วันเด็กแห่งชาติ 2569 เป็นวันที่ให้ความสำคัญกับบทบาทและคุณค่าของ “เด็ก” และ “เยาวชน” ไม่เพียงเป็นวันแห่งความสุขและกิจกรรมสร้างสรรค์เท่านั้น แต่ยังเป็นช่วงเวลาที่ชวนให้ผู้ใหญ่ทบทวนหน้าที่ในการดูแลและพัฒนาอนาคตของชาติ การทำความเข้าใจเรื่องสิทธิ หน้าที่ และความแตกต่างของช่วงวัยจึงเป็นสิ่งสำคัญ เพื่อร่วมกันสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเติบโตอย่างมีคุณภาพของเด็กทุกคน

เนื่องในวันเด็กปี 2569 หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “เด็ก” และ “เยาวชน” ถูกใช้ควบคู่กันอยู่บ่อยครั้ง ไม่ว่าจะในข่าวสาร กฎหมาย หรือกิจกรรมทางสังคม แต่รู้หรือไม่ว่าคำทั้งสองนี้มีความหมายและขอบเขตที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ไทยรัฐออนไลน์จะพาไปทำความเข้าใจความแตกต่างระหว่างเด็กและเยาวชน

ความหมายของ “เด็ก” กำหนดอายุเท่าไหร่

คำว่า เด็ก หมายถึง บุคคลที่มีอายุตั้งแต่แรกเกิดจนถึงช่วงวัยก่อนเข้าสู่วัยรุ่น เด็กยังอยู่ในช่วงพัฒนาการพื้นฐานทั้งด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และการเรียนรู้ จึงจำเป็นต้องได้รับการดูแล เอาใจใส่ และคุ้มครองเป็นพิเศษจากครอบครัวและสังคม

ในทางกฎหมายของประเทศไทย มักใช้คำว่า “เด็ก” กับบุคคลที่มีอายุต่ำกว่า 15 ปี ซึ่งถือว่ายังไม่บรรลุนิติภาวะ และยังไม่สามารถรับผิดชอบต่อการกระทำต่างๆ ได้เต็มที่เหมือนผู้ใหญ่

...

ความหมายของ “เยาวชน” กำหนดอายุเท่าไหร่

คำว่า เยาวชน หมายถึง บุคคลที่อยู่ในช่วงวัยรุ่นหรือวัยเปลี่ยนผ่านจากเด็กไปสู่ผู้ใหญ่ เป็นวัยที่เริ่มมีความคิด ความรับผิดชอบ และการตัดสินใจด้วยตนเองมากขึ้น ทั้งในด้านการศึกษา สังคม และการใช้ชีวิต

ในบริบททางกฎหมายและสังคมของไทย “เยาวชน” มักหมายถึง ผู้ที่มีอายุประมาณ 15–18 ปี ซึ่งแม้จะยังไม่ถือเป็นผู้ใหญ่เต็มตัว แต่ก็เริ่มมีบทบาท หน้าที่ และความรับผิดชอบต่อสังคมมากกว่าเด็กแล้ว

“เด็ก” และ “เยาวชน” มีความแตกต่างกันอย่างไร

ความแตกต่างหลักของเด็กและเยาวชนอยู่ที่ ช่วงอายุ ระดับวุฒิภาวะ และความรับผิดชอบ เด็กจะเน้นการได้รับการปกป้อง ดูแล และปลูกฝังพื้นฐานชีวิต ขณะที่เยาวชนจะเน้นการพัฒนาไปสู่ความเป็นผู้ใหญ่ การเรียนรู้บทบาทหน้าที่ และการตัดสินใจอย่างมีเหตุผลมากขึ้น

  • เด็ก คือ บุคคลอายุไม่เกิน 15 ปีบริบูรณ์
  • เยาวชน คือ บุคคลอายุเกิน 15 ปีบริบูรณ์ แต่ยังไม่เกิน 18 ปีบริบูรณ์

ทั้งนี้ การคุ้มครองสิทธิและสวัสดิภาพของเด็กและเยาวชน จะถูกนิยามกฎเกณฑ์ต่างๆ ไว้ในกฎหมายหลายฉบับ ได้แก่ พรบ.ศาลเยาวชนและครอบครัว, พรบ. คุ้มครองเด็ก, ประมวลกฎหมายอาญา และ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

อย่างไรก็ตาม แม้คำว่า “เด็ก” และ “เยาวชน” จะฟังดูใกล้เคียงกัน แต่ในความเป็นจริงมีความแตกต่างทั้งด้านอายุ พัฒนาการ และบทบาทในสังคม การเข้าใจความหมายที่ชัดเจนจะช่วยให้เรามองเห็นความสำคัญของการดูแลและพัฒนาแต่ละช่วงวัยได้อย่างเหมาะสม อันจะนำไปสู่การสร้างสังคมที่เข้มแข็งในอนาคต