มะเร็งรังไข่ คือหนึ่งในโรคร้ายที่เป็นสาเหตุการเสียชีวิตของ ม.ล.สุรีย์วัล สุริยง อดีตราชินีหนังบู๊ในตำนานของไทย และยังพบมากเป็นอันดับ 2 รองจากมะเร็งเต้านมในผู้หญิงทั่วโลกด้วย
มะเร็งรังไข่ มีสาเหตุจากอะไร
"มะเร็งรังไข่" คือ มะเร็งที่เกิดจากการแบ่งตัวผิดปกติของเนื้อเยื่อบริเวณรังไข่ (Ovary) หรือ ท่อนําไข่ (Fallopian Tube) ทําให้รังไข่มีขนาดโตขึ้นเรื่อยๆ จนในที่สุดมีการแพร่กระจาย ซึ่งมักกระจายไปตามเยื่อบุช่องท้อง หรือเข้าสู่กระแสเลือด หรือทางเดินนํ้าเหลือง จนไปปรากฏยังส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น อุ้งเชิงกราน ปอด หรือตับ เรียกมะเร็งรังไข่ระยะนี้ว่า "ระยะแพร่กระจาย"
ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของมะเร็งรังไข่ แต่มีผลงานวิจัยที่พบปัจจัยเสี่ยงที่อาจมีความเกี่ยวข้องกับโรคนี้ โดยผู้หญิงที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิด "มะเร็งรังไข่" ได้แก่
- ผู้หญิงวัยกลางคน วัยหมดประจำเดือน หรือสูงอายุ
- ผู้หญิงที่ไม่มีบุตร หรือเป็นผู้มีบุตรยาก
- มีภาวะอ้วน
- มีประวัติครอบครัวและญาติใกล้ชิดเป็นมะเร็งรังไข่ มะเร็งเต้านม มะเร็งลำไส้ หรือทางเดินอาหาร
- มีความผิดปกติของยีน โดยเฉพาะ BRCA1 / BRCA2 mutations
- เคยป่วยเป็นมะเร็งเต้านม มดลูก หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่มาก่อน
- มีภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
- สัมผัสสารเคมีต่างๆ เป็นประจำ เช่น แร่ใยหิน การใช้แป้งฝุ่นทาบริเวณอวัยวะเพศ
ดังนั้นความเสี่ยงของโรคมะเร็งรังไข่เกิดจากหลายๆ ปัจจัย อาทิ ปัจจัยด้านอายุ สภาพแวดล้อม ไลฟ์สไตล์ รวมถึงประวัติของครอบครัวผู้หญิงที่มีความผิดปกติของยีนกลุ่มหนึ่งจะมีโอกาสเสี่ยงเป็นมะเร็งรังไข่สูงกว่าผู้หญิงทั่วไป ผลการวิจัยพบว่าความผิดปกติของยีน BRCA มีความสัมพันธ์กับโอกาสของการเกิดมะเร็งรังไข่
...
มะเร็งรังไข่ยังสามารถพบได้บ่อยในผู้หญิงที่ไม่มีลูกหรือมีลูกยาก ในขณะที่ผู้หญิงที่มีลูกหลายคนหรือรับประทานยาคุมกำเนิดที่ยับยั้งการตกไข่จะมีความเสี่ยงลดลงนอกจากนี้มะเร็งรังไข่ยังพบได้ในผู้หญิงที่เป็นโรคอ้วนและดื่มสุราในปริมาณมากและความเสี่ยงจะลดลงในผู้หญิงที่เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ทำหมัน หรือผ่าตัดมดลูกออกแล้ว
อาการของมะเร็งรังไข่
ความน่ากลัวของมะเร็งรังไข่ คือ มักไม่ค่อยแสดงอาการจนกว่าจะเริ่มมีการแพร่กระจายออกนอกรังไข่แล้ว มะเร็งรังไข่ในระยะแรกเริ่มมักจะไม่มีอาการผิดปกติ จึงควรหมั่นสังเกตอาการตนเองเป็นประจำ หากพบว่ามีอาการเหล่านี้ติดต่อกันนานเกิน 2 สัปดาห์ หรือรู้สึกว่าผิดปกติไปจากเดิม ควรปรึกษาแพทย์
- ท้องอืด ท้องเฟ้อ
- ปวดในอุ้งเชิงกราน หรือปวดท้อง
- แน่นท้อง รู้สึกอิ่มเร็วขึ้นหลังรับประทานอาหาร
- ท้องผูกเรื้อรัง
- ปัสสาวะบ่อย กลั้นปัสสาวะไม่อยู่หรือลำบาก
- ท้องโตขึ้น คลำได้ก้อนในช่องท้อง
การวินิจฉัยมะเร็งรังไข่
เนื่องจากมะเร็งรังไข่มีอาการไม่เฉพาะเจาะจง มีความคล้ายคลึงกับอาการที่เกิดจากความผิดปกติได้ในหลายระบบ เช่น ทางเดินอาหาร ทางเดินปัสสาวะ ทำให้ตรวจวินิจฉัยได้ล่าช้าและมักตรวจพบเมื่อโรคมีการลุกลามออกไปมาก ทำให้ผลการรักษาไม่ได้ผลดีเท่าที่ควร นอกจากนี้ ยังไม่มีเครื่องมือหรือวิธีการที่ดีพอสำหรับการตรวจคัดกรองโรคก่อนที่จะเป็นมะเร็งรังไข่ระยะลุกลามอีกด้วย เบื้องต้นจึงมีวิธีการวินัจฉัยดังนี้
- การตรวจภายในอาจคลำพบก้อนในบริเวณท้องน้อย การคลำพบก้อนรังไข่ได้ในสตรีวัยหมดประจำเดือน ควรนึกถึงมะเร็งของรังไข่ไว้ด้วย (เพราะตามปกติวัยหมดประจำเดือนรังไข่จะฝ่อ)
- การทำแพพสเมียร์จากในช่องคลอดส่วนบนทางด้านหลัง อาจพบเซลล์มะเร็งของรังไข่ได้
- การตรวจด้วยเครื่องความถี่สูงอาจช่วยบอกได้ว่ามีก้อนในท้อง ในรายที่อ้วนหรือหน้าท้องหนามาก อาจคลำด้วยมือตามปกติตรวจไม่พบ
- การผ่าตัดเปิดช่องท้อง และตรวจดู เป็นวิธีที่สำคัญ และแม่นยำที่สุดในการวินิจฉัยโรคอย่างแน่นอนสามารถ ขลิบหรือตัดเอาเนื้อมาตรวจหาชนิดของมะเร็ง และทราบถึงระยะของโรคด้วย
การรักษามะเร็งรังไข่
สำหรับการรักษามะเร็งรังไข่ แพทย์มักจะเลือกวิธีการผ่าตัดเป็นวิธีแรกเพื่อตัดเนื้อร้ายออกไปให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ ที่จะช่วยลดการกระจายของเซลล์มะเร็งไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย จากนั้นจะทำการรักษาต่อด้วยเคมีบำบัด หรือรังสีบำบัด
มะเร็งรังไข่ป้องกันได้หรือไม่
ต้องยอมรับว่าการป้องกันมะเร็งรังไข่เป็นเรื่องที่ควบคุมได้ยาก เพราะไม่ปรากฏอาการในระยะแรกๆ และยังไม่ทราบสาเหตุที่แท้จริงอีกด้วย การป้องกันที่ดีที่สุดคือควรเข้ารับการตรวจภายใน หรือตรวจด้วยคลื่นความถี่สูงเป็นประจำอย่างน้อยปีละครั้ง รวมทั้งเฝ้าสังเกตอาการความผิดปกติของร่างกายตนเองอย่างสม่ำเสมอ หากพบอาการที่เข้าข่ายหรือไม่แน่ใจ ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันที
...
อ้างอิงข้อมูล: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข, โรงพยาบาลจุฬาภรณ์