ข่าว
100 year

สุขภาพหรรษา : โควิด-19 กับเส้นประสาท และสมองอักเสบ

หมอดื้อ3 พ.ค. 2563 05:03 น.
SHARE

ความเป็นได้ของโควิด-19 ในการติดเชื้อในสมองโดยตรง เพราะมันอยู่ในไวรัสกลุ่ม Betacoronavirus ซึ่งอาจมีความสามารถในการติดเชื้อในสมองอยู่แล้ว

ย้อนความสั้นๆ ว่าการระบาดของโควิด-19 นั้น เป็นการระบาดของไวรัสโคโรนา รอบที่ 3 ในช่วง 20 ปี ที่ผ่านมาซาร์ส (SARS-CoV1) ระบาดครั้งแรกในปี 2002-2004 ในช่วงนั้นที่ไต้หวันมีผู้ติดเชื้อ 664 คน และรายงานในปี 2005 หัวข้อ Neurological manifestations in severe acute respiratory syndrome. พบว่าหลังการเริ่มติดเชื้อประมาณ 3-4 อาทิตย์ คนไข้ 3 คนเส้นประสาทเสียหาย (axo-nopathic polyneuropathy)

แต่ไม่รู้ว่าเป็นเพราะการติดเชื้อรุนแรงร่วมกับการนอนโรงพยาบาลนาน (critical illness neuropathy) เป็นส่วนหรือไม่ หรือจะเป็น ไวรัสที่สร้างความเสียหาย ที่เส้นประสาทโดยตรง

ต่อมาการศึกษาในหนูตีพิมพ์ปี 2008 หัวข้อ Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus Infection Causes Neuronal Death in the Absence of Encephalitis in Mice Transgenic for Human ACE2 พบว่าไวรัสสามารถทำลายเซลล์สมองหนูได้โดยตรง แต่ไม่ได้มีการศึกษาต่อเพราะไม่มีการระบาดของไวรัสแล้ว

ต่อมาการระบาดของเมอร์ส (MERS-CoV) มีรายงานในเกาหลีลงตีพิมพ์ปี 2017 หัวข้อ Neurological Complications during Treatment of Middle East Respiratory Syndrome ว่าพบความผิดปกติในระบบประสาทส่วนปลายใน 4 คนจากที่ติดเชื้อทั้งหมด 23 คน

และอาการคล้ายๆกัน เช่นชาปลายมือ ปลายเท้า ไปจนถึงอ่อนแรงแขนและขา

สุดท้ายสรุปว่าเกิดจากการติดเชื้อรุนแรง ไม่ก็จากภูมิคุ้มกันแปรปรวน บทความอื่นๆที่ศึกษาผู้ติดเชื้อในซาอุดีอาระเบีย พบความผิดปกติในสมองส่วนกลางล้วนแล้วแต่เกิดขึ้นในคนที่ติดเชื้อรุนแรงและมีโรคประจำตัวมาก แต่พอตรวจน้ำไขสันหลังนั้นไม่พบเชื้อเมอร์ส ซึ่งคิดว่าความผิดปกตินี้ล้วนแล้วแต่เกิดจากการติดเชื้อรุนแรง และมีผลกระทบทำให้มีความดันตก สัญญาณชีพไม่คงที่ และมีความแปรปรวนของระบบ ภูมิคุ้มกัน

มาถึงโควิด-19 บทนี้จะพูดถึงผู้ป่วยจำนวนน้อยที่เนื้อสมองหรือปลอกเส้นประสาทส่วนปลายถูกทำลายเพราะภูมิคุ้มกันแปร-ปรวนจากการติดเชื้อโควิด-19 จนทำให้มันหันมาโจมตีร่างกายของเรา เริ่มจากรายงานความผิดปกติของระบบประสาทลงตีพิมพ์ใน Lancet Neurology หัวข้อ Guillain-Barré syndrome associated with SARS-CoV-2 infection : causality or coin-cidence เป็นการรายงานการป่วยของผู้หญิงคนหนึ่งซึ่งมาโรงพยาบาลเนื่องจากมีอาการอ่อนแรงที่ขาทั้งสองข้าง โดยที่ไม่มีไข้และไม่มีอาการบ่งบอกถึงการติดเชื้อทางเดินหายใจ ขณะนั้นจึงได้รับการวินิจฉัยเป็นโรคภูมิคุ้มกันแปรปรวนโจมตีเส้นประสาทส่วนปลาย (Guillain Barre syndrome) และนอนรักษาตัวในโรงพยาบาล หลังจากรักษาไปได้ช่วงระยะหนึ่งคนไข้เริ่มมีไข้และมีไอแห้ง จึงได้รับการทำซีทีปอดพบการติดเชื้อทั้งสองข้าง เมื่อตรวจแยงคอพบว่าเป็นโควิด-19 ขณะนั้นในเมืองและโรงพยาบาลที่เธอนอนไม่ได้มีการระบาด แต่เธอเพิ่งกลับมาจากอู่ฮั่น เธอหายดีหลังจากได้รับการรักษาตามมาตรฐาน

ข้อน่าสงสัยในรายนี้คือ ปกติแล้วโรคภูมิคุ้มกันแปรปรวนโจมตีเส้นประสาทส่วนปลาย (Guillain Barre syndrome) มักจะเกิดหลังมีการติดเชื้อไวรัส หรือแบคทีเรียบางชนิดเฉลี่ยประมาณ 3-4 อาทิตย์จึงไม่รู้ว่าการพบในรายนี้เป็นความบังเอิญหรือไวรัสตัวนี้มีความแตกต่างกับการติดเชื้อแบบอื่นกันแน่

รายงานที่สองหัวข้อ COVID-19-asso-ciated Acute Hemorrhagic Necrotizing Encephalopathy : CT and MRI Features รายงานผู้ป่วยหญิงซึ่งทำงานเป็นแอร์โฮสต์เตส มาด้วยไข้ ไอ และมีอาการสับสน ตรวจเบื้องต้นไม่พบไวรัสไข้หวัดใหญ่ (influenza A/B) แต่พบโควิด-19 ทีมแพทย์เจาะหลังตรวจแต่เนื่องจากมีปัญหาตัวอย่างไม่สามารถตรวจโควิด-19 ได้ แต่ไวรัสตัวอื่นๆนั้นไม่พบ

จากนั้นนำไปซีทีสมองพบความผิดปกติที่สมองทาลามัส (thalamus) ทั้งสองข้าง และในเอ็มอาไอ (MRI) พบความผิดปกติเป็นเลือดและน้ำรั่วออกจากผนังเส้นเลือดพร้อมทั้งมีเลือดออกในเนื้อสมองส่วนทาลามัส และส่วนสมองด้านในส่วนอื่นๆอีกด้วย (medial temporal lobes and subinsular regions)

ความผิดปกติในสมองของผู้ป่วยรายนี้คล้ายกับที่พบในผู้ป่วยที่มีอาการสมองอักเสบที่เกิดร่วมกับไวรัสไข้หวัดใหญ่เรียกว่า acute hemorrhagic necrotizing encephalopathy ซึ่งมีความเกี่ยวพันกับการอักเสบอย่างรุนแรง เกิดจากการที่ร่างกายต่อสู้กับเชื้อไวรัสอย่างมากเกินพอเหมาะ ในผู้ป่วยรายนี้และในรายอื่น การทำสแกนอย่างละเอียดมีความสำคัญมากเพราะจะต้องแยกระหว่างโรคที่กล่าวถึงนี้กับเส้นเลือดดำในสมองตันที่ทำให้เกิดอาการคล้ายคลึงกันได้ แต่การรักษานั้นต่างกัน

ประการสำคัญที่ได้จากรายงานทั้งหมดนี้คือ อาการทางระบบประสาทดังกล่าวสามารถเกิดขึ้นมาโดดๆ โดยไม่มีอาการทางระบบทางเดินหายใจอย่างอื่นร่วม อาจทำให้ต้องขยายคำจำกัดความของผู้ต้องสงสัยว่าจะติดเชื้อไวรัสโควิด-19 ออกไปอีก

โดยเฉพาะในกรณีที่มีภาวะระบาดค่อนข้างมากของโควิด-19 จะต้องระวังว่าสาเหตุของโรคทางสมองอาจจะเกิดจากเชื้อไวรัสตัวนี้ ด้วยความเป็นห่วงครับ.

หมอดื้อ

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

สุขภาพหรรษาหมอดื้อโควิด-19เส้นประสาทสมองอักเสบ

Most Viewed

คุณอาจสนใจข่าวนี้