สำนวนไทย "สีซอให้ควายฟัง" เป็นคำเปรียบเปรยที่คนไทยใช้กันมานาน เวลาต้องการสื่อว่าอธิบายหรือแนะนำใครสักคน แต่สุดท้ายอีกฝ่ายกลับไม่เข้าใจหรือไม่ยอมรับฟัง จนเสียเวลาเปล่า
หลายคนอาจเข้าใจผิดว่าสำนวนนี้เป็นการดูถูก "ควาย" ทั้งที่ความหมายดั้งเดิมไม่ได้มีเจตนาดูหมิ่นสัตว์ชนิดนี้ แต่เป็นการเปรียบเทียบให้เห็นถึงความไม่เหมาะสมระหว่าง "ผู้พูด" กับ "ผู้ฟัง"
เปิดความหมายสำนวนไทย "สีซอให้ควายฟัง" หมายถึงอะไร
พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน อธิบายสำนวน "สีซอให้ควายฟัง" แปลว่า การสั่งสอนแนะนำคนโง่มักไม่ได้ผล เสียเวลาเปล่า
ปัจจุบัน สำนวนนี้ยังใช้ในความหมายกว้างขึ้น เช่น การอธิบายเหตุผลให้คนที่ไม่เปิดใจรับฟัง หรือพยายามสื่อสารกับคนที่ไม่สนใจสิ่งที่เราพูด
ที่มาของสำนวนไทยสนุกๆ ทำไมต้องเป็น "ควาย" และเครื่องดนตรี "ซอ"
คำว่า "สีซอ" หมายถึงการบรรเลงซอ ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีไทยที่มีเสียงไพเราะ ใช้บรรเลงในราชสำนักและวงดนตรีไทย และต้องอาศัยผู้ฟังที่เข้าใจคุณค่าของดนตรี แต่หากนำไปเล่นให้ควายฟัง ต่อให้บรรเลงได้ไพเราะเพียงใด ควายก็ไม่สามารถรับรู้หรือซาบซึ้งเสียงดนตรีได้ เพราะเป็นธรรมชาติของสัตว์ ไม่ใช่เพราะควาย "โง่"
ดังนั้น สำนวนสีซอให้ควายฟังจึงต้องการเปรียบเทียบว่า การสื่อสารจะเกิดประโยชน์ ก็ต่อเมื่อผู้ฟังพร้อมจะรับสาร หากผู้ฟังไม่เข้าใจหรือไม่เปิดใจ ต่อให้ผู้พูดอธิบายดีแค่ไหนก็อาจไม่เกิดผล เช่นเดียวกับเสียงดนตรีที่ต่อให้ไพเราะเพียงใด แต่ผู้ฟังก็ไม่สามารถซาบซึ้งได้นั่นเอง
...
รู้หรือไม่ "สีซอให้ควายฟัง" สำนวนนี้ไม่ได้มีไว้ด่าควาย
ควายเป็นสัตว์ที่อยู่คู่กับวิถีชีวิตสังคมเกษตรกรรมของคนไทย ใช้ไถนาและทำงานในไร่นา จึงมักถูกนำมาใช้เป็นตัวละครในสำนวนต่างๆ ซึ่งจริงๆ แล้ว "ควาย" เป็นสัตว์ที่มีความจำดี สามารถเรียนรู้คำสั่งและจดจำเจ้าของได้ จึงไม่ควรมองว่าสำนวนนี้เป็นการดูถูกควาย แต่เป็นเพียงการยกตัวอย่างเพื่อให้เข้าใจความหมายได้ง่าย
แท้จริงแล้ว "สีซอให้ควายฟัง" ไม่ได้มีไว้เพื่อด่าว่าควาย แต่เป็นสำนวนที่เตือนให้เห็นว่า การสื่อสารจะได้ผลก็ต่อเมื่อผู้พูดและผู้ฟังเข้าใจกัน หากอีกฝ่ายไม่พร้อมรับฟังหรือไม่สามารถเข้าใจสิ่งที่สื่อได้ ความพยายามทั้งหมดก็อาจกลายเป็นเรื่องเสียเวลา แม้สิ่งที่พูดจะมีคุณค่าเพียงใดก็ตาม
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง