ส่องสรรพคุณ "ดอกกระเจียว" ฉายาราชินีป่าฝน ไม่ได้มีดีแค่ความงาม แต่ยังเป็นตำรับสมุนไพรไทย

เมื่อเข้าสู่ฤดูฝน หนึ่งในพืชพันธุ์ธรรมชาติที่เบ่งบานสวยงามและนำมารับประทานเป็นอาหารได้คือ "ดอกกระเจียว" (หรือในบางท้องถิ่นอาจเรียกว่า ดอกกระเขียว หรือ ปทุมมา) พืชในตระกูลเดียวกับขิงและข่า ซึ่งนอกจากจะเป็นเอกลักษณ์ความงามของป่าไม้ไทยแล้ว ในตำรับแพทย์แผนไทย ดอกกระเจียวยังจัดเป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่มีประโยชน์ต่อร่างกายหลากหลายประการ

คุณประโยชน์และสรรพคุณทางยาของ "ดอกกระเจียว" ตามภูมิปัญญาไทย

ตามข้อมูลจากภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย ดอกกระเจียวถูกนำมาใช้เป็นผักเคียงและสมุนไพรบำรุงร่างกายมาอย่างยาวนาน โดยส่วนที่นิยมนำมารับประทานคือ "หน่ออ่อน" และ "ดอกอ่อน" ซึ่งมักลวกสุกรับประทานคู่กับน้ำพริก หรือนำไปประกอบอาหารประเภทแกงส้มและแกงเผ็ด

เปิดสรรพคุณ "ดอกกระเจียว" จากราชินีป่าฝน สู่ผักเคียงน้ำพริก

ดอกกระเจียวไม่ใช่เพียงแค่ดอกไม้ที่สวยงาม แต่ยังถือเป็นพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทางยาที่สำคัญ ดังนี้

• ช่วยขับลม แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ สารในกลุ่มน้ำมันหอมระเหยที่มีอยู่ในพืชตระกูลขิงและกระเจียว มีส่วนช่วยกระตุ้นการทำงานของระบบย่อยอาหาร ลดการเกิดแก๊สในกระเพาะอาหาร
• มีสารต้านอนุมูลอิสระสูง ดอกกระเจียวมีสารในกลุ่มพลาโวนอยด์ (Flavanoids) ที่ช่วยปกป้องเซลล์จากการถูกทำลาย ช่วยชะลอวัย และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่ร่างกาย
• เป็นแหล่งใยอาหาร (Fiber) ชั้นดี มีส่วนช่วยในระบบขับถ่าย ลดปัญหาท้องผูก และช่วยควบคุมระดับไขมันในเลือดอย่างมีประสิทธิภาพ
• สรรพคุณสมานแผลและบำรุงธาตุ ตำรายาไทยระบุว่า เหง้าหรือหัวใต้ดินของกระเจียวมีฤทธิ์ช่วยสมานแผลภายใน ถอนพิษไข้ และช่วยบำรุงธาตุในร่างกายให้สมดุล

"ดอกกระเจียว" ส่วนไหนนำมาทำอาหารได้บ้าง

การรับประทานดอกกระเจียวให้อร่อยและได้คุณค่าสูงสุด สามารถทำได้หลากหลายวิธี โดยส่วนใหญ่นิยมใช้ดอกอ่อนและหน่ออ่อน ดังนี้

ข้อควรระวังในการรับประทานดอกกระเจียว

แม้ว่าดอกกระเจียวจะเป็นผักพื้นบ้านที่มีประโยชน์สูง แต่สำหรับการรับประทานสด ควรล้างทำความสะอาดให้ถี่ถ้วนเนื่องจากเป็นพืชที่เจริญเติบโตใกล้พื้นดิน ซึ่งอาจมีเศษดินหรือไข่พยาธิปนเปื้อน การนำไปลวกสุกหรือผ่านความร้อนก่อนรับประทานจะช่วยเพิ่มความปลอดภัยและทำให้ย่อยง่ายขึ้น