การเลือกตั้งในปี 2569 นี้แม้จะปิดหีบ และใช้สิทธิ ใช้เสียงกันแล้วเป็นที่เรียบร้อย แต่อย่างไรก็ตามนั้นไม่ได้สิ้นสุดลงทันทีที่เข็มนาฬิกาชี้เลข 17.00 น.

ทั้งหมดทั้งมวลนี้ เป็นสปอตไลท์ทางการเมือง ที่เพิ่งจะเริ่มทำงานหนักที่สุดหลังจากนี้ หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมเราถึงยังไม่เห็นผลอย่างเป็นทางการในทันที และในช่วงเวลาสุญญากาศหลังจากนี้มีปัจจัยอะไรบ้างที่สามารถเปลี่ยนหน้าไพ่ทางการเมืองได้

คืนวันเลือกตั้ง ภาพลวงตาที่ต้องใช้ความระมัดระวัง

ในช่วงเวลาประมาณ 21.00 น. เป็นต้นไป เราจะเริ่มเห็นคะแนนอย่างไม่เป็นทางการถูกรายงานผ่านสื่อต่างๆ ซึ่งคะแนนชุดนี้คือ "คะแนนดิบ" จากหน้าหน่วยเลือกตั้งทั่วประเทศ แม้จะพอเห็นภาพกว้างว่าพรรคไหนนำ แต่ยังไม่ใช่ตัวเลขที่สามารถนำมาจัดตั้งรัฐบาลได้อย่างสมบูรณ์

เหตุผลสำคัญ คือ คะแนนในช่วงแรกมักมาจากหน่วยที่นับง่ายหรือมีผู้ใช้สิทธิน้อย ส่วนหน่วยที่มีความซับซ้อน หรือคะแนนจากนอกราชอาณาจักรอาจตามมาภายหลัง ซึ่งอาจส่งผลให้ตัวเลข ส.ส. บัญชีรายชื่อขยับขึ้นลงได้ตลอดทั้งคืน

ระยะเวลา 60 วัน หลังจากนี้เป็นช่วงเวลาแห่งการกลั่นกรอง

กฎหมายกำหนดให้คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มีเวลาตรวจสอบความถูกต้องก่อนจะประกาศผลอย่างเป็นทางการภายใน 60 วัน หรือไม่เกินช่วงต้นเดือนเมษายน 2569 นี่คือช่วงที่ "คนตัดสิน" เริ่มทำงานอย่างเต็มตัว

ปัจจัยที่จะทำให้ผลการเลือกตั้งเปลี่ยนแปลงระหว่างนี้ดังนี้

  • การร้องเรียนเรื่องทุจริต

หากพบหลักฐานการซื้อสิทธิขายเสียง กกต. มีอำนาจในการสั่งระงับสิทธิผู้สมัคร หรือที่เรียกกันติดปากว่าการให้ใบเหลืองหรือใบแดง ซึ่งอาจทำให้ต้องมีการเลือกตั้งใหม่ในเขตนั้นๆ

...

  • บัตรเขย่งและบัตรเสีย

ปัญหาทางเทคนิคที่จำนวนบัตรไม่ตรงกับจำนวนผู้มาใช้สิทธิ อาจนำไปสู่การสั่งนับคะแนนใหม่ยกหน่วย ซึ่งคะแนนเพียงไม่กี่คะแนนอาจเปลี่ยนตัวผู้ชนะในเขตนั้นได้ทันที

  • การคำนวณคะแนนบัญชีรายชื่อ

ทุกคะแนนที่ถูกปรับเปลี่ยนจากการนับใหม่ จะถูกนำมาคำนวณใหม่ในภาพรวมทั้งประเทศเพื่อจัดสรรเก้าอี้ ส.ส. บัญชีรายชื่อใหม่ทั้งหมด

สิ่งที่ต้องจับตาสุดท้าย คือ เกมการเจรจาหลังม่าน

ในระหว่างที่รอการรับรองผลอย่างเป็นทางการ สิ่งที่จะเกิดขึ้นควบคู่กันไปคือการชิงไหวชิงพริบในการจัดตั้งรัฐบาล พรรคการเมืองจะใช้คะแนนอย่างไม่เป็นทางการเป็นฐานในการต่อรองเพื่อรวมเสียงให้ถึงกึ่งหนึ่งของสภา สิ่งที่ประชาชนควรสังเกต คือ "ขั้วการเมือง" จะมีการขยับเขยื้อนอย่างไร พรรคเล็กพรรคน้อยจะเทใจไปทางไหน

วิธีติดตามผลการเลือกตั้งอย่างมีประสิทธิภาพ

เพื่อให้เท่าทันสถานการณ์ ประชาชนควรติดตามข้อมูลจาก 2 แหล่งสำคัญ

ลำดับที่ 1 : ข้อมูลเชิงสถิติ ติดตามการรายงานจาก กกต. เพื่อดูตัวเลขผู้มาใช้สิทธิและจำนวนบัตรเสียซึ่งเป็นตัวชี้วัดความตื่นตัวและการทำงานของภาครัฐ

ลำดับที่ 2 : สถานการณ์การเมือง ให้ติดตามบทวิเคราะห์จากสื่อมวลชนที่น่าเชื่อถือเกี่ยวกับ "ดีล" ต่างๆ เพราะความเคลื่อนไหวเหล่านี้มักจะสะท้อนภาพรัฐบาลใหม่ได้ชัดเจนกว่าตัวเลขในกระดาษ

การเลือกตั้งวันนี้ (8 กุมภาพันธ์ 2569) เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของกระบวนการยาวนาน 2 เดือน ความชัดเจนอย่างเป็นทางการจะเกิดขึ้นก็ต่อเมื่อ กกต. มั่นใจในความสุจริตและเที่ยงธรรม ซึ่งจะเป็นการยืนยันว่าเสียงของประชาชนทุกคนถูกนำมาใช้อย่างถูกต้องและเป็นธรรมที่สุด

 ภาพ : เอกลักษณ์ ไม่น้อย