เมื่อยุค AI เข้ามาไล่กวดความสามารถขั้นพื้นฐานของมนุษย์ อะไรคือทักษะที่มนุษย์ที่ทำงานในยุค AI ต้องมี นี่คือ 5 ทักษะสำคัญที่ต้องสร้างสรรค์ ลับคมในสิ่งที่เทคโนโลยียังทำไม่ได้
นิตยสาร FastCompany นำเสนอบทความที่มีชื่อว่า The five quotients: what skills will matter most in the age of AI ซึ่งถอดความเป็นภาษาไทยได้ว่า ปัจจัยทั้งห้า ทักษะใดที่จะมีความสำคัญที่สุดในยุคปัญญาประดิษฐ์
บทความเริ่มต้นด้วยการกล่าวว่า ศักยภาพของมนุษย์มักถูกวัดด้วยความฉลาดทางสติปัญญา (IQ) และความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) แต่ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ สามารถสังเคราะห์ข้อมูลมหาศาลได้ในเสี้ยววินาที และสามารถจำลองความเห็นอกเห็นใจได้อย่างแนบเนียนจนแยกแทบไม่ออก ทำให้เส้นแบ่งระหว่างมนุษย์กับเครื่องจักร เริ่มเลือนรางลง
คำถามสำคัญที่ตามมาคือ เมื่อความฉลาด และความรู้สึกถูกจำลองได้ ต่อจากนี้อะไรคือจุดเด่นของมนุษย์ในยุค AI
คำตอบก็คืออนาคตจะไม่ได้เป็นของผู้ที่มีเพียง 2 ทักษะ แต่จะเป็นของผู้ที่สามารถผสาน 5 ทักษะเข้าด้วยกัน โดยเฉพาะ 3 ทักษะใหม่ที่เทคโนโลยี (ยัง) ไม่สามารถลอกเลียนแบบได้
ทักษะแรกที่ต้องให้ความสำคัญคือ TQ หรือ Trust Quotient ซึ่งก็คือทักษะความน่าเชื่อถือ ซึ่งไม่ใช่แค่ความคุ้นเคยหรือความเป็นมิตร แต่คือเครดิตที่ได้รับจากการพิสูจน์ตัวเองภายใต้ความกดดัน
ในยุคที่เต็มไปด้วยข้อมูลเท็จและอัลกอริทึม ความน่าเชื่อถือเปรียบเสมือนโครงสร้างพื้นฐานที่ขับเคลื่อนสังคม แม้ AI จะสามารถจำลองความน่าเชื่อถือในวงแคบได้ แต่มันไม่สามารถรับผิดชอบทางศีลธรรม ความรู้สึกผิดชอบชั่วดี หรือยอมเสียสละได้
ถัดมาคือ WQ (Work Quotient) หรือทักษะความมุ่งมั่น และรับผิดชอบ เมื่อ AI มีความอึด ทำงานได้ต่อเนื่องไม่มีหยุด และทำงานได้เร็วกว่ามนุษย์ การแข่งขันด้านความเร็ว หรือปริมาณจึงเป็นสนามที่มนุษย์ไม่มีวันชนะ คุณค่าของการทำงานแบบมนุษย์จึงเปลี่ยนไปอยู่ที่ความมุ่งมั่นแทน
...
แน่นอนว่า มนุษย์มีวิจารณญาณที่สามารถรับรู้ได้เมื่อมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้น แม้ตัวเลขทางสถิติจะบอกว่าปกติก็ตาม ส่วนเครื่องจักรอาจประมวลผลไปได้เรื่อยๆ แต่มันไม่สามารถใส่ใจ ในเป้าหมายของภารกิจ หรือพร้อมที่จะรับผิดชอบต่อผลลัพธ์ที่ตามมาได้เหมือนมนุษย์
อย่างไรก็ดี ทักษะที่สำคัญที่สุดคือ VQ (Vision Quotient) หรือทักษะด้านวิสัยทัศน์ ซึ่งเป็นความสามารถในการมองเห็นความเป็นไปได้ก่อนที่จะมีหลักฐานในเชิงประจักษ์ ทุกก้าวกระโดดของอารยธรรมมนุษย์ล้วนเกิดจากคนที่มีวิสัยทัศน์
ขณะที่ AI เป็นสิ่งที่ถูกฝึกฝนจากรูปแบบที่มีอยู่แล้วในอดีตเพื่อนำมาปรับปรุงสิ่งเดิมให้ดีที่สุด ถึงกระนั้น มนุษย์ก็เป็นผู้ที่สร้างสรรค์ในสิ่งที่ไม่เคยมีมาก่อน ไม่มีอัลกอริทึมใดบนโลกที่จินตนาการถึงการสร้างเครื่องบิน หรือริเริ่มระบอบประชาธิปไตยด้วยตัวเอง สิ่งเหล่านี้เกิดจากจินตนาการ ความเชื่อมั่น และความกล้าที่จะล้มเหลวของมนุษย์ทั้งสิ้น
ในช่วงท้ายของบทความเสนอว่า บททดสอบใหม่ของมนุษย์ จึงไม่ใช่แค่การเป็นคนที่ฉลาดที่สุดหรือมีวาทศิลป์ดีที่สุด แต่เป็นคนที่สามารถรักษาสมดุลของทั้ง 5 ทักษะนี้ไว้ได้พร้อมกัน แม้ในอนาคต AI จะทำงานต่างๆ ได้เร็วกว่า แต่ก็ยังไม่อาจจินตนาการถึงอนาคตที่ยังไม่เกิดขึ้นได้ ในขณะที่ AI ช่วยแค่ปรับปรุงอนาคตให้ดีขึ้น แต่มีเพียงมนุษย์เท่านั้นที่สามารถสร้างสรรค์สิ่งใหม่ขึ้นมาได้อย่างแท้จริง
ที่มา: FastCompany