หลายคนเข้าใจว่า คนโสดหรือผู้ที่ยังไม่มีเพศสัมพันธ์ ยังไม่มีความจำเป็นต้องฉีดวัคซีน HPV แต่ในความเป็นจริง การป้องกันโรคตั้งแต่ก่อนมีความเสี่ยง คือวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการลดโอกาสติดเชื้อ HPV แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีคู่นอน แต่ความเสี่ยงอาจเกิดขึ้นได้เมื่อมีความสัมพันธ์ในอนาคต การฉีดวัคซีน HPV จึงเป็นการสร้างภูมิคุ้มกันล่วงหน้า เพื่อปกป้องสุขภาพในระยะยาว บทความนี้จะพาคุณมาทำความเข้าใจว่า ทำไมคนโสดจึงไม่ควรมองข้ามวัคซีน HPV และใครบ้างที่ควรได้รับการฉีดวัคซีนเพื่อการป้องกันอย่างมีประสิทธิภาพ
เชื้อ HPV คืออะไร และทำไมสถานะโสดถึงยังเสี่ยง?
เชื้อแปปิโลมา หรือเอชพีวี (HPV) มีมากกว่า 100 สายพันธุ์ แต่มีประมาณ 14 สายพันธุ์ที่จัดว่าเป็นสายพันธุ์ความเสี่ยงสูง ที่อาจก่อให้เกิดมะเร็งร้ายแรง เช่น มะเร็งปากมดลูก มะเร็งช่องปากและลำคอ มะเร็งทวารหนัก หรือมะเร็งอวัยวะเพศ
แม้ว่าคุณจะไม่มีคู่นอนในปัจจุบัน แต่ไม่ได้หมายความว่าคุณจะปลอดภัยจากเชื้อ HPV เนื่องจาก
1. การติดต่อที่ง่ายดาย
การติดเชื้อ HPV สามารถเกิดขึ้นได้แม้มีเพศสัมพันธ์เพียงครั้งเดียว หรือแม้แต่การสัมผัสทางผิวหนังบริเวณอวัยวะเพศ ถึงแม้โอกาสจะน้อยมาก แต่การใช้ของใช้ส่วนตัวที่ปนเปื้อนเชื้อ เช่น ผ้าเช็ดตัว ก็อาจเป็นปัจจัยเสี่ยงได้เช่นกัน แต่ส่วนใหญ่แล้วเกิดจากการสัมผัสทางเพศ
2. การแฝงตัวของเชื้อ
เชื้อ HPV อาจซ่อนอยู่ในร่างกายโดยไม่แสดงอาการใดๆ เป็นเวลาหลายปี ผู้ติดเชื้ออาจไม่รู้ตัวและสามารถแพร่เชื้อให้ผู้อื่นได้โดยไม่ตั้งใจ มักจะตรวจพบได้ก็ต่อเมื่อเกิดปัญหาสุขภาพที่รุนแรงแล้ว
3. ความเสี่ยงในอนาคต
หากคุณมีคู่นอนในอนาคต ไม่ว่าจะเป็นระยะสั้นหรือระยะยาว ความเสี่ยงในการติดเชื้อจะเพิ่มขึ้นทันที การฉีดวัคซีนก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ หรือก่อนการมีคู่นอนคนแรก จะให้ประสิทธิภาพการป้องกันสูงที่สุด
วิธีป้องกันเชื้อ HPV แม้ในสถานะโสด
การป้องกันเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการดูแลสุขภาพของคุณให้ห่างไกลจาก HPV และความเสี่ยงของมะเร็งที่ตามมา ด้วยการฉีดวัคซีน HPV จึงเป็นวิธีป้องกันหลักที่สำคัญที่สุด โดยในปัจจุบันมีวัคซีน HPV ชนิด 9 สายพันธุ์ (Gardasil 9) ที่สามารถช่วยลดความเสี่ยงจากเชื้อ HPV ที่ก่อให้เกิดมะเร็ง และหูดหงอนไก่ ได้ถึง 90% หรือมากกว่า ร่วมกับการดูแลตัวเอง รักษาความสะอาด หมั่นล้างมือ และหลีกเลี่ยงการใช้ของใช้ส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น แม้จะความเสี่ยงต่ำมากเมื่อเทียบกับการสัมผัสทางเพศ แต่ก็ยังคงเป็นหลักปฏิบัติเพื่อสุขอนามัยที่ดี รวมถึงควรตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก (Pap Smear/HPV DNA Test) ตามคำแนะนำของแพทย์ แม้ไม่มีอาการใดๆ ก็ตาม
ใครควรฉีดวัคซีน HPV
- เหมาะสำหรับทั้งชายและหญิง เนื่องจาก HPV ก่อให้เกิดมะเร็งได้ในทั้งสองเพศ
- แนะนำสำหรับผู้ที่มีอายุ 9-26 ปี เป็นช่วงอายุที่วัคซีนมีประสิทธิภาพสูงสุด แต่ผู้ที่อายุเกินกว่านี้ก็สามารถปรึกษาแพทย์ เพื่อประเมินความจำเป็นในการฉีดได้
- แม้ไม่มีประวัติการมีเพศสัมพันธ์ก็ควรฉีด เพราะเป็นการป้องกันล่วงหน้าในอนาคต และให้ผลดีที่สุด
ข้อควรรู้เกี่ยวกับวัคซีน HPV
- ปริมาณการฉีด ขึ้นอยู่กับช่วงอายุ โดยทั่วไปเด็กและวัยรุ่นอาจฉีด 2 เข็ม ในขณะที่ผู้ใหญ่หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องอาจต้องฉีด 3 เข็ม
- ความปลอดภัย วัคซีน HPV ได้รับการรับรองจากองค์กรสาธารณสุขทั่วโลก ว่ามีประสิทธิภาพสูงและปลอดภัย
- สถานที่ฉีด สามารถรับบริการได้ที่โรงพยาบาลหรือคลินิกที่ได้รับการรับรอง
สถานะโสด ไม่เท่ากับความเสี่ยงเป็นศูนย์! คนโสดก็ควรพิจารณาฉีดวัคซีน HPV เพราะการฉีดวัคซีนนั้นไม่ได้มีไว้สำหรับ "คนที่มีคู่นอน" เท่านั้น แต่มีไว้เพื่อป้องกันการติดเชื้อก่อนที่จะได้รับเชื้อในอนาคต ซึ่งจะเป็นประโยชน์แม้ยังไม่มีแฟนหรือยังไม่มีเพศสัมพันธ์ ดังนั้นอย่ารอให้เกิดปัญหาสุขภาพก่อนแล้วค่อยเริ่มป้องกันตัวเอง การฉีดวัคซีน HPV คือการลงทุนที่คุ้มค่า เพื่อสุขภาพที่ดีในระยะยาว และการลดความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งปากมดลูกได้
ข้อมูลโดย : นพ.ภาณุรัก เกตุพงษ์ สูตินรีแพทย์ แพทย์เฉพาะทางสาขามะเร็งวิทยานรีเวช แผนกสูตินรีเวช โรงพยาบาลเปาโล เกษตร