เชื้อ HPV เป็นหนึ่งในสาเหตุหลักของโรคมะเร็งปากมดลูก โรคร้ายที่คร่าชีวิตผู้หญิงไทยเป็นอันดับต้นๆ ของโรคมะเร็งทั้งหมด แต่สามารถป้องกันได้ด้วยการตรวจคัดกรองเชื้อ HPV เป็นประจำทุกปี
โรคมะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับ 5 ของโรคมะเร็งในผู้หญิงไทย โดยมีข้อมูลจากสถาบันมะเร็งแห่งชาติว่ามะเร็งปากมดลูกเป็นมะเร็งที่ป้องกันได้ถึงร้อยละ 80 หากได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยการตรวจหาเชื้อ HPV อย่างสม่ำเสมอ
ถึงแม้ว่ามะเร็งปากมดลูกจะสามารถป้องกันได้ตั้งแต่แรกเริ่ม แต่ก็มีผู้หญิงจำนวนไม่น้อยที่เมื่อตรวจพบเชื้อ HPV สายพันธุ์เสี่ยงสูงซึ่งเป็นสาเหตุของของโรคมะเร็งปากมดลูกแล้ว กลับไม่เข้ารับการตรวจเพิ่มเติมเพื่อทำการรักษาก่อนที่เชื้อจะพัฒนาไปเป็นมะเร็งต่อไป
นพ.โอฬาริก มุสิกวงศ์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญสูติศาสตร์ นรีเวชวิทยา สำนักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย และโฆษกรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข เผยว่าสาเหตุที่ผู้หญิงไทยไม่นิยมตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกมีหลายปัจจัยด้วยกัน
“ปัญหาหลักคือหลายคนไม่อยากขึ้นขาหยั่ง เพราะอายหมอ และเห็นว่าไม่มีอาการผิดปกติอะไรจึงไม่คิดจะมาตรวจ หลายคนรอจนมีอาการแล้วค่อยมาพบแพทย์ ซึ่งเมื่อมาพบแพทย์ในตอนนั้นก็มักจะช้าเกินไป จึงอยากรณรงค์ให้ผู้หญิงอย่าละเลยการเข้ารับการตรวจคัดกรองฯ”
...
นอกจากเรื่องความเขินอายในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกแล้ว เรื่อง “ค่าใช้จ่าย” ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้หลายคนตัดสินใจไม่ยอมตรวจหรือเข้ารับการรักษา เพราะกลัวว่าจะมีราคาแพงเกินรับไหว ซึ่งทางสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) มีนโยบายตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกสำหรับผู้หญิงฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย เพื่อส่งเสริมให้ผู้หญิงเข้ารับการตรวจคัดกรองแต่เนิ่นๆ หากพบความผิดปกติจะได้เข้ารับการรักษาได้ในระยะแรกและมีโอกาสหายมากขึ้น
“วันนี้การคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเป็นสิทธิ์หลักประกันสุขภาพแห่งชาติของผู้หญิงไทยที่มีอายุตั้งแต่ 30-59 ปี สามารถขอรับชุดตรวจมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเองได้ที่โรงพยาบาลของรัฐที่เข้าร่วมโครงการ และเพื่อเพิ่มความสะดวกให้ขอรับชุดตรวจได้ง่ายขึ้น ขณะนี้ สปสช.ได้นำร่องที่เขตสุขภาพที่ 7 ใน 4 จังหวัด คือ กาฬสินธุ์ ขอนแก่น มหาสารคาม และร้อยเอ็ด โดยเพิ่ม ร้านยาและคลินิกพยาบาล จำนวน 119 แห่ง ให้เป็นจุดที่กลุ่มเป้าหมายขอรับชุดตรวจได้ผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตัง” ทพ.อรรถพร ลิ้มปัญญาเลิศ รองเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) กล่าว
ภายในแอปพลิเคชันเป๋าตังจะมีฟีเจอร์ “กระเป๋าสุขภาพ” ที่ส่งเสริมสุขภาพป้องกันโรคของผู้หญิงอยู่ 22 รายการ สำหรับสิทธิประโยชน์คัดกรองมะเร็งปากมดลูก ซึ่งปี 2566 มีผู้เข้ารับการคัดกรองไปแล้ว 7 แสนราย โดย สปสช. ตั้งเป้าให้ถึง 1.2 ล้านรายภายในสิ้นปีนี้ สำหรับผู้ที่เข้ารับการตรวจคัดกรองแล้วไม่เจอเชื้อ HPV หมายถึงผลเป็นลบ ก็สามารถเว้นการตรวจคัดกรองเชื้อ HPV ได้ถึง 5 ปี ค่อยกลับมาตรวจซ้ำได้
สำหรับชุดตรวจมะเร็งปากมดลูกด้วยตนเองนี้จะช่วยแก้ปัญหาการอายแพทย์ และกังวลการขึ้นขาหยั่งได้ นอกจากนี้วิธีการเก็บตัวอย่างด้วยตนเองก็สามารถทำได้สะดวกไม่ยุ่งยาก โดยเริ่มจากเข้าห้องน้ำล้างมือให้สะอาด ยกขาข้างหนึ่งไว้บนเก้าอี้หรือฝากชักโครก จับก้านไม้ตรวจแล้วแหย่ไม่ให้ลึกจนเกินไป หมุนราวๆ 30 วินาที ทำตามคู่มือ จากนั้นเก็บใส่หลอดเก็บตัวอย่าง ปิดฝา แล้วดำเนินการส่งให้ห้องปฏิบัติการตรวจต่อไป
“แนะนําว่ารับแล้วให้ตรวจเลย ตรวจเสร็จแล้วส่งตรงนั้นเลยไม่ต้องเป็นภาระ เมื่อตรวจเรียบร้อยแล้ว จะส่งผลกลับมาที่แอปฯ เป๋าตังเหมือนเดิม ซึ่ง องค์การอนามัยโลก (WHO) ประกาศแล้วว่า การตรวจ HPV DNA Self-Sampling มีความคุ้มค่า แนะนำให้เป็นมาตรฐานการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก สำหรับประเทศที่ รายได้ปานกลางถึงรายได้ต่ำ เพราะสามารถเข้าถึงได้ง่าย ตรวจเองได้ มีความแม่นยําสูง แถมประเทศไทยเราก็มีสิทธิประโยชน์ให้ตรวจฟรี จึงอยากให้เข้ามารับการตรวจคัดกรองกันให้มากขึ้น” นพ.โอฬาริก กล่าว