อาศัยในหอพัก คอนโดมือสอง หรือทำงานตึกเก่าต้องระวัง! ชวนสังเกตรอยร้าวและสัญญาณเตือนตึกทรุด รอยแบบไหนแค่อาการสีลอก แบบไหนเสี่ยงตึกถล่ม เช็กให้ชัวร์ก่อนเกิดอันตราย
วิถีชีวิตคนเมือง (Urban Living) ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มมนุษย์เงินเดือน หรือนักศึกษา หลายคนจำเป็นต้องเช่าหอพัก อพาร์ตเมนต์ คอนโดมิเนียมมือสอง หรือแม้แต่การนั่งทำงานในอาคารสำนักงานที่มีอายุการใช้งานหลายสิบปี ข่าวเหตุการณ์ "ตึกเก่าถล่ม" หรืออาคารทรุดตัวที่เกิดขึ้นให้เห็นอยู่เป็นระยะ ย่อมสร้างความกังวลใจให้กับผู้อยู่อาศัยไม่น้อย
การมีความรู้เบื้องต้นในการประเมินความปลอดภัยของอาคาร จึงเป็นทักษะเอาตัวรอดที่สำคัญ ไทยรัฐออนไลน์ ชวนมาสังเกตสภาพแวดล้อมรอบตัว วิธีเช็กตึกเก่า สัญญาณเตือนตึกทรุด และรอยร้าวแบบไหนที่เข้าขั้นอันตราย
วิธีเช็กตึกเก่า "รอยร้าว" แบบไหนอันตราย?
รอยร้าวบนผนังเป็นสิ่งที่พบได้ทั่วไปในอาคารเก่า แต่ไม่ใช่ทุกรอยร้าวที่จะก่อให้เกิดอันตรายถึงขั้นตึกถล่ม การแยกแยะประเภทของรอยร้าวจะช่วยให้ประเมินความเสี่ยงได้แม่นยำขึ้น
1. รอยแตกลายงา หรือสีบวมพอง (ไม่อันตราย)
รอยร้าวประเภทนี้มักมีลักษณะเป็นเส้นเล็กๆ คดเคี้ยวไปมาคล้ายรากไม้ หรือกระจายตัวเป็นวงกว้างบนพื้นผิวผนัง มักเกิดจากการยืดหดตัวของปูนฉาบเมื่ออุณหภูมิเปลี่ยนแปลง หรือปัญหาความชื้นสะสมจนทำให้สีบวมและหลุดร่อน รอยร้าวแบบนี้ส่งผลต่อความสวยงามเท่านั้น ไม่กระทบต่อโครงสร้างหลักของอาคาร
2. รอยร้าวแนวทแยงมุมบนผนัง (อันตราย ต้องระวัง)
หากพบรอยร้าวที่ลากยาวเป็นเส้นทแยงมุมพาดผ่านผนัง หรือรอยร้าวรูปตัว X นี่คือสัญญาณเตือนว่าโครงสร้างอาคารกำลังมีปัญหา รอยร้าวลักษณะนี้มักเกิดจากการที่ฐานรากของอาคารทรุดตัวไม่เท่ากัน ทำให้ผนังถูกดึงรั้งจนเกิดการฉีกขาด หากรอยร้าวมีความกว้างเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ หรือลึกจนทะลุไปอีกฝั่ง ควรแจ้งนิติบุคคลหรือเจ้าของอาคารทันที
...
3. รอยร้าวที่ "เสา" และ "คาน" (อันตรายมาก เสี่ยงถล่ม)
เสาและคานคือโครงสร้างหลักที่รับน้ำหนักของอาคาร หากพบรอยร้าวบริเวณนี้ ถือเป็นสัญญาณอันตรายสูงสุด ได้แก่
- รอยร้าวแนวดิ่งที่ต้นเสา เกิดจากเสารับน้ำหนักมากเกินไป จนคอนกรีตแตกออก
- รอยร้าวกลางคาน หรือรอยร้าวแนวทแยงใกล้หัวเสา บ่งบอกว่าคานรับน้ำหนักไม่ไหว หรือเกิดการบิดตัวหากพบรอยร้าวเหล่านี้ในหอพักหรือที่ทำงาน ไม่ควรเพิกเฉย เพราะเป็นสัญญาณเตือนโดยตรงถึงความเสี่ยงที่โครงสร้างอาจวิบัติ
สัญญาณเตือน "ตึกทรุด" ที่ไม่ควรมองข้าม
นอกจากการสังเกตรอยร้าวแล้ว ยังมีสัญญาณทางกายภาพอื่นๆ ที่บ่งบอกว่าอาคารเก่าที่กำลังอาศัยอยู่อาจมีปัญหาเรื่องการทรุดตัวดังนี้
1. ประตูและหน้าต่างเปิด-ปิดยากผิดปกติ
หากจู่ๆ ประตูห้องหรือหน้าต่างที่เคยใช้งานได้ปกติ เกิดอาการฝืด ปิดไม่สนิท หรือขอบประตูดันกับวงกบ อาจเป็นไปได้ว่าโครงสร้างอาคารเกิดการบิดเบี้ยวจากการทรุดตัวที่ไม่เท่ากัน
2. พื้นเอียง สังเกตจากน้ำขัง หรือลูกแก้วกลิ้ง
ทดสอบง่ายๆ โดยการวางลูกแก้วหรือของเล่นทรงกลมไว้กลางห้อง หากลูกแก้วกลิ้งไปรวมกันที่มุมใดมุมหนึ่งอย่างรวดเร็ว หรือเวลาทำความสะอาดแล้วพบว่ามีน้ำขังอยู่มุมห้องด้านใดด้านหนึ่งเป็นประจำ นั่นอาจหมายความว่าพื้นห้องกำลังเอียงและไม่ได้ระดับ
3. เสียงลั่นของโครงสร้างอาคาร
ในเวลากลางคืนที่เงียบสงบ หากได้ยินเสียงลั่นของปูน ปูนหล่น หรือเสียงลั่นของเหล็กเส้นโครงสร้างดังมาจากในผนังหรือฝ้าเพดาน (ที่ไม่ใช่เสียงหนูหรือแมว) เป็นระยะๆ ให้สันนิษฐานว่าโครงสร้างอาจกำลังรับแรงเค้นที่ผิดปกติ
ข้อแนะนำเมื่อพบสัญญาณอันตราย
หากคุณเป็นผู้เช่าหอพัก อพาร์ตเมนต์ หรือทำงานในอาคารเก่า แล้วพบสัญญาณความเสี่ยงเหล่านี้
1. ถ่ายภาพเก็บหลักฐาน บันทึกภาพรอยร้าว วันเวลาที่พบ และหมั่นสังเกตว่ารอยร้าวขยายใหญ่ขึ้นหรือไม่
2. แจ้งผู้ดูแลทันที รีบแจ้งนิติบุคคล เจ้าของหอพัก หรือฝ่ายอาคารสถานที่ เพื่อให้ส่งช่างหรือวิศวกรเข้ามาตรวจสอบ
3. หลีกเลี่ยงการต่อเติม ไม่ควรนำตู้ขนาดใหญ่หรือของที่มีน้ำหนักมากไปพิงหรือติดตั้งบริเวณผนังที่มีรอยร้าวรุนแรง
การสังเกตสิ่งผิดปกติรอบตัวเพียงเล็กน้อย อาจช่วยป้องกันเหตุการณ์ไม่คาดฝันได้ เพราะความปลอดภัยในการอยู่อาศัยคือสิ่งที่ไม่ควรประนีประนอม
(ข้อมูลอ้างอิงเบื้องต้น หลักการสังเกตโครงสร้างอาคารตามมาตรฐานวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ - วสท.)