คำอธิบายภาพพระกริ่งสมเด็จพระสังฆราช (แพ) รุ่นเชียงตุง เนื้อเหลือง พิมพ์กริ่งใหญ่ หนังสือมรดกล้ำค่า สมเด็จพระสังฆราชแพ ติสสเทวมหาเถร ของคุณบุญเหลือ ออประเสริฐ ฉบับพิมพ์ครั้งแรก ให้ข้อมูลย่อๆ แต่ให้พอเห็นภาพชัดเจนว่า
สร้างในสมัยทรงได้รับการสถาปนา เป็นที่สมเด็จพระสังฆราช ปี พ.ศ.2486 เนื้อโลหะใช้ชนวนบนตำหนักสมเด็จฯ ผสมกับชนวนพระกริ่งรุ่น พ.ศ.2482 และนำแผ่นโลหะที่ลงพระยันต์ 108 นะ ปถมัง 14 นะ กับแผ่นทองที่เหลือจากการหล่อพระพุทธชินราชของพุทธสมาคมผสมด้วยเป็นจำนวนมาก
กระแสของเนื้อภายในสีเหลืองแกมขาว แล้วกลับเป็นสีเหลืองแกมเขียว สร้างจำนวน 108 องค์ หล่อแบบกริ่งในตัว
กริ่งเชียงตุง มีสองเนื้อ เนื้อแดง และ เนื้อเหลือง (องค์หน้า 242) ตบแต่งมาแต่เดิม ต่อมาได้รับการตบแต่งเพิ่มเติม จากช่างชั้นครู อาจารย์นิรันตร์ แดงวิจิตร
อ่านคำอธิบายของคุณบุญเหลือแล้วหันมามองพระกริ่งเชียงตุง เนื้อเหลือง องค์ในคอลัมน์ องค์นี้ก็เป็นเช่นอีกหลายๆองค์ ที่องค์พระอยู่ในสภาพเดิม คือหล่อออกมาสมบูรณ์ ช่างใช้เครื่องมือขัดเกลาที่ฐานด้านหลัง แต่งรอยอุดรูตะปูให้เรียบเท่านั้น
ที่พิเศษ ใต้ฐานองค์นี้ตอกเลข 86 เอาไว้ รู้กันว่าคนตอกเลขคืออาจารย์หนู (นิรันตร์ แดงวิจิตร) วงการพระกริ่งถือเป็น “เลขรับประกัน” เนื่องจากมีน้อยองค์ ของปลอมยังไม่เคยผ่านตา
กริ่งเชียงตุงที่หล่อเต็มสมบูรณ์ มีรอยอุดสองรู นี่คือสัญลักษณ์ของ “กริ่งใน”
ส่วน “กริ่งนอก” หมายถึง พระกริ่งใหญ่ องค์ต้นแบบพระกริ่งเชียงตุง สร้างสมัยราชวงศ์ถัง หล่อก้นกลวง ใส่เม็ดกริ่งแล้วปิดด้วยแผ่นทองแดง
ดูกริ่งเชียงตุงแล้ว พยายามจดจำ ฟอร์มกริ่งใหญ่เหมือนกัน เนื้อโลหะเหลืองแดง เหมือนๆกัน ในกริ่งสมเด็จสังฆราชแพ มีรุ่นพระยาศุภกรฯ มีรุ่นเจ้าคุณทิพโกษา (ก้นตอกตัว ท.) สองรุ่นนี้ สร้างระหว่าง พ.ศ.2460-2470
...
เจ้าคุณศรีสัจจญาณมุนี ก็สร้างไว้หลายรุ่น เริ่มราวปี พ.ศ.2490 ไปสิ้นสุด เอารุ่นพระกริ่งทองทิพย์ พ.ศ.2495 (เฉพาะทองทิพย์ก็ยังแยกหลายรุ่น)
อายุการสร้างแต่ละรุ่น ที่ห่างกัน ผู้รู้เรื่องพระกริ่งสายวัดสุทัศน์ แยกได้ไม่ยาก แต่สำหรับคนรักพระกริ่งรุ่นใหม่ คงยากสักหน่อย ต้องขอดูพระแท้เทียบเคียงให้เจนตาเข้าไว้
พระกริ่งใหญ่ องค์ที่เป็นต้นแบบพระกริ่งใหญ่ สายวัดสุทัศน์ เป็นของพระยาศุภกรบรรสาร ลักษณะจำเพาะ ที่จ่าเปี๊ยก (ปรีชา เอี่ยมธรรม) สอนให้จำเป็นข้อสังเกต ก็คือ ถ้าหล่อติดชัด แนวขอบหน้าผาก เยื้องไปด้านขวา จะมีรอยแตกออกมานิดหนึ่ง
ขมับซ้ายใต้ใบหู จะมีตำหนิเม็ดกลม เหมือนกันทุกองค์ กระทั่งองค์ที่แต่ง ช่างก็ยังเว้นเหลือเอาไว้ ให้เป็นข้อสังเกต
รู้เรื่องนี้แล้ว อย่าเผลอดีใจ ตำหนินี้ ใครๆเขาก็รู้กันมาตั้งนานแล้วล่ะลุง...ของปลอม ตำหนิทุกเส้นสายมีออกมานานแล้ว ถ้าไม่ชำนาญ แยกเก๊แท้ออกจากกันยาก
การดูพระกริ่งเชียงตุงแท้ ต้องดูผิวหรือสนิมคล้ำมีความเก่า ตามอายุเกือบ 80 ปี ถ้ามี กริ่งทองทิพย์ เจ้าคุณศรี ปี 2495 เทียบ สร้างห่างกัน 9 ปี ความแห้งความเก่า ก็ยังพอแยกรุ่นออกจากกันได้
พุทธคุณพระกริ่ง คนรุ่นเก่านับถือกันว่าครอบจักรวาล เจ้าคุณศรีสัจจญาณมุนี เคยเล่าลูกศิษย์เอากริ่งเชียงตุง ไปทดลองเอาปืนยิงในท้องนา ผลก็คือกระสุนด้าน ในกลุ่มศิษย์สมเด็จสังฆราชแพ เชื่อมั่นและครั่นคร้ามกริ่งรุ่นนี้มาก.
พลายชุมพล