ฮีตสโตรก (โรคลมแดด) โรคยอดฮิตในช่วงฤดูร้อน ที่มีอากาศร้อนจัด เป็นหนึ่งโรคที่ต้องระวัง ไม่เว้นแต่สัตว์เลี้ยงจำพวก Exotic ที่สามารถป่วยเป็นโรคนี้ได้เช่นกัน

สภาพอากาศในประเทศไทยปัจจุบัน เมื่อเข้าสู่ฤดูร้อนแล้ว มักจะมีอุณหภูมิที่สูงขึ้นในทุกๆ ปี เนื่องจากภาวะโลกร้อนที่กำลังส่งผลกระทบต่อโลกของเราอยู่ในขณะนี้ บวกกับสภาพอากาศที่ไม่ค่อยจะดีนัก อย่างเช่น ฝุ่น PM 2.5 ซึ่งทำให้ โรคลมแดด หรือ ฮีตสโตรก เข้ามาเป็นหนึ่งโรคที่คนและสัตว์เป็นกันอยู่ ซึ่งส่งผลอันตรายถึงชีวิต และเป็นหนึ่งในหน้าร้อนที่ควรเฝ้าระวังเป็นอย่างมาก

สาเหตุของฮีตสโตรก (โรคลมแดด) ปกติแล้วจะเกิดขึ้นเนื่องจากร่างกาย มีอุณหภูมิสูงกว่าปกติถึง 40.5 - 42 องศาเซลเซียส และไม่สามารถปรับอุณหภูมิในร่างกายตนเองให้ลดลงได้ โดยเฉพาะ 'สัตว์' ที่ไม่สามารถระบายความร้อนได้ดีเหมือนมนุษย์ ส่งผลให้โรคเหล่านี้มักจะเกิดขึ้นเป็นประจำในสัตว์ และสัตว์เลี้ยง มีผลกระทบต่อหัวใจ ไต ประสาท และปอด ทำให้ไม่สามารถทำงานได้ปกติ เป็นสาเหตุที่สัตว์เกิดอาการเหยียดเกร็ง ชัก หมดสติได้ และเสียชีวิต

แน่นอนว่าฮีตสโตรก ส่วนใหญ่ที่พบเห็นกันในสัตว์เลี้ยงนั้นมักจะเกิดขึ้นในหมา และแมว (อ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่นี่) และจะทวีความรุนแรงกว่ามนุษย์ เนื่องจากไม่สามารถระบายความร้อนได้อย่างที่กล่าวไปข้างต้น และมักจะมีคำถามที่พบได้บ่อยถึง สัตว์เลี้ยงจำพวกสัตว์ Exotic สามารถเป็นฮีตสโตรกได้หรือไม่ เนื่องจากสัตว์บางตัวมีพื้นถิ่นอยู่ในที่อากาศร้อนจัด และปรับตัวได้ดี

ไทยรัฐออนไลน์ จึงได้สอบถาม และพูดคุยกับ สพ.ญ.กัณธิตา ปวีณสกล (หมอลูกเกด) โรงพยาบาลสัตว์แอนิมอลสเปซ จ.กรุงเทพฯ โรงพยาบาลสัตว์เฉพาะที่รักษาสัตว์ Exotic เป็นหลักเพื่อไขคำตอบให้ผู้อ่านทุกคน

...

สาเหตุของฮีตสโตรกในสัตว์เลี้ยง Exotic 

สพ.ญ.กัณธิตา ปวีณสกล ยกตัวอย่างให้ฟังว่า สัตว์เลี้ยง Exotic จำพวก กระต่าย, แกสบี้ และ ชินชิล่า ไม่มีต่อมเหงื่อ และไม่สามารถระบายความร้อนได้ด้วยการหอบหายใจได้ดีนัก เนื่องมาจากถิ่นฐานเดิมของพวกเขาอยู่ที่พื้นที่หนาวเย็น ส่งผลให้เขาไม่คุ้นชินนักกับภูมิอากาศในประเทศไทย นอกจากนี้ พวกเขายังมีขนที่หนาตามร่างกาย

ทั้งหมดนี้ทำให้พวกเขา “ไม่สามารถระบายความร้อนในร่างกายได้ดีเท่าหมาและแมว การระบายความร้อนของกระต่าย จึงมีวิธีที่ไม่มากนัก วิธีแรกจะเป็นการสร้างหยดน้ำเล็กๆ ให้ออกมาผ่านเส้นเลือดจากปลายจมูก และวิธีที่สอง คือ ระบายผ่านเส้นเลือดที่หู ทำให้หูขยายตัว และอาศัยลม และตัวนำพาความเย็นจากอากาศเข้ามาช่วยร่วมด้วย จากที่กล่าวมาสรุปได้ว่า ‘สัตว์เลี้ยง Exotic จำพวก กระต่าย, แกสบี้ และ ชินชิล่า สามารถป่วยเป็นโรคฮีตสโตรกได้ง่ายกว่าสัตว์เลี้ยงธรรมดาทั่วไป และพบได้บ่อยที่สุดในสัตว์เลี้ยงกลุ่มพิเศษ’” สพ.ญ.กัณธิตา กล่าว

สัตวเลื้อนคลาน โดยเฉพาะสัตว์จำพวก ‘เต่า’ เป็นสัตว์เลี้ยง Exotic อีกประเภทหนึ่งที่ต้องระวัง แม้ว่าสัตว์เลื้อยคลานเหล่านี้บางชนิดจะอยู่ในอากาศที่ร้อนได้ดี แต่ในประเทศไทย ซึ่งมีอากาศร้อนมากก็อาจทำให้พวกเขาเป็นฮีตสโตรกได้

แพทย์จากโรงพยาบาลสัตว์แอนิมอลสเปซ กล่าวว่า “แม้ว่าเต่าจะดูทนความร้อนได้ดีกว่า สัตว์ประเภทที่มีขนหนา แต่เนื่องจากอากาศบ้านเราที่สูงกว่าปกติ ทำให้สัตว์เหล่านี้รับความร้อนไม่ไหว ยิ่งไปกว่านั้นผู้เลี้ยงนิยมนำสัตว์จำพวกเต่าไปอาบแดดอยู่บ่อยครั้ง เพื่อให้เขาได้สารอาหารที่ดี และกระต้นระบบเผาผลาญในร่างกาย แต่ถ้าทิ้งไว้นานเกินไปในช่วงหน้าร้อนก็สามารถทำให้เกิดภาวะฮีตสโตรกได้ไม่ต่างกัน”

แน่นอนว่าสัตว์เลี้ยงจำพวกหมาและแมว มีการระบายความร้อนที่ยากกว่ามนุษย์ เนื่องมาจากสัตว์เลี้ยงเหล่านี้ไม่มีต่อมเหงื่อ แต่พวกเขาจะระบายความร้อนด้วยการหายใจอย่างรุนแรง อ้าปาก หอบ และปุ่มใต้เท้า แต่สัตว์เลี้ยงจำพวก Exotic (สัตว์เลี้ยงกลุ่มพิเศษ) บางรายอาจมีการระบายความร้อนที่ยากกว่าสัตว์จำพวกหมา แมว เป็นเท่าตัว เนื่องมาจากลักษณะพฤติกรรม ถิ่นที่อยู่ ผนวกเข้ากับอากาศที่ร้อนเกินไปจากบ้านเราก็มีส่วนเช่นกัน

...

แนวทางป้องกันไม่ให้สัตว์ Exotic เกิดภาวะฮีตสโตรก

สพ.ญ.กัณธิตา แนะนำแนวทางในการเลี้ยงสัตว์ Exotic เพื่อลดการเกิดภาวะฮีตสโตรกว่า “การลดการเป็นฮีตสโตรกในสัตว์ Exotic นั้นมีแนวทางเดียวกันกับสัตว์เลี้ยงปกติประเภทอื่นๆ นั่นก็คือ การอยู่ในที่ร่ม เปิดแอร์ และพัดลมให้ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็น กระต่าย, แกสบี้ และ ชินชิล่า แต่บางประเภท ไม่สามารถเลี้ยงไว้ในบ้านที่มีอากาศเย็นได้ หรือหลีกเลี่ยงแสงแดดได้ สิ่งที่ผู้เลี้ยงควรทำ คือ การให้เขาอยู่ในที่ที่มีลมโกรก มีร่มไม้ หรือที่หลบแดด อีกทั้งสถานที่เลี้ยงต้องไม่มีความร้อนอบอ้าว ที่แดดลงพอดี หรือเป็นที่ที่ร้อนจัดจนเกินไป ก็สามารถช่วยลดให้พวกเขาเกิดการเป็นฮีตสโตรกได้”

อาการฮีตสโตรกของสัตว์ Exotic 

  • สัตว์ Exotic ในกลุ่มสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม จะมีอาการอุณหภูมิในร่างกายร้อนสูง หูแดง หมดสติ ชัก และเกร็ง
  • สัตว์ Exotic ในกลุ่มสัตว์เลื้อยคลาน จะมีอาการน้ำลายไหลยืด ดูซึม ไม่อยากอาหาร และอ่อนแรง
    การปฐมพยาบาลเบื้องต้นของสัตว์ Exotic 

...

“หากพบอาการที่มีความเสี่ยงให้พยายามลดอุณหภูมิในร่างกายของสัตว์เลี้ยงของเราให้เร็วที่สุดด้วย วิธีเช็ดตัวตามใบหู ง่ามขา ข้อพับ เท้า และหลังคอ, เปิดพัดลม, จับแช่น้ำ และนวดตามจุดเพื่อระบายความร้อน หลังจากนั้นก็รีบพาไปหาแพทย์ให้ได้เร็วที่สุด เพราะ ภาวะฮีตสโตรก จัดเป็นภาวะฉุกเฉินที่สามารถจะทำให้สัตว์มีอาการโคม่า ส่งผลต่ออวัยวะและโรคอื่นๆ ได้อีกมากมาย” สพ.ญ.กัณธิตา ปวีณสกล กล่าวปิดท้าย