จากเหตุการณ์เครนที่ใช้ก่อสร้างรถไฟความเร็วสูง ถล่มทับรถไฟขบวนด่วนพิเศษ 21 กรุงเทพฯ – อุบลราชธานี ขณะกำลังแล่นผ่าน ต.สีคิ้ว อ.สีคิ้ว จ.นครราชสีมา จนมีผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บหลายราวนั้น เกิดคำถามในสังคมเกี่ยวกับมาตรฐานความปลอดภัยในโครงการก่อสร้าง

ในทุกกิจกรรมที่เกิดขึ้นภายในสถานประกอบการ โครงการก่อสร้าง หรือสถานที่ต่างๆ ความปลอดภัยไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย แต่เป็นสิ่งพื้นฐานที่ควรให้ความสำคัญก่อนเสมอ ความเสี่ยงในการทำงานสามารถนำไปสู่อันตรายที่ส่งผลทั้งต่อชีวิตและทรัพย์สินของผู้ปฏิบัติงาน หากไม่คำนึงถึงความปลอดภัยตั้งแต่แรกเริ่ม อาจต้องพบกับผลกระทบที่ไม่คาดคิดได้แน่นอน ดังนั้นแนวคิด Safety First หรือ “ปลอดภัยไว้ก่อน” จึงกลายเป็นหลักสำคัญที่ทุกคนในองค์กรต้องตระหนักและยึดถือในการทำงานทุกวัน

รู้จักแนวคิด “Safety First” คืออะไร 

Safety First หรือที่แปลว่า “ปลอดภัยไว้ก่อน” คือ หลักการที่ให้ความสำคัญกับการป้องกันอันตราย และการจัดสภาพแวดล้อมการทำงานให้ปลอดภัยเป็นอันดับแรกก่อนการลงมือปฏิบัติงานจริง โดยทุกคนที่เกี่ยวข้องต้องร่วมมือกันคิดถึงเรื่องความปลอดภัยก่อนเสมอ เป้าหมายคือการลดโอกาสการเกิดอุบัติเหตุ ความเจ็บป่วย หรือปัญหาด้านสุขภาพจากการทำงาน ซึ่งถือเป็นแนวคิดพื้นฐานในการบริหารความเสี่ยงในสถานประกอบการทุกประเภท

ทำไมเรื่อง “Safety First ปลอดภัยไว้ก่อน” ถึงสำคัญ

ความสำคัญของ Safety First สามารถช่วยป้องกันความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินของผู้ที่เกี่ยวข้อง เมื่อเกิดอันตรายขึ้นในที่ทำงาน ไม่เพียงแต่ผู้ปฏิบัติงานจะได้รับบาดเจ็บ แต่ยังส่งผลกระทบต่อกระบวนการผลิต ชื่อเสียงองค์กร และต้นทุนด้านต่างๆ ด้วย

...

ดังนั้น การให้ความสำคัญกับความปลอดภัยตั้งแต่แรกเริ่มจึงเป็นการลดความเสี่ยง เช่น อุบัติเหตุจากเครื่องจักร สภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม หรือพฤติกรรมเสี่ยงของผู้ปฏิบัติงาน ทำให้การทำงานดำเนินไปอย่างราบรื่นและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

หลักการสำคัญของแนวคิด “Safety First” ปลอดภัยไว้ก่อน

แนวคิด Safety First ดำเนินไปได้ดีเมื่อองค์กรและบุคลากรทุกคนร่วมกันสร้างระบบที่ครอบคลุมตั้งแต่การป้องกันก่อนทำงานจนถึงการประเมินหลังงานเสร็จ ซึ่งประกอบด้วยหลายองค์ประกอบ ยกตัวอย่าง ดังนี้

1. การกำหนดนโยบายความปลอดภัยที่ชัดเจน
องค์กรต้องแสดงจุดยืนว่าความปลอดภัยคือสิ่งสำคัญสูงสุด และสื่อสารนโยบายนี้ให้ทุกระดับนำไปยึดถือและปฏิบัติจริงอย่างต่อเนื่อง

2. การวิเคราะห์และประเมินความเสี่ยงก่อนเริ่มงาน
การมองเห็นอันตรายล่วงหน้าและวางแผนควบคุมความเสี่ยง ช่วยลดโอกาสเกิดอุบัติเหตุและความสูญเสียได้อย่างมีประสิทธิภาพ

3. การฝึกอบรมและสร้างจิตสำนึกด้านความปลอดภัย
การให้ความรู้ที่เหมาะสมกับลักษณะงาน ทำให้พนักงานเข้าใจวิธีทำงานอย่างปลอดภัยและรับมือกับสถานการณ์เสี่ยงได้ถูกต้อง

4. การสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยในองค์กร
เมื่อทุกคนเห็นว่าความปลอดภัยเป็นหน้าที่ร่วมกัน จะเกิดการเฝ้าระวัง แจ้งเตือน และช่วยกันปรับปรุงการทำงานให้ปลอดภัยยิ่งขึ้น

5. การใช้เครื่องมือและอุปกรณ์ป้องกันที่ได้มาตรฐาน
การเลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสมกับลักษณะงาน ช่วยลดความรุนแรงของอันตรายและปกป้องผู้ปฏิบัติงานโดยตรง

6. การตรวจสอบบำรุงรักษาเครื่องจักรและสถานที่ทำงาน
การดูแลสภาพแวดล้อมและอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งาน ช่วยป้องกันอุบัติเหตุที่เกิดจากความชำรุดหรือการเสื่อมสภาพ

...

7. การสังเกตการณ์และควบคุมพฤติกรรม
การทำงานการติดตามการปฏิบัติงานจริงช่วยให้มั่นใจว่างานเป็นไปตามมาตรฐาน และลดพฤติกรรมเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดอันตราย

8. การควบคุมสุขภาพอนามัยของผู้ปฏิบัติงาน
การเฝ้าระวังสุขภาพและปัจจัยเสี่ยงจากการทำงาน ช่วยป้องกันโรคจากการทำงานและส่งเสริมคุณภาพชีวิตของพนักงาน

9. การควบคุมความปลอดภัยในการจัดซื้อจัดจ้าง
การเลือกสินค้า วัสดุ และบริการที่คำนึงถึงความปลอดภัย ช่วยลดความเสี่ยงตั้งแต่ต้นทางของกระบวนการทำงาน

10. การส่งเสริมความปลอดภัยทั้งในและนอกเวลางาน
การปลูกฝังแนวคิดด้านความปลอดภัยให้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ช่วยให้พนักงานมีพฤติกรรมปลอดภัยอย่างสม่ำเสมอในทุกสถานการณ์

...

เกณฑ์ที่ช่วยประเมินระบบ Safety First

เกณฑ์สำหรับใช้ประเมินความปลอดภัยระบบ Safety First เพื่อให้การบริหารความปลอดภัยมีประสิทธิภาพ อาจขึ้นอยู่กับแต่ละองค์กร แต่เบื้องต้นสามารถใช้เกณฑ์ต่อไปนี้เป็นแนวทางตรวจสอบได้

  • นโยบายความปลอดภัย : องค์กรมีเอกสารนโยบายที่ชัดเจนหรือไม่ และมีการสื่อสารไปยังทุกระดับ? 
  • การอบรมและรู้เท่าทันความเสี่ยง : มีการฝึกอบรมและสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับความปลอดภัยอย่างต่อเนื่องหรือไม่? 
  • การตรวจสอบสภาพแวดล้อมและอุปกรณ์ : มีระบบตรวจเช็คเอกสาร อุปกรณ์ และพื้นที่ก่อนเริ่มงานหรือไม่? 
  • การรายงานและติดตามอุบัติการณ์ : เมื่อเกิดสถานการณ์เสี่ยงหรืออุบัติเหตุ มีระบบรายงานและแก้ไขอย่างเป็นรูปธรรมหรือไม่?

...

Safety First ไม่ใช่แค่คำขวัญที่ติดไว้ในป้ายเตือน แต่คือหัวใจสำคัญที่ช่วยลดความสูญเสียและความเสี่ยงในที่ทำงาน การปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ความปลอดภัยทุกขั้นตอนทำให้ผู้ปฏิบัติงานมีความมั่นใจและองค์กรทำงานได้อย่างต่อเนื่อง ตราบใดที่ทุกคนร่วมมือกันยึดมั่นใน “ปลอดภัยไว้ก่อน” ผลลัพธ์ที่ดีจะเกิดขึ้นอย่างยั่งยืน

อ้างอิงข้อมูล : สถาบันส่งเสริมความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน (องค์การมหาชน)