อุทัยทิพย์ทำมาจากอะไร? พามารู้จักส่วนผสมของ "น้ำยาอุทัย" ยาสามัญประจำบ้านสีแดงสดที่สกัดจากสมุนไพรธรรมชาติอย่าง แก่นฝาง พร้อมสรรพคุณแก้ร้อนใน บำรุงเลือด ที่คนไทยคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี
อุทัยทิพย์ หรือ น้ำยาอุทัย ทำมาจากอะไร?
"น้ำยาอุทัย" หรือที่หลายคนเรียกติดปากตามชื่อแบรนด์ดังว่า "อุทัยทิพย์" เป็นยาแผนโบราณและยาสามัญประจำบ้านที่อยู่คู่คนไทยมาอย่างยาวนาน หลายคนอาจเคยใช้น้ำยาสีแดงนี้หยดลงในน้ำเย็นเพื่อดื่มดับกระหาย หรือแม้แต่นำมาแต้มริมฝีปากและพวงแก้มในยุคหนึ่ง แต่คำถามที่หลายคนสงสัยคือ อุทัยทิพย์ทำมาจากอะไร?
ข้อมูลจากเอกสารกำกับยาและตำรับยาสมุนไพรไทยระบุว่า น้ำยาอุทัยเป็นการสกัดสมุนไพรธรรมชาติหลากหลายชนิดเข้าด้วยกัน โดยมีส่วนประกอบหลักที่สำคัญ ได้แก่
- แก่นฝาง ส่วนประกอบหลักที่ให้สีแดงและมีสรรพคุณทางยา
- ดอกบุนนาค มีรสขมเล็กน้อย ช่วยลดไข้ ขับลม บำรุงโลหิตและบำรุงหัวใจ
- หญ้าฝรั่น ช่วยลดไข้ บำรุงเลือด บำรุงธาตุ และเป็นยาชูกำลัง
- ดอกสารภี ช่วยให้เจริญอาหารและบำรุงหัวใจ
- สมุนไพรอื่นๆ เช่น แก่นลักจั่น, แก่นจันทน์เทศ, ดอกงิ้ว, ดอกมะลิ, ดอกคำฝอย, ดอกเก๊กฮวย, ใบเตยหอม และดอกสายน้ำผึ้ง ที่ช่วยเพิ่มสรรพคุณและแต่งกลิ่นให้หอมชื่นใจ
สีแดงของอุทัยทิพย์ มาจากไหน?
สีแดงสดของน้ำยาอุทัยไม่ได้มาจากสีผสมอาหารสังเคราะห์ แต่มาจากสีธรรมชาติของ "แก่นฝาง" ซึ่งเป็นไม้ยืนต้นชนิดหนึ่ง เมื่อนำแก่นไม้ฝางมาต้มหรือสกัดกับน้ำ จะได้น้ำสีแดงอมส้มถึงแดงเข้ม ซึ่งนอกจากจะให้สีสันที่สวยงามแล้ว ฝางยังมีสรรพคุณทางการแพทย์แผนไทยในการบำรุงโลหิตอีกด้วย
สรรพคุณของน้ำยาอุทัยที่มากกว่าความสดชื่น
ในทางประวัติศาสตร์ น้ำยาอุทัยถูกคิดค้นขึ้นเพื่อเป็นยาปรับสมดุลธาตุในร่างกาย โดยเฉพาะในสภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย การดื่มน้ำที่หยดน้ำยาอุทัยจึงมีสรรพคุณหลักดังนี้
- แก้ร้อนใน กระหายน้ำ ความเย็นและกลิ่นหอมของสมุนไพรช่วยดับพิษร้อนในร่างกาย
- บำรุงโลหิตและหัวใจ สมุนไพรหลายชนิดในตำรับนี้ เช่น หญ้าฝรั่นและดอกบุนนาค มีฤทธิ์ช่วยกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตและบำรุงการทำงานของหัวใจ
- บรรเทาอาการอ่อนเพลีย ช่วยให้ร่างกายรู้สึกสดชื่นและกระปรี้กระเปร่าขึ้น
อุทัยทิพย์เอามาทาปาก ทาแก้ม อันตรายไหม?
การนำน้ำยาอุทัยมาทาปากหรือทาแก้มเพื่อให้เกิดสีสันแดงระเรื่อ เป็นพฤติกรรมยอดฮิตของวัยรุ่นไทยในยุคหนึ่ง เนื่องจากน้ำยาอุทัยสกัดมาจากสมุนไพรธรรมชาติและเป็นยาสำหรับรับประทาน การนำมาสัมผัสผิวหนังหรือริมฝีปากจึงไม่มีอันตรายจากสารเคมีรุนแรง อย่างไรก็ตาม สำหรับผู้ที่มีผิวแพ้ง่ายมาก อาจต้องระวังอาการระคายเคืองจากส่วนผสมของสมุนไพรบางชนิดหรือแอลกอฮอล์ที่เป็นตัวทำละลายในบางตำรับ
ข้อควรระวังในการรับประทาน
แม้จะเป็นยาสมุนไพรที่ปลอดภัย แต่ตามฉลากยาและเอกสารกำกับยาของน้ำยาอุทัยบางยี่ห้อ มีข้อควรระวังคือ "ห้ามรับประทานในสตรีมีครรภ์" เนื่องจากสมุนไพรบางชนิดมีฤทธิ์กระตุ้นการไหลเวียนโลหิต ซึ่งอาจส่งผลต่อสตรีมีครรภ์ได้
อุทัยทิพย์ หรือน้ำยาอุทัย ทำมาจากสารสกัดสมุนไพรธรรมชาติกว่าสิบชนิด โดยมี “แก่นฝาง” เป็นส่วนผสมหลักที่ให้สีแดงธรรมชาติ พร้อมด้วยสมุนไพรอื่นๆ เช่น หญ้าฝรั่น ดอกบุนนาค และดอกมะลิ มีสรรพคุณเด่นในการบำรุงเลือด บำรุงหัวใจ และแก้ร้อนในกระหายน้ำ เป็นยาสามัญประจำบ้านที่ปลอดภัยในการบริโภค แต่ควรหลีกเลี่ยงในสตรีมีครรภ์