ชวนรู้จัก "สมุนไพรไทย" ที่ช่วยลดอาการคัน ผื่นแพ้ ผื่นแดง และเชื้อราที่ผิวหนัง ซึ่งเป็นปัญหาสุขภาพที่พบได้บ่อยในสภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย นอกจากการรักษาด้วยยาแผนปัจจุบันแล้ว ภูมิปัญญาแพทย์แผนไทยยังใช้สมุนไพรหลายชนิดในการบรรเทาอาการเหล่านี้มาอย่างยาวนาน
รู้จัก 10 สมุนไพรแก้คัน ลดผื่นแพ้-เชื้อรา ภูมิปัญญาไทยที่ยังใช้ได้จนถึงปัจจุบัน
1. ฟ้าทะลายโจร
แม้จะเป็นที่รู้จักในด้านการบรรเทาอาการหวัด แต่ฟ้าทะลายโจรยังมีสารสำคัญที่ช่วยลดการอักเสบและยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์บางชนิด ในแพทย์แผนไทยมีการนำมาใช้ภายนอกในบางตำรับเพื่อดูแลผื่นคันและปัญหาผิวหนังบางประเภท
2. พญายอ (เสลดพังพอนตัวเมีย)
พญายอเป็นสมุนไพรที่ใช้รักษาปัญหาผิวหนังในตำรับยาไทยมาอย่างยาวนาน นิยมใช้บรรเทาอาการผื่นแพ้ แมลงกัดต่อย และการอักเสบของผิว ปัจจุบันมีผลิตภัณฑ์ในรูปแบบครีมและเจลที่ใช้งานได้สะดวก
3. ว่านหางจระเข้
วุ้นใสจากใบว่านหางจระเข้ช่วยเพิ่มความชุ่มชื้น ลดการระคายเคือง และทำให้ผิวรู้สึกเย็นสบาย เหมาะสำหรับอาการคันจากผิวแห้ง ผื่นแพ้ หรือผิวไหม้แดด โดยควรล้างยางสีเหลืองออกให้หมดก่อนใช้เพื่อลดโอกาสเกิดการแพ้
4. ทองพันชั่ง
ทองพันชั่งเป็นสมุนไพรเด่นด้านโรคผิวหนัง มีข้อมูลการศึกษาว่าสารสกัดสามารถยับยั้งเชื้อราที่ก่อโรคผิวหนังบางชนิดได้ จึงมักใช้เป็นส่วนประกอบของยาทาภายนอกสำหรับกลาก เกลื้อน และผื่นคันจากเชื้อรา
5. ใบพลู
ใบพลูมีน้ำมันหอมระเหยและสารออกฤทธิ์ที่ช่วยยับยั้งเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย คนไทยโบราณนิยมตำใบสดพอกหรือต้มน้ำล้างผิวหนัง เพื่อช่วยลดอาการคัน ลดกลิ่นอับ และดูแลผิวที่มีปัญหาเชื้อรา
6. ใบฝรั่ง
ใบฝรั่งมีสารแทนนินและฟลาโวนอยด์ที่ช่วยลดการอักเสบ พร้อมทั้งมีฤทธิ์ยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์บางชนิด นิยมต้มน้ำอาบหรือล้างบริเวณที่มีผื่น ผดร้อน หรืออาการคันจากแมลงกัดต่อยและการระคายเคือง
7. เปลือกมังคุด
เปลือกมังคุดมีสารแซนโทน (Xanthones) ซึ่งมีคุณสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย ลดการอักเสบ และยับยั้งเชื้อราบางชนิด ปัจจุบันมีการพัฒนาเป็นครีมและเจลสมุนไพรสำหรับใช้บรรเทาอาการผื่นคันและโรคผิวหนัง
8. สะเดา
ใบสะเดามีสารธรรมชาติที่ช่วยต้านเชื้อจุลินทรีย์และลดการอักเสบ จึงถูกนำมาใช้ต้มน้ำอาบเพื่อบรรเทาอาการผื่นคัน ผดร้อน และอาการคันจากอากาศร้อนชื้น โดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนของไทย
9. ใบหนาด
ใบหนาดมีน้ำมันหอมระเหยที่ให้ความรู้สึกเย็นและช่วยลดอาการคันตามภูมิปัญญาพื้นบ้าน นิยมใช้ต้มน้ำอาบหรือประคบบริเวณที่มีผื่นคัน แมลงกัดต่อย หรือผิวหนังที่เกิดการระคายเคืองเล็กน้อย
10. ขมิ้นชัน
ขมิ้นชันอุดมด้วยสารเคอร์คูมิน (Curcumin) ที่มีฤทธิ์ลดการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ และช่วยยับยั้งเชื้อแบคทีเรียกับเชื้อราบางชนิด จึงนิยมใช้บรรเทาผื่นคัน ผื่นแพ้ และผิวหนังอักเสบเล็กน้อย ทั้งในรูปแบบเหง้าสด ครีม หรือเจลสมุนไพร
ข้อควรระวังในการใช้สมุนไพรไทย
แม้สมุนไพรจะเป็นทางเลือกจากธรรมชาติ แต่ก็อาจทำให้เกิดอาการแพ้ได้ ควรทดลองใช้ในบริเวณเล็กๆ ก่อนทุกครั้ง และไม่ควรใช้กับแผลเปิดหรือแผลติดเชื้อ หากอาการคันรุนแรง ผื่นลุกลาม มีหนอง หรือไม่ดีขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์ หากอาการผิดปกติรุนแรงหรือเป็นเรื้อรัง ควรเข้ารับการวินิจฉัยจากแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง