จะทำอย่างไรเมื่อ "เลือดออกในสมอง" (ตอน 3)

ข่าว

จะทำอย่างไรเมื่อ "เลือดออกในสมอง" (ตอน 3)

คณะแพทยศาสตร์ รพ.รามาธิบดี

    1 ก.พ. 2562 05:01 น.

    อาการของผู้ป่วยที่มีเลือดออกในสมอง มีดังนี้

    1.ความผิดปกติของสัญญาณชีพ

    สัญญาณชีพ หมายถึง ค่าที่แสดงหรือประเมินได้จากร่างกายโดยเฉพาะในมนุษย์ ซึ่งเป็นค่าที่ได้จากผลทางสรีรวิทยา หรือปัจจัยที่ทำให้สามารถบ่งบอกการทำงานของร่างกายมนุษย์ได้ ประกอบด้วยค่าที่สำคัญ 4 ค่าหลัก ได้แก่ อุณหภูมิ ความดันโลหิต อัตราการเต้นของหัวใจหรือชีพจร และอัตราการหายใจ

    ในช่วงที่ร่างกายสามารถทำงานได้เป็นปกติ สัญญาณชีพจะแสดงในเกณฑ์ปกติ ได้แก่

    อุณหภูมิ มีค่าปกติเท่ากับ 36.5-37.5 องศาเซลเซียส

    ความดันโลหิต ค่าตัวแปรตัวแรกมีค่าปกติเท่ากับ 100-130 มิลลิเมตรปรอท ส่วนตัวแปรตัวที่สองมีค่าปกติเท่ากับ 70-90 มิลลิเมตรปรอท

    อัตราการเต้นของหัวใจหรือชีพจร มีหน่วยเป็นครั้ง/นาที มีค่าปกติเท่ากับ 60-100 ครั้ง/นาที

    อัตราการหายใจ มีหน่วยเป็นครั้ง/นาที มีค่าปกติเท่ากับ 12-20 ครั้ง/นาที

    จากการศึกษาวิจัย ยังเป็นการยากลำบากมากในการที่จะสรุปว่าความดันโลหิตของผู้ป่วยเพิ่มสูงขึ้นก่อนหรือมีเลือดออกในสมองเกิดขึ้นก่อน แต่จากการสังเกตผู้ป่วยทางคลินิก พบว่าในระยะแรกของการมีเลือดออกในสมองในช่วงที่เริ่มมีอาการปวดศีรษะรุนแรง อาจมีการปวดร้าวไปบริเวณท้ายทอย ความดันโลหิตของผู้ป่วยจะเริ่มมีการเพิ่มสูงขึ้น ค่าความดันโลหิตค่าแรกของผู้ป่วยที่วัดได้ในขณะนั้นโดยทั่วไปจะมีค่าที่สูงกว่าปกติ ซึ่งพบได้ 4 ระดับ

    ค่าความดันโลหิตค่าแรกเท่ากับ 140 มิลลิเมตรปรอท ซึ่งจัดเป็นก่อนภาวะความดันโลหิตสูง

    ค่าความดันโลหิตค่าแรกเท่ากับ 150-160 มิลลิเมตรปรอท ซึ่งจัดเป็นภาวะความดันโลหิตสูง ระดับ 1

    ค่าความดันโลหิตค่าแรกเท่ากับ 160-180 มิลลิเมตรปรอท ซึ่งจัดเป็นภาวะความดันโลหิตสูง ระดับ 2

    ค่าความดันโลหิตค่าแรกมากกว่า 180 มิลลิเมตรปรอท ซึ่งจัดเป็นภาวะความดันโลหิตสูง ระดับ 3

    สำหรับค่าความดันโลหิตค่าที่สองของผู้ป่วยที่วัดได้ในขณะนั้นโดยทั่วไปจะมีค่าที่สูงกว่าปกติ ซึ่งมักมีค่าสูงกว่า 95 มิลลิเมตรปรอท

    ความดันโลหิตนับเป็นค่าสัญญาณชีพที่แสดงความผิดปกติได้เป็นอย่างดี โดยความดันโลหิตสูงมักจะสัมพันธ์กับการมีเลือดออกในสมอง อย่างไรก็ตามการควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในระดับปกติคือ ควรอยู่ในช่วง 110/80-130/95 มิลลิเมตรปรอท จะเป็นการป้องกันโรคเลือดออกในสมองได้เป็นอย่างดี เพราะการป้องกันจะช่วยไม่ให้เกิดความพิการสูญเสียได้ดีที่สุด นอกจากนี้การควบคุมอาหารเค็ม มัน การลด เลิกเหล้า บุหรี่และยาเสพติดต่างๆ จะช่วยเสริมให้การป้องกันได้ผลดียิ่งขึ้น

    สำหรับค่าสัญญาณชีพอื่นๆ ได้แก่ อุณหภูมิ อัตราการเต้นของหัวใจ และอัตราการหายใจนั้นจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจนอีกครั้ง เมื่อผู้ป่วยที่มีเลือดออกในสมอง เริ่มมีอาการแย่ลง ซึ่งแพทย์และพยาบาลจะต้องทราบและรีบให้การแก้ไข

    2. อาการแสดงของการรู้สึกตัวและการรับรู้

    ผู้ป่วยมักมีอาการปวดศีรษะ อาจปวดอย่างรุนแรง ทันทีทันใด รุนแรงมากชนิดที่ไม่เคยเป็นมาก่อนในชีวิต เวียนศีรษะ ค่อยๆ ซึมลง มีการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมหรือบุคคลรอบข้างช้าลง หรือไม่ตอบสนองเลย ในบางครั้งผู้ป่วยอาจเริ่มพูดจาสับสน วุ่นวาย ผุดลุกผุดนั่งอย่างไม่มีสาเหตุ บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง เอะอะ โวยวาย พูดคนเดียว พูดถึงเรื่องเก่าๆ ความหลังในอดีต จำตนเอง จำลูกหลานไม่ได้ อาจมีคลื่นไส้ อาเจียนร่วมด้วยก่อนที่จะซึมลงหรือหมดสติไปในที่สุด

    ส่วนใหญ่แล้วผู้ป่วยมักบ่นว่ามีอาการปวดศีรษะนำมาก่อนอย่างกะทันหัน อาจมีอาการปวดท้ายทอย ตาพร่า หรือคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย

    3. อาการแสดงของการขยับแขนขา

    ผู้ป่วยโรคเลือดออกในสมองมักจะมีอาการอ่อนแรงของแขนขาข้างใดข้างหนึ่ง ซึ่งพบได้เป็นส่วนใหญ่ มีส่วนน้อยที่การอ่อนแรงของแขนและขาเป็นทั้งสองข้าง การอ่อนแรงที่พบได้มักจะมีอาการตั้งแต่เล็กน้อยไปจนถึงอัมพาต ไม่สามารถขยับแขนและขาข้างใดข้างหนึ่งได้เลย

    4. อาการแสดงของความรู้สึกสัมผัส

    ผู้ป่วยโรคเลือดออกในสมอง หากเริ่มต้นมีอาการยังไม่มาก ผู้ป่วยอาจจะมีอาการผิดปกติเฉพาะที่การรับสัมผัส เช่น เริ่มอาการชา ความรู้สึกสัมผัสลดลง รู้สึกหนาๆ ของใบหน้า แขนและขา หรือของร่างกายครึ่งซีก ที่สำคัญคือมีความรู้สึกหนาๆ คล้ายเป็นเหน็บชาของใบหน้าและร่างกายครึ่งซีกร่วมด้วย

    หลังจากนั้นเมื่อความรุนแรงมีมากขึ้น จะพบว่ามีการอ่อนแรงของแขนและขาด้านเดียวกันนั้นตามมา โดยส่วนใหญ่พยาธิสภาพในสมองจะอยู่ด้านตรงข้ามกับอาการแสดงทางกายและการรับสัมผัส

    เมื่อการรับสัมผัสผิดปกติไปแล้ว ผู้ป่วยอาจมีปัญหาการหยิบจับสิ่งของ อาจทำแก้วน้ำหลุดมือ มีปัญหาเรื่องการเดิน หรือการทรงตัวตามมาในที่สุด ทำให้ผู้ป่วยหกล้มหรือทรงตัวลำบาก พบว่าก่อนจะมีอาการอ่อนแรงตามมานั้นผู้ป่วยมักมีอาการเหน็บ รู้สึกหนาๆ ของแขนและขาก่อน ทำให้ผู้ป่วยมีความยากในกะประมาณ คะเนตำแหน่งของร่างกาย ซึ่งทำให้ผู้ป่วยหกล้ม หากมีศีรษะกระแทกหรือภาวะกระดูกแขนหรือขาหักตามมา จะยุ่งยากมากขึ้นได้ในการให้การรักษา ผู้ป่วยโรคทางสมองที่มีปัญหากระดูกหักตามมาจะมีโอกาสพิการหรือเสียชีวิตสูงกว่าผู้ป่วยโรคทางสมองที่ไม่มีปัญหากระดูกหัก เพราะโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการนอนนิ่งๆ นานๆ จะสูงขึ้น ได้แก่ ภาวะแผลกดทับ ภาวะติดเชื้อในปอดในทางเดินปัสสาวะ ภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้ จะทำให้เกิดการติดเชื้อเข้าไปในกระแสเลือด เพิ่มโอกาสการเสียชีวิต

    5. อาการแสดงของระบบประสาทอัตโนมัติ

    อาการผิดปกติของระบบประสาทอัตโนมัติที่เกิดจากโรคเลือดออกในสมองนั้นสังเกตได้ค่อนข้างลำบากสำหรับบุคคลทั่วไป ทำให้อาจไม่ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงไป ก่อนอื่นต้องรู้จักหน้าที่การทำงานของระบบประสาทอัตโนมัติของร่างกายมนุษย์ ซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับการควบคุมการทำงานของหลอดเลือดทั่วร่างกาย กล้ามเนื้อที่อยู่นอกเหนือการควบคุมโดยจิตใจ ได้แก่ กล้ามเนื้อหัวใจ กล้ามเนื้อเรียบของระบบทางเดินอาหาร กระเพาะปัสสาวะ รวมถึงการทำงานของต่อมต่างๆ ได้แก่ ต่อมน้ำลาย ต่อมเหงื่อ เป็นต้น การทำงานของอวัยวะต่างๆ ข้างต้นอยู่นอกเหนือการควบคุมของจิตใจ เราไม่สามารถสั่งการหรือควบคุมให้กล้ามเนื้อหรือต่อมนั้นๆ ทำงานเพิ่มขึ้นหรือหยุดการทำงานได้

    เมื่อมีการเสียหายเกิดขึ้นจากการมีเลือดออกในสมอง ศูนย์ควบคุมการสั่งงานของระบบประสาทอัตโนมัติในสมองไม่สามารถควบคุมให้การทำงานเป็นไปตามปกติได้ ซึ่งขึ้นอยู่กับตำแหน่งของการเสียหายในสมอง โดยทั่วไปที่พบได้นั้นอาจตรวจพบว่า ใบหน้าซีกหนึ่งแห้ง เย็น ไม่มีเหงื่อ ร่างกายด้านใดด้านหนึ่งมีอุณหภูมิต่ำกว่าอีกด้าน เป็นต้น นอกจากนี้ ผู้ป่วยอาจมีปัญหาเกี่ยวกับการขับถ่าย ได้แก่ การปัสสาวะ การถ่ายอุจจาระร่วมด้วย

    สัปดาห์ยังมีความรู้เรื่องการรักษาและการป้องกันโรคเลือดออกในสมอง รอติดตามกันนะครับ

    อ่านเพิ่มเติม

    -------------------------------------------------------------

    แหล่งข้อมูล
    คู่มือความรู้ภาคประชาชน เรื่องเลือดออกในสมอง โดย ผศ. นท. นพ.สรยุทธ ชำนาญเวช

    อ่านเพิ่มเติม...

    วิดีโอแนะนำ

    สงครามยูเครน ครบ 90 วัน รัสเซียแพ้ไม่ได้ โจมตีดอนบาสอย่างหนัก
    02:05

    สงครามยูเครน ครบ 90 วัน รัสเซียแพ้ไม่ได้ โจมตีดอนบาสอย่างหนัก

    thairath-logo

    ApplicationMy Thairath

    ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
    วันอังคารที่ 24 พฤษภาคม 2565 เวลา 16:37 น.
    ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
    เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์