ความ 'ล้มเหลว' คือทางเลือก!

ปลายศตวรรษที่สิบเก้า วิศวกรชาวสวีเดนข้องใจในศักยภาพของเทคโนโลยี จึงเกิดความคิดแหวกแนวขึ้นมาว่า ถ้าได้ล่องบอลลูนไปค้นพบขั้วโลกเหนือเป็นคนแรกก็คงเข้าที ซาโลมอน ออกัสต์ อันเดร ผู้นี้ให้เหตุผลว่า การเดินทางสำรวจทางอากาศน่าจะช่วยลดความเสี่ยงลงได้มาก ดังนั้นในวันที่ลมแรงจัดวันหนึ่งของเดือนกรกฎาคม ปี 1897 อันเดรกับเพื่อนร่วมงานอีกสองคนจึงปีนเข้าไปในตะกร้าบอลลูนขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 20 เมตรบนเกาะเดนส์ในหมู่เกาะสฟาลบาร์ ขณะที่ผู้สื่อข่าวและคนที่พากันมาให้กำลังใจตะโกนเชียร์พลางโบกไม้โบกมืออยู่เบื้องล่าง พวกเขาก็ลอยสูงขึ้นไปในอากาศ หมายจะล่องไปยังดินแดนที่ไม่มีมนุษย์คนใดเคยเห็นมาก่อน

หลังจากลอยขึ้นไปได้ไม่นาน กระแสลมก็พัดกระหน่ำจนบอลลูนสั่นอย่างรุนแรง ขณะที่ละอองหมอกซึ่งจับตัวแข็ง อยู่บนพื้นผิวด้านนอกของบอลลูนยิ่งถ่วงน้ำหนักขึ้นไปอีก บอลลูน อีเกิล ลอยละลิ่วอยู่นานถึง 65 ชั่วโมงครึ่ง สามสิบสามปีให้หลัง นักล่าแมวน้ำไปพบศพที่กลายเป็นน้ำแข็งของอันเดรกับพวกเข้าโดยบังเอิญ รวมทั้งกล้องถ่ายภาพและสมุดบันทึกซึ่งเผยว่า พวกเขาจำต้องร่อนลงบนกลุ่มก้อนน้ำแข็งห่างจากขั้วโลกเหนือ 480 กิโลเมตร ทั้งสามจบชีวิตลงระหว่างการเดินเท้าลงใต้อันหฤโหดเป็นเวลาสามเดือน

ขึ้นชื่อว่าความล้มเหลวย่อมไม่มีใครอยากประสบพบเจอ ความล้มเหลวเป็นวิญญาณที่คอยหลอกหลอนทุกครั้งเมื่อมีความพยายามจะออกเดินทางสำรวจ แต่หากปราศจากความล้มเหลวครั้งแล้วครั้งเล่าที่คอยกระตุ้นให้เราปรับวิธีคิด และประเมินสถานการณ์ใหม่ๆ ความก้าวหน้าย่อมไม่มีวันเกิดขึ้น แท้จริงแล้ว คำว่า “ความสำเร็จ” (success) มาจากคำว่า ซุชเชเดเร (succedere) ในภาษาละติน ซึ่งแปลว่า “เกิดขึ้นภายหลัง” (to come after) แล้วความสำเร็จจะเกิดขึ้นภายหลังอะไรล่ะถ้าไม่ใช่ความล้มเหลว ทั้งสองเป็นของคู่กัน จะขาดสิ่งหนึ่งสิ่งใดไปไม่ได้

สำหรับนักสำรวจส่วนใหญ่แล้ว ความล้มเหลวแม้เพียงครั้งเดียวก็ถือเป็นเรื่องใหญ่ เพราะอาจหมายถึงการไม่มีชีวิตรอดกลับมา สำหรับพวกเราที่เหลือ จุดจบอันน่าเศร้าเช่นนั้นเป็นสิ่งที่ตรึงตราอยู่ในจินตนาการมากกว่าความสำเร็จเสียอีกโรเบิร์ต ฟอลคอน สกอตต์ ผู้จบชีวิตพร้อมกับทีมของเขาหลังจากไปถึงขั้วโลกใต้เมื่อปี 1912 ได้รับการยกย่องเยี่ยงวีรบุรุษในอังกฤษ ขณะที่ชาวออสเตรเลียก็สะเทือนใจกับการเดินทางสำรวจทวีปจากใต้จรดเหนือในศตวรรษที่สิบเก้าซึ่งประสบหายนะ และลงเอยด้วยการเสียชีวิตของผู้นำทีม

กระนั้น นักวิจัยทางวิทยาศาสตร์กลับไม่ค่อยอยากยอมรับต่อหน้าสาธารณชนว่าล้มเหลว ทั้งนี้เพราะชื่อเสียงและแหล่งเงินทุนในอนาคตขึ้นอยู่กับภาพของความสำเร็จ แต่ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา วารสารอย่างน้อยหกฉบับ ส่วนใหญ่อยู่ในสายการแพทย์และการอนุรักษ์ ได้ขอตีพิมพ์รายงานการทดลอง การศึกษา และการทดลองทางคลินิกที่ล้มเหลว ด้วยเหตุผลว่า ผลการศึกษา “เชิงลบ” อาจนำไปสู่ผลลัพธ์เชิงบวกได้ในที่สุด

ความเพียร ความยืดหยุ่น การปรับตัว และการจัดการกับเหตุวิกฤติ ทั้งหมดนี้คือหัวใจในการสำรวจ เช่นเดียวกับในเรื่องของชีวิตทั่วๆ ไป การมองอะไรอย่างรอบด้านโดยไม่ปล่อยให้ความล้มเหลวของเหตุการณ์ใดเพียงเหตุการณ์เดียวครอบงำ จนไม่เป็นอันทำอะไรมีส่วนช่วยเช่นกัน พูดอีกนัยหนึ่งคือ นักสำรวจมักเป็นคนที่มองอะไรยาวๆ และตระหนักดีถึงธรรม ชาติอันลวงตาของความล้มเหลวและความสำเร็จ สำหรับพวกเขา ความล้มเหลวแต่ละครั้งเป็นเพียงย่างก้าวหนึ่งของการเดินทางอันยาวไกลสู่ความสำเร็จ

การเดินทางสำรวจด้วยบอลลูนของซาโลมอน ออกัสต์ อันเดร เป็นสิ่งแปลกใหม่ในยุคของเขา และความพยายามครั้งนั้นก็ล้มเหลว แต่ “คุณไม่มีวันรู้หรอกครับจนกว่าจะได้ลองบิน” อูร์บาน รอกเบิร์ก นักประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยทรมเซอในนอร์เวย์ กล่าว เทคโนโลยีที่ดีขึ้นช่วยแก้ปัญหาการบินสู่อาร์กติกได้ในท้ายที่สุด และเปิดประตูสู่ความสำเร็จอื่นๆ อีกนับไม่ถ้วน  กระนั้น สัจธรรมข้อหนึ่งที่แม้แต่นักสำรวจล้ำยุคจำต้องยอมรับคือ เทคโนโลยีทำไม่ได้ทุกอย่าง

ทว่านั่นกลับเป็นสิ่งที่ดี เพราะหากคุณตัดความไม่แน่นอนออกไปจนหมด ย่อมหมายถึงตัดแรงจูงใจออกไปด้วย เพราะสุดท้ายแล้ว ความปรารถนาที่จะไขว่คว้าในสิ่งที่อยู่ไกลเกินเอื้อมคือธรรมชาติของความเป็นมนุษย์ไม่ใช่หรือ จะมีอะไรน่าอัศจรรย์ใจอีกเล่า ถ้าไปในที่ที่เรารู้อยู่แล้วว่าไปได้.

เรื่อง แฮนนาห์ บลอค ข้อมูลนิตยสารเนชั่นแนลจีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย