เซียนพระสมเด็จรุ่นใหญ่ เคยพูดไว้ ด้านหลังพระสมเด็จวัดระฆังองค์ที่มีลักษณะเด่นชัดนั้น...ไม่ต้องพลิกดูด้านหน้าก็ชี้ขาดความเป็นพระแท้ได้
คำพูดนี้ในยุคสมัยที่พระปลอมฝีมือ
ไม่พัฒนาพอฟังไหว แต่ในยุคสมัยที่พระปลอมฝีมือขึ้นทุกที...ด้านหลังพระปลอมก็ทำใกล้เคียงขึ้นทุกที จะฟังได้เหมือนเดิม แน่หรือ?
ดูพระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ใหญ่องค์ในคอลัมน์ เป็นแม่พิมพ์ใหญ่องค์พระล่ำสันเข้ามาตรฐาน มีภาพให้เห็นในหนังสือพระเครื่องของวงการไม่มากองค์ แต่ความเป็นพระที่เนื้อนุ่มจัด ผิวแป้งโรยพิมพ์หนา แม้ผิวจะปิดบังเม็ดมวลสาร แต่แทนที่ด้วยค่าความซึ้งจัด
พระสภาพนี้ คนเป็นพระส่องแว่นแล้ว พูดจาไม่กี่คำ ถ้าสนนราคาถูกทางลงตัว ก็จบกันได้ง่ายๆ
ผ่านเรื่องด้านพิมพ์ ด้านเนื้อหาด้านหน้า วันนี้ตั้งใจจะพูดจากันเรื่องด้านหลัง เป็นเรื่องใหญ่ เพราะด้านหลังพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่องค์นี้ ครูตรียัมปวายใช้คำว่า ถูกโฉลกและหาชมได้ยากยิ่ง
ดูภาพรวมด้านหลัง ร่องรอยที่ปรากฏ ดูจะเป็นหลังกาบหมาก ก็ไม่ทั้งหมด ริ้วรางบางส่วนหนาเหมือนหลังกระดาน ทั้งยังทีรอยยุบ รอยแยก รอยยับ ที่ถูกเรียก รอยย่นตะไคร่น้ำ ฟองเต้าหู้ หรือบางตำแหน่ง ดูเหมือนรอยสังขยา
ตรียัมปวาย อธิบายภาพรวมสัญลักษณ์ด้านหลังพระสมเด็จวัดระฆังไว้ในปริอรรถาธิบายแห่งพระเครื่อง เล่มพระสมเด็จว่า พื้นที่อันค่อนข้างราบเรียบ และกว้างภายในกรอบสี่เหลี่ยม ปราศจากองค์ประกอบใดๆ
มักปรากฏริ้วรอยธรรมชาติอย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกัน
ริ้วรอยเหล่านี้เกิดจากการยุบตัวของวัสดุปูนปั้น ที่แปรสภาพจากของเหลวเป็นของแข็ง กอรปด้วยภาวะแวดล้อมบางประการ
ริ้วรอยเหล่านี้ ไม่อาจกำหนดสัณฐานให้แน่ชัด แต่จัดเป็นเครื่องช่วยในการพิจารณาได้มากกว่าการพิจารณาด้านหน้า
...
ครูอธิบายหลังสังขยาว่า เป็นด้านหลังอีกแบบหนึ่งที่ปรากฏน้อย มีสัณฐานลักษณะเป็นวงๆ ซึ่งมีเส้นรอบวงหยักคดเคี้ยวไปตามธรรมชาติ มักปรากฏตอนกลางๆของพื้นที่ด้านหลัง
บริเวณนั้นเป็นเนื้อราบเรียบ กอรปด้วยริ้วรอยย่นซ้อนกันของเนื้อ กระจายแผ่ออกไปเป็นวงซ้อนๆกัน คล้ายกับผิวน้ำเป็นพลิ้วระลอกวงกลม กระจายออกจากส่วนกลาง
ริ้วรอยย่นแต่ละชั้น อาจประกอบด้วยริ้วระแหงอันละเอียด รอยย่นตะไคร่น้ำ รูพรุนปลายเข็ม ฯลฯ
ส่วนหลังรอยกาบหมาก ครูบอกว่า มีลักษณะเป็นริ้วรอยธรรมชาติ คล้ายกับรอยย่นตะไคร่น้ำ แต่สัณฐานของริ้วและร่องราง มีความหนาและลึกกว่าเล็กน้อย คล้ายรอยกาบหมากจริงๆ
ด้านหลังองค์ในคอลัมน์ เป็นรอยกาบหมากทางขวางที่พบเห็นในวงการบ้าง ครูบอกว่าหลังรอยกาบหมากทางดิ่งก็มี
กรณีของหลังรอยย่นตะไคร่น้ำ หรือฟองเต้าหู้ ครูอธิบายว่า พระสมเด็จองค์ที่ลงรัก ในขณะที่เนื้อพระยังไม่แห้งสนิท ครั้นเมื่อเนื้อยุบตัวแห้งสนิท จึงเกิดปฏิกิริยาโดยทั่วไปของผิวเนื้อ
เนื้อรักที่ฉาบผิวเนื้อแน่น ใช้เวลานานกว่าจะแห้งสนิท ทั้งการยุบตัวของรักก็แตกต่างจากเนื้อปูน และเนื่องจากพื้นที่ด้านหน้ามากกว่าด้านหลัง การยุบตัวจึงไม่เท่ากันด้านหลังพื้นที่น้อยกว่า จึงเกิดแรงดึงขึ้นตามบริเวณผิวพื้น
อ่านคำอธิบายของตรียัมปวายดูด้านหลังสมเด็จวัดระฆังองค์ในคอลัมน์ แล้วค่อยๆ จินตนาการตาม แม้ไม่เข้าใจ ก็เหลือวิธีเดียว คือพยายามดูให้คุ้นตา
เผื่อบุญมาวาสนามี เจอสมเด็จสภาพหลังอย่างนี้ ถ้าพิมพ์ถูกเนื้อใช่ ก็คว้าไว้
พระสมเด็จยิ่งเป็นที่นิยม ราคายิ่งแพง ของปลอมฝีมือก็ตามมามากมาย เซียนใหญ่เซียนน้อยขยาด ตั้งจิตศรัทธาให้มั่นคงเข้าไว้ โอกาสได้แบบฟลุกมาใส่ตลับแขวนคอยังพอมี.
O พลายชุมพล O