อาคารพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นบ้านนาปัง.

จังหวัดน่าน ตั้งอยู่ท่ามกลางทะเลภูเขา ถนนหนทางยากลำบากต่อการเข้าถึง และห่างไกลจากเมืองหลวงกว่า 650 กิโลเมตร ปัจจัยที่กล่าวมา มีส่วนช่วยปกป้องน่านให้รอดพ้นจากกระแสวัตถุนิยมที่ถาโถมเข้าใส่ แต่สิ่งสำคัญที่ช่วยให้น่านยังคงดำรงความเป็นตัวตนอยู่ได้คือความเข้มแข็ง ของชุมชน ตัวอย่างเช่น ชุมชนนาปัง ต.นาปัง อ.ภูเพียง จ.น่าน ที่อยู่ห่างตัวเมืองน่านไปราว 17 กิโลเมตร คนที่นั่นมีชีวิตความเป็นอยู่เรียบง่ายตามวิถีเกษตร ผูกพันกับสาย  น้ำน่าน และยึดมั่นศรัทธาพระพุทธศาสนา รักษาวัฒนธรรมดั้งเดิมของชุมชนไว้ ได้เหนียวแน่น ชุมชนที่มีประวัติศาสตร์และเอกลักษณ์ ชัดเจนเช่นนี้ ส่งผลให้กลุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน และมหาวิทยาลัยนเรศวร พะเยา กลุ่มเยาวชนที่เข้าร่วมโครงการ แคมป์สนุกคิดกับชินคอร์ป เล็งเห็นถึง คุณค่าคลังปัญญาของท้องถิ่น จึงร่วมกับโรงเรียนน่านนคร วัดนาปัง และชาวชุมชนบ้านนาปัง จัดทำ พิพิธภัณฑ์ ท้องถิ่นบ้านนาปัง ขึ้น


วัด นาปัง เป็นวัดเก่าแก่สร้างในสมัยสุโขทัย มีพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวบ้านเลื่อมใสคือ พระเพชร เป็นพระพุทธรูปทองเหลืองปางมารวิชัย อายุเกือบ 500 ปี ส่วนตัวพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ในอาคารตึก 2 ชั้น อายุกว่า 60 ปี แต่ยังคงความสง่างามจากสถาปัตยกรรมฝีมือชาวบ้าน เดิมอาคารหลังนี้เป็นกุฏิสงฆ์ ก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ.2490 สมัยครูบาบุญศรี อินต๊ะสาโร เป็นเจ้าอาวาส สิ่งของที่จัดแสดงไว้ด้านในพิพิธภัณฑ์ทั้งหมด เก็บรวบรวมมาจากชาวชุมชน อาทิ เครื่องมือเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เครื่องไม้เครื่องมือทางการเกษตร เครื่องมือช่างไม้สมัยเก่า พระพุทธรูปและศิลปวัตถุเก่าๆของทางวัด โบราณวัตถุชิ้นโดดเด่น คือโขนเรือ หรือหัวเรือแข่ง 3 หัว บางหัวมีอายุเก่ากว่า 200 ปี

น้องๆ มัคคุเทศก์น้อยจากโรงเรียนน่านนครอธิบายให้ผู้มาเยือนฟังด้วยน้ำเสียงแจ่มใส ว่า หัวเรือแข่งโบราณทั้ง 3 หัวนี้ เป็นแรงบันดาลใจในการก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ ท้องถิ่นบ้านนาปัง เดิมทีถูกเก็บไว้ในวัดตามมีตามเกิด แต่เมื่อมีการนำออกมาจัดแสดง ปรากฏว่าได้รับความสนใจจากผู้มาเยี่ยมชมอย่างมาก โดยหัวเรือแข่งโบราณหัวที่เก่าแก่ที่สุดมีชื่อว่า หัวเรือนาปังคว้างน่าน เป็นของเรือขนาดใหญ่ 60 ฝีพาย ชื่อมีความหมายถึง เรือลำใหญ่และยาวมาก เวลากลับลำจะขวางลำน้ำน่านได้เลย หัวเรือลำต่อมาคือ เรือคำปิ๋ว ตัวเรือมีขนาดรองลงมาราว 40 ฝีพาย ชื่อมีความหมายถึง เป็นเรือที่มีความเร็ว แล่นฉิว หัวเรือสุดท้ายมีชื่อว่า เรือกางวิ๊ด หรือคางสั้น เป็นเอกลักษณ์ของฝีมือช่างพื้นบ้านที่แกะสลักรูปหัวสัตว์ให้มีปากล่างสั้น กว่าปากบน นอกจากพิพิธภัณฑ์แล้ว วัดนาปังยังมีโบราณสถานที่สำคัญคือ หอธรรม สร้างขึ้นราวปี พ.ศ. 2400 เป็นที่เก็บรวบรวมคัมภีร์และใบลานจารึกอักษรล้านนาโบราณที่ทรงคุณค่า

ด้าน คุณตา คำ คำปา วัย 80 ปี ย้อนอดีตให้ฟังว่า เมื่อราวอายุ 30 ปีเศษ เคยเป็นฝีพายเรือคำปิ๋ว สมัยนั้นการแข่งขันเรือพายเมืองน่านคึกคักมาก จะมีการแข่งขันกันช่วงงานกฐินประจำปี โดยถือเอาการถวาย ทานสลากภัตที่วัดพระธาตุช้างค้ำวรวิหารเป็นหลัก ตกราวเดือนตุลาคม หรือเดือนเพ็ญ 12 ของคนเหนือ ช่วงเวลานี้เป็นช่วงสนุกสนานที่สุด หนุ่มๆต้องเตรียมตัวฝึกซ้อมร่างกายให้แข็งแรง เพื่อลงเป็นฝีพายเรือยาวไปแข่งกับคุ้มวัดอื่นๆ หากเรือบ้านเราแข่งชนะจะมีหน้ามีตาและโก้มาก รู้สึกดีใจที่ได้เห็นหัวเรือคำปิ๋วยังได้รับการเก็บรักษาไว้อย่างดีโดยคน รุ่นลูกรุ่นหลาน เปรียบเสมือนการสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นไม่ให้สูญหายไป

ขณะ ที่ผู้ใหญ่ใจดี สมประสงค์ บุญยะชัย ประธานกรรมการบริหาร บริษัท ชิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) กล่าวถึงโครงการฯว่า "ตลอดระยะเวลา 10 ปี ของการดำเนินโครงการแคมป์สนุกคิดกับชินคอร์ป ก่อให้เกิดเรื่องราว ประสบการณ์  และองค์ความรู้มากมาย บริษัท มีความภูมิใจที่มีส่วนช่วยให้สังคมได้เห็นพลังความคิดสร้างสรรค์ และศักยภาพเต็มเปี่ยมของเยาวชน รวมถึงสร้างโอกาสในการพัฒนาศักยภาพของเยาวชนผ่านการเรียนรู้ในรูปแบบต่างๆ เพื่อหล่อหลอมให้เยาวชนสามารถนำพลังและศักยภาพที่มีอยู่ไปสร้างประโยชน์ให้ แก่ตนเอง และสังคมได้อย่างงดงาม เกิดเป็นสังคมที่สามารถพึ่งพิงตนเองได้ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง อันเป็นพลังสำคัญในการสร้างประเทศชาติให้มีความเข้มแข็งและยั่งยืนต่อไป".

...