เรื่องจำนวนแม่พิมพ์พระสมเด็จฯ ทั้งวัดระฆัง และบางขุนพรหม ยึดหลักเซียนสำนักมาตรฐาน เอ้า! ก็ยังต้องยกให้สำนัก “ท่าพระจันทร์” จำแนกแยกแยะไว้ พิมพ์ใหญ่ กี่พิมพ์ ทรงเจดีย์ เกศบัวตูม กี่พิมพ์ แต่ก็ยังไม่ยุติชัดเจน
เพราะยังปรากฏพระแม่พิมพ์ใหม่ๆ เพิ่มเติมขึ้นมา เท่าที่ติดตาม เมื่อเนื้อหาธรรมชาติไปได้ ศิลปะก็ถึง...หลายๆเซียนยอมรับร่วมกัน ก็เปลี่ยนมือซื้อขายกัน
แต่เมื่อถึง พิมพ์ฐานแซม เซียนใหญ่ เซียนใหม่ ยังไม่กล้าฟันธง เพราะยังมีแม่พิมพ์แปลกหน้าออกมาให้เห็น
หากใช้หลักปริอรรถาธิบายแห่งพระเครื่อง เล่มพระสมเด็จฯ ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2520 “ครูตรียัมปวาย” จำแนกไว้ 8 แม่พิมพ์
6 แม่พิมพ์แรก มีทั้งวัดระฆัง บางขุนพรหม พิมพ์เขื่อง พิมพ์ใหญ่ พิมพ์ชะลูด พิมพ์ป้อม พิมพ์ย่อม พิมพ์สันทัด
2 แม่พิมพ์หลัง มีเฉพาะบางขุนพรหม พิมพ์อกร่องหูยานฐานบาง พิมพ์อกร่องหูยานฐานเส้น
เรื่องที่ควรรู้ แม่พิมพ์ฐานแซมบางขุนพรหมสองแม่พิมพ์นี้ ยึดต้นแบบฐานแซมวัดระฆัง ช่างแกะเล่นฝีมือ ทำเส้นสายให้เรียวบาง เพื่อเพิ่มจำนวนแม่พิมพ์ให้เพียงพอกับจำนวนพระที่ต้องเร่งทำ ตามเป้า
ข้อเด่นของหลักครูตรียัมปวาย...คือชื่อแม่พิมพ์ บอกขนาดและสัณฐาน
ในขณะที่หลักสำนักพระเครื่องรุ่นใหม่ ที่มักตั้งใจชี้ตำหนิเส้นสาย...คนที่ไม่เคยได้จับต้องส่ององค์จริง ก็จับหลักไม่ได้ ขนาดของแม่พิมพ์ที่ว่านั้น เล็กใหญ่ แค่ไหนกันแน่
กระทั้งแม่พิมพ์เดียวกัน ก็ยังมีตัวแปรหลาย ประการ เนื้อพระ ที่ทำปูนผสมน้ำมันตังอิ้ว ตอนกดพิมพ์ยังนิ่ม เมื่อดึงองค์พระขึ้น นอกจากติดพิมพ์ลึกชัดไม่เท่ากัน ก็ยังเกิดอาการเบี่ยงเบน บิดเบี้ยว
เมื่อเนื้อพระแห้งยุบลงไปอีก ประมาณการว่า อย่างน้อยสิบเปอร์เซ็นต์ สภาพองค์พระที่ปรากฏตอนแห้งสนิท ครูตรียัมปวายใช้คำว่า
...
ความวิกลทางพิมพ์ทรงมีมากมายหลายประการ
ตัวแปรนานาประการ ทำให้พิมพ์เดียวกัน ไม่เหมือนกัน
ปรากฏการณ์ที่เกิดจากพิมพ์พระเนื้อปูนปั้น เอาไปใช้กับหลัก ตำหนิพิมพ์จากแม่พิมพ์โลหะ อย่างเหรียญปั๊มได้บ้าง แต่ไม่ใช่ทั้งหมด
พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ฐานแซม องค์ในคอลัมน์วันนี้ ดูจากภาพยังระบุไม่ได้ ในหกแม่พิมพ์ฐานแซม เป็นแม่พิมพ์ไหน ถ้าได้ดูองค์จริง ขนาดจะเป็นองค์ประกอบสำคัญในการพิจารณา
แต่จากเส้นสายลายพิมพ์ ที่ติดชัดปาน กลาง ไม่ใช่พิมพ์เขื่อง พิมพ์ใหญ่ ไม่ใช่พิมพ์ชะลูด พิมพ์ป้อม น่าจะอยู่ในสองแม่พิมพ์ พิมพ์ย่อม หรือพิมพ์สันทัด
ปัญหาแม่พิมพ์ พิมพ์ไหนวันนี้ เป็นเรื่องรอง เพราะของปลอมทำตามทัน ข้อชี้ขาดก็คือเนื้อหา องค์นี้ เนื้อละเอียดขาวอมเหลือง ระดับความเก่าถึงอายุ หลักครูเรียก เนื้อเกสรดอกไม้
ผิวเรียบบาง เห็นมวลสารหลัก ก้อนขาว กากดำ เม็ดแดง ประปราย หลุมร่องจาก“ก้อนหลุด” รอยยุบแยกซุ้มบน นี่ก็อีกหนึ่งธรรมชาติ ที่เสริมให้ดูง่าย
ด้านหลัง ฝ้ารักสีแดงจมในผิวเนื้อพระด้านล่าง สลับขาว เหลืองแดงอ่อน ทำให้พื้นผนังที่ดูราบเรียบนั้น จริงๆแล้วมีระดับสูงต่ำ มีชีวิตชีวา เข้าสูตรหลังพระสมเด็จวัดระฆัง...ทั่วไป
โดยภาพรวม ถือว่าองค์นี้ เป็นสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ฐานแซม มาตรฐานครูได้อีก องค์
พระแท้...ตัดสินชี้ขาดที่องค์พระ ด้วยสายตาคนเป็นพระ เรื่องของประวัติ เจ้าของเป็นใคร จากศูนย์พระเครื่องไหน? เหมือนฐานแซมบางองค์ที่ผมได้ดูทางออนไลน์ ผมว่านะ จืดหมอง ไม่ผ่องใสสักเท่าใดเลย.
O พลายชุมพล O