'เสือชีตาห์ 'กับอนาคต 'เปราะบาง'...!

ข่าว

    'เสือชีตาห์ 'กับอนาคต 'เปราะบาง'...!

    ไทยรัฐออนไลน์

    15 พ.ย. 2555 10:00 น.

    เสือชีตาห์เป็นสัตว์ผู้สง่างามและเต็มไปด้วยความรวดเร็ว วันนี้สารคดีไทยรัฐออนไลน์นำเรื่องราวของพวกมันแล้วเรายังวิเคราะห์ไปไกลถึงอนาคตที่เปราะบางของมันด้วย...!

    เสือชีตาห์เกาะกุมจินตนาการความอยากรู้ของมนุษย์มาช้านาน พยัคฆ์ผู้งามสง่า แปลกตา รวดเร็วราวรถสปอร์ต และเชื่องจนเลื่องลือ พวกมันคือดาวเด่นในวงการสื่อและประชากรแห่งพงไพร เป็นสัตว์โปรดของเหล่านักสร้างภาพยนตร์และคนในวงการโฆษณาทั่วโลก ภาพของเสือชีตาห์ที่โลดแล่นในวัฒนธรรมกระแสหลักอาจทำให้ใครหลายคนหลงคิดไปว่า เสือชีตาห์ยังคงอยู่รอดปลอดภัยในธรรมชาติ ไม่ต่างจากภาพในจินตนาการและการรับรู้ของคนส่วนใหญ่ หากความจริงหาเป็นเช่นนั้นไม่


    เสือชีตาห์เป็นสัตว์วงศ์เสือและแมวที่สุ่มเสี่ยงมากที่สุดในโลก ทั้งพบตัวได้ยากอย่างไม่น่าเชื่อและนับวันจะมีแต่หายากมากขึ้น ย้อนหลังไปราวสองสามศตวรรษก่อน เสือชีตาห์ท่องไปทั่วถิ่นอาศัยจากอนุทวีปอินเดียไปจนจรดชายฝั่งทะเลแดงและพื้นที่ส่วนใหญ่ของแอฟริกา ทุกวันนี้ เสือชีตาห์พันธุ์เอเชียผู้งามสง่าซึ่งเป็นชนิดพันธุ์ย่อยที่ครั้งหนึ่งเคยเยื้องกรายในราชอุทยานของมหาราชาแห่งอินเดีย เปอร์เซีย และดินแดนอาหรับ อยู่ในสถานะแทบไม่ต่างจากสูญพันธุ์ ส่วนในแอฟริกา ประชากรเสือชีตาห์ลดฮวบลงกว่าร้อยละ 90 ในช่วงศตวรรษที่ยี่สิบ หลังเผชิญแรงกดดันจากชาวไร่ชาวนา คนทำฟาร์มปศุสัตว์ และชนเร่ร่อนเลี้ยงสัตว์ที่รุกไล่พวกมันออกจากถิ่นอาศัย  ซ้ำร้ายยังตกเป็นเหยื่อของนักล่าสัตว์เพื่อเกมกีฬา และพรานป่าที่จับลูกเสือไปขายในตลาดค้าสัตว์แปลกที่ได้กำไรงาม โดยรวมแล้วทุกวันนี้เหลือเสือชีตาห์ในธรรมชาติมีไม่ถึง 10,000 ตัว

    แม้แต่ในอุทยานซาฟารีขนาดใหญ่หลายแห่งของแอฟริกา เสือชีตาห์ยังไม่วายเผชิญความท้าทายอย่างใหญ่หลวง ด้วยอุปนิสัยขี้อายและสรีระอันบอบบาง เสือชีตาห์ซึ่งเป็นสัตว์วงศ์เสือและแมวชนิดเดียวที่คำรามไม่เป็น มักถูกสิงโตที่ร่างกายกำยำแข็งแรงและมีจำนวนมากกว่าไล่บี้คุกคามจนต้องไปอยู่ตามชายขอบ ลองดูอย่างอุทยานแห่งชาติเซเรงเกติของแทนซาเนียและเขตสงวนพันธุ์สัตว์ป่าแห่งชาติมาไซมาราของเคนยาที่อยู่ติดกันเป็นกรณีศึกษาก็ได้ อุทยานทั้งสองมีสิงโตรวมกันมากกว่า 3,000 ตัว เสือดาวราว 1,000 ตัว ขณะที่เสือชีตาห์มีเพียง 300 ตัวเท่านั้น

    ถ้าแม้นเสือชีตาห์จะดูเหมือนแกะดำในหมู่ญาติร่วมสายพันธุ์อื่นๆ ความจริงก็เป็นเช่นนั้น นอกจากจะเป็นชนิดพันธุ์ที่แตกต่างจากสัตว์วงศ์เสือและแมวอื่นๆ แล้ว เสือชีตาห์ยังจัดอยู่ในสกุลที่ต่างออกไปอีกด้วย สกุลที่ว่านี้คือ Acinonyx ซึ่งหมายถึงกรงเล็บที่หดไว้ ในอุ้งเล็บได้เพียงครึ่งหนึ่ง อันเป็นคุณลักษณะที่แตกต่างจากสัตว์วงศ์เสือและแมวชนิดอื่น กรงเล็บที่สามารถหดเข้าใต้อุ้งเล็บได้ทั้งหมดของสิงโตและเสือดาวออกแบบมาเพื่อฉีกเนื้อและปีนต้นไม้ ขณะที่กรงเล็บของชีตาห์คล้ายกับปุ่มใต้พื้นรองเท้าของนักวิ่งระยะสั้น และยังทำหน้าที่เดียวกันอีกด้วย นั่นคือเพื่อการยึดเกาะที่มั่นคงและเร่งความเร็วได้ในระยะเวลาสั้นๆ

    ทุกองคาพยพของเสือชีตาห์ออกแบบมาเพื่อความเร็ว หากจับเสือชีตาห์มาวิ่งแข่งกับรถสปอร์ต ลัมเบอร์กินีบนทางด่วน งานนี้เชื่อขนมกินได้เลยว่า ไม่ใครก็ใครต้องเป็นฝ่ายทำความเร็วเกินกฎหมายกำหนดเป็นคนแรก เพราะทั้งคู่สามารถเร่งความเร็วจากศูนย์ถึง 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมงได้ภายในสามวินาที แต่เสือชีตาห์สามารถเร่งฝีเท้าได้ถึง 70 กิโลเมตรต่อชั่วโมงหลังออกตัวเพียงไม่กี่ก้าว นั่นเป็นผลมาจากกระดูกสันหลังที่ยืดหยุ่นและขาเรียวยาวที่เคลื่อนไหวได้อย่างคล่องแคล่ว เสือชีตาห์สามารถวิ่งด้วยฝีก้าวที่ยาวกว่า 7.5 เมตร หากนักกรีฑาชั้นยอดคนใดสามารถกระโดดได้ไกลขนาดนี้ คงไม่แคล้วเตรียมตัวเข้าสู่สนามกรีฑาโอลิมปิกได้เลย เสือชีตาห์ที่วิ่งด้วยความเร็วสูงสุดอาจก้าวกระโดดลักษณะเช่นนี้ได้มากถึงสี่ครั้งต่อวินาที

    ในยุคโบราณความสามารถราวยอดมนุษย์ดังกล่าวช่วยสร้างภาพลักษณ์ให้เสือชีตาห์ดูประหนึ่งสัตว์ในเทพนิยาย ชาวอียิปต์เป็นชนกลุ่มแรกที่ฝึกเสือชีตาห์ให้เชื่องเพื่อเป็นสัตว์เลี้ยง และทำให้เป็นอมตะผ่านภาพเขียนในหลุมศพและวัดวาอาราม เมื่อเกือบ 4,000 ปีก่อน ในอินเดีย อิหร่าน และอาหรับ การออกขี่ม้าล่าสัตว์โดยใช้เสือชีตาห์หรือที่รู้จักกันในสมัยนั้นว่า “เสือดาวนักล่า” แทนหมาล่าเนื้อ เป็นกีฬาที่ได้รับความนิยมอย่างมากในหมู่ชนชั้นสูง ในราชสำนักของจักรพรรดิราชวงศ์มุคัลแห่งอินเดีย เสือชีตาห์ไม่ต่างจากภาพสลักมีชีวิตที่โลดแล่นอยู่ในภาพเขียนและงานปัก นิทานพื้นบ้านและบทกวี



    เสือชีตาห์ยังคงเป็นที่นิยมในซาอุดีอาระเบียและอีกหลายประเทศในอ่าวเปอร์เซีย โดยลูกเสืออาจมีสนนราคาสูงถึง 10,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ  เสือชีตาห์ที่ถูกลักลอบนำเข้ามาจะถูก “ฟอก” และทำให้ดูเหมือนว่าได้รับการเพาะพันธุ์อย่างถูกกฎหมายในสถานเพาะเลี้ยง การระบุแหล่งที่มาของลูกเสือชีตาห์นั้นยากพอสมควร เว้นแต่จะทำการวิเคราะห์ทางพันธุกรรมและระบุว่าเป็นชนิดพันธุ์ย่อยเฉพาะถิ่นของพื้นที่หนึ่งๆ เท่านั้น

    ไกลออกไปจากทุ่งหญ้าอาบแสงแดดของเซเรงเกติ ณ ดัชตีกะวีร์ (Dasht-e Kavir) ภูมิภาคห่างไกลในที่ราบสูงตอนกลางซึ่งเต็มไปด้วยขุนเขาในอิหร่าน เสือชีตาห์หนุ่มเดินดุ่มเพียงลำพังไปตามแนวสันเขาที่ปกคลุมด้วยหิมะ มันหยุดพักชั่วครู่ก่อนจะหายไปจากจอภาพของกล้องวิดีโอควบคุมจากระยะไกล กล้องถ่ายภาพสัตว์ป่าที่ซ่อนไว้นี้เป็นหนึ่งในกล้อง 80 ตัว ที่ติดตั้งไว้ทั่วดัชตีกะวีร์ ด้วยความหวังที่จะจับภาพของสัตว์วงศ์เสือและแมวที่หายากและพบเห็นได้น้อยที่สุดชนิดหนึ่งในโลก นั่นคือ เสือชีตาห์พันธุ์เอเชีย

    ฮูมัน โจว์คาร์ นักชีววิทยาสัตว์ป่าชาวอิหร่าน พูดถึงคลิปวิดีโอนี้ว่า “เหมือนฝันที่เป็นจริงเลยครับ เวลาที่เราเก็บภาพแบบนี้ได้” โจว์คาร์ทำงานให้โครงการอนุรักษ์เสือชีตาห์พันธุ์เอเชียที่ก่อตั้งโดยกระทรวงสิ่งแวดล้อมของอิหร่านเมื่อปี 2001 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์ประชากรกลุ่มสุดท้ายของเสือชีตาห์ใกล้สูญพันธุ์เหล่านี้

    การอนุรักษ์เสือชีตาห์พันธุ์เอเชียก็ไม่ต่างจากการเข็นครกขึ้นภูเขา ในช่วง 10 ปีของการติดตั้งกล้องถ่ายภาพสัตว์ป่าราว 50 ตัว นักวิจัยอิหร่านเก็บภาพเสือชีตาห์ได้เพียง 192 ภาพ ซึ่งบันทึกเรื่องราวของเสือชีตาห์ผอมโซ 76 ตัว ที่คาดว่าเป็นประชากรกลุ่มสุดท้ายที่หลงเหลืออยู่ของสายพันธุ์อันงามสง่าซึ่งครั้งหนึ่งเคยโลดแล่นไปทั่วเอเชีย ในการออกไล่ล่าแอนทิโลปและแกะภูเขาตามลาดผาสูงชันเต็มไปด้วยโขดหิน เสือชีตาห์ต้องแก่งแย่งแข่งขันกับหมาป่า และแม้กระทั่งมนุษย์ที่ล่ากาเซลล์และแกะเป็นแหล่งอาหารที่หาง่ายเช่นกัน

    ลุค ฮันเตอร์ ประธานองค์กรแพนเทอรา (Panthera) กลุ่มอนุรักษ์นานาชาติที่ทุ่มเทให้การอนุรักษ์สัตว์วงศ์เสือและแมว ทั้งยังเป็นผู้ประสานงานโครงการอนุรักษ์เสือชีตาห์อิหร่านยอมรับว่า

    “ชีวิตของพวกมันหมิ่นเหม่มากครับ แทบจะพูดได้ว่าความเป็นความตายแขวนไว้กับข้อจำกัดทางระบบนิเวศเลยครับ แต่สิ่งที่น่าทึ่งก็คือ เสือชีตาห์พวกนี้ไม่ใช่เพิ่งถูกรุกคืบกดดันจนต้องเข้าไปอยู่ตามเทือกเขาเหล่านี้นะครับ พวกมันอยู่กันแบบนี้มาเป็นพันๆ ปีแล้ว คนทั่วไปไม่รู้ว่าเสือชีตาห์เป็นสัตว์ที่ทรหดและปรับตัวได้ดีขนาดไหนต่างหากครับ”

    เรื่อง รอฟฟ์ สมิท ภาพถ่าย ฟรานส์ แลนทิง ข้อมูลจากนิตยสาร เนชั่นแนลจีโอกราฟฟิก ฉบับภาษาไทย http://www.ngthai.com/ngm/1211/default.asp

    อ่านเพิ่มเติม...

    แท็กที่เกี่ยวข้อง

    เสือชีตาห์อินเดียสัตว์แอฟริกาเอเชียอุทยานเนชั่นแนลจีโอกราฟฟิกซาฟารีลัมเบอร์กินีอียิปต์ลุค ฮันเตอร์องค์กรแพนเทอรารอฟฟ์ สมิทฟรานส์ แลนทิง

    คุณอาจสนใจข่าวนี้

    thairath-logo

    ApplicationMy Thairath

    ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
    Trendvg3 logo
    Sonp logo
    inet logo
    วันอังคารที่ 30 พฤศจิกายน 2564 เวลา 02:47 น.
    ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
    เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์