูกระจายไปทั่วสะโพกและขาจำนวนมากนั้น หลายคนเกิดข้อสงสัยว่าพยาธิตืดหมูเหล่านี้ เข้าไปอยู่ในร่างกายคนได้อย่างไร? แล้วตัวเราเองจะมีพยาธิตืดหมูมั้ย?
วันนี้ ไลฟ์สไตล์ไทยรัฐ จะพาไปรู้จัก "พยาธิตืดหมู" พร้อมกัน เริ่มต้นที่คำว่า "พยาธิ"...
นั่นสิ พยาธิ คือ?
"พยาธิ" เป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องอาศัยในร่างกายของสัตว์อื่น โดยเรียกว่า ปรสิต มันสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ โดยการแย่งและดูดซึมสารอาหารจากร่างกาย และสืบพันธุ์ในร่างกายของคนและสัตว์ บางชนิดก็ไม่ก่อความเดือดร้อนต่อร่างกายคนและสัตว์ที่มันอาศัยอยู่ เพียงแต่แย่งดูดซึมอาหารเท่านั้น บางชนิดก็ก่อให้เกิดพยาธิสภาพรุนแรงถึงชีวิตได้ ถ้าไม่ได้รับการรักษา
มีกันไม่มาก แค่ 4 กลุ่มเอง
พยาธิมีอยู่จำนวน 3,200 ชนิด แบ่งเป็น 4 กลุ่ม คือ
1. โปรโตซัว เป็นสัตว์เซลล์เดียวที่มีโครงสร้างไม่ยุ่งยากซับซ้อน
2. ตัวกลม จัดอยู่ในอาณาจักรสัตว์
3. ตัวตืด จัดอยู่ในอาณาจักรสัตว์
4. ใบไม้ จัดอยู่ในอาณาจักรสัตว์
...
นี่หรือ...คือพยาธิที่ก่อโรค
1. พยาธิตัวกลม จะมีลำตัว ไม่แบ่งเป็นปล้องๆ รูปร่างทรงกระบอก หัวท้ายเรียวแหลม อย่างเช่น พยาธิไส้เดือนกลม พยาธิเส้นด้าย พยาธิปากขอ พยาธิตัวจี๊ด ชนิดที่พบผู้ป่วยในประเทศไทยมากคือ พยาธิเส้นด้าย (เข็มหมุด)
2. พยาธิตัวแบน หรือพยาธิตัวตืด จะมีลำตัวแบน แบ่งเป็นปล้องๆ เช่น พยาธิตืดหมู พยาธิตืดวัว ชนิดที่พบผู้ป่วยในประเทศไทยมากคือ พยาธิตืดหมูและพยาธิตืดวัว
3. พยาธิใบไม้ จะมีลำตัวแบนไม่แบ่งเป็นปล้อง เช่น พยาธิใบไม้ในเลือด พยาธิใบไม้ในตับ ที่ติดต่อได้ง่ายจากการบริโภคอาหารประเภทปลาและสัตว์น้ำจืด ในลักษณะดิบหรือปรุงสุกๆ ดิบๆ
ติดกันไม่เยอะ 50-100 ล้านคนเอง
พยาธิตืดหมู (Pork Tapeworm) หรือชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Taenia solium เป็นพยาธิตัวแบนที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อที่เรียกว่า โรคติดเชื้อพยาธิตืดหมู โรคนี้พบได้ทั่วโลก โดยพบได้บ่อยในประเทศด้อยพัฒนาและในประเทศที่กำลังพัฒนา รวมถึงทุกๆ แหล่งที่มีการสาธารณสุขที่ไม่ดี ทั้งนี้ ทั่วโลกพบการติดเชื้อโรคนี้ได้ประมาณ 50-100 ล้านคน การติดเชื้อนี้พบได้ในทุกอายุ ตั้งแต่เด็กเล็กไปจนถึงผู้สูงอายุ และโอกาสเกิดโรคใกล้เคียงกันทั้งในผู้หญิงและในผู้ชาย
อยู่กับฉัน ไม่เหงานะเจ้าพยาธิ
พยาธิตัวตืด สามารถเข้าร่างกายคนได้ โดย...
1. จากการดื่มหรือรับประทานอาหารที่มีไข่ของพยาธิ เช่น ผัก ผลไม้ เป็นต้น
2. จากการรับประทานตัวอ่อนของพยาธิที่อยู่ในกล้ามเนื้อของหมู
3. จากการที่ขย้อนปล้องแก่เข้ากระเพาะ ทำให้เหมือนเรากินไข่พยาธิ
อาการมันเป็นยังไง บอกหมอมาสิ!
อาการของโรคพยาธิตืดหมู สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 โรคดังนี้
1. อาการพยาธิตัวแก่ในลำไส้เล็ก
โรค Taeniasis solium พยาธิตัวแก่ในลำไส้เล็กของมนุษย์ มักไม่ทำให้เกิดอาการรุนแรงมากนัก บางรายที่มีอาการ เกิดจากการแย่งอาหารของพยาธิ และจากตัวพยาธิก่อการระคายเคือง อักเสบ หรืออุดตันในลำไส้ อาจมีนำ้หนักลด ผอมลง ปวดท้องเรื้อรัง คลื่นไส้ ท้องอืด อุจจาระบ่อย โลหิตจาง หรืออาจเกิดอาการลำไส้อุดตัน จากการที่ตัวพยาธิม้วนตัวเป็นก้อนใหญ่จนอุดตันลำไส้ได้ การที่หัวพยาธิได้ไชทะลุผนังลำไส้นั้นเกิดได้น้อยมาก และบางรายอาจมีอาการโรคภูมิแพ้คันตามผิวหนัง หรือเกิดผื่นลมพิษได้
...
2. อาการที่ตัวอ่อนไปฝังในร่างกายคน
โรค Cysticercosis อาการขึ้นอยู่กับอวัยวะที่ตัวอ่อนไปฝังตัวอยู่ ขนาดและปริมาณของถุงน้ำ เช่น สมอง ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ ชัก ความจำเสื่อม ความดันในกะโหลกศีรษะสูงขึ้น ผู้ป่วยบางคนอาจมีอาการอัมพาตครึ่งล่าง เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ถ้า Cyst เข้าไปฝังตัวในตา อาจทำให้ตามัว หรือตาบอดได้ การฝังตัวใต้ผิวหนัง อาจทำให้เกิดตุ่มนูนขนาดเล็กๆ สามารถคลำพบได้ การฝังตัวในกล้ามเนื้ออาจทำให้มีอาการปวดกล้ามเนื้อเรื้อรังได้
สรุปควรไปพบแพทย์เมื่อ...
เมื่อผู้ป่วยมีอาการอ่อนเพลีย ปวดท้องเรื้อรัง ท้องอืด ผอมลงทั้งๆ ที่รับประทานอาหารได้ปกติ มีปล้องสุกของพยาธิตัวตืดปนออกมากับอุจจาระ ปวดศีรษะเรื้อรังไม่ทราบสาเหตุ ชัก ปวดกล้ามเนื้อเรื้อรัง คลำตุ่มได้ใต้ผิวหนัง ตามัว แขนขาอ่อนแรง
การรักษา คือ
...
แพทย์จะให้ยากินเพื่อรักษาอาการโรค หรืออาจมีการผ่าตัดเพื่อเอา Cyst ออกจากกล้ามเนื้อ หรือจากสมอง หรือไขสันหลัง
เอาละ...รู้แล้วก็ไม่ต้องกังวล หากใครเป็นแล้วก็รับประทานยาและรักษาตามแพทย์สั่ง ส่วนใครที่ยังไม่ได้เป็น ก็แนะนำให้รักษาสุขภาพอนามัย ด้วยการไม่ทานของสุกๆ ดิบๆ และล้างผักสดให้ดีก่อนที่จะรับประทาน อย่าลืม...ล้างมือก่อนทานอาหารด้วยนะจ๊ะ.