เจาะลึกอันตรายของโรคพิษสุนัขบ้า หรือโรคกลัวน้ำ ที่มีอัตราเสียชีวิตเกือบทุกราย พร้อมวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นโดนสัตว์กัด และตารางการฉีดวัคซีนป้องกันแบบเข้าใจง่าย
เมื่อเข้าสู่หน้าร้อน หลายคนมักกังวลเรื่อง “โรคพิษสุนัขบ้า” เป็นพิเศษ แต่ทราบหรือไม่ว่าความจริงแล้วโรคนี้สามารถเกิดขึ้นได้ทุกฤดูกาลและมีความอันตรายถึงขั้นเสียชีวิตเกือบ 100% เนื่องจากปัจจุบันยังไม่มียารักษา เราสรุปข้อมูลสำคัญตั้งแต่การสังเกตอาการ ไปจนถึงการรับวัคซีนป้องกันที่ถูกต้องเพื่อตัวคุณและคนที่คุณรัก
โรคพิษสุนัขบ้า คืออะไร? ไม่ได้เป็นแค่ในสุนัข
“โรคพิษสุนัขบ้า” หรือที่เรียกกันติดปากว่า “โรคกลัวน้ำ” คือโรคติดเชื้อในระบบประสาทจากสัตว์สู่คน แม้จะชื่อว่าโรคพิษสุนัขบ้า แต่เชื้อไวรัสชนิดนี้ไม่ได้พบแค่ในสุนัขเท่านั้น แต่ยังพบได้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิด เช่น แมว, วัว, ลิง, หนู, กระต่าย และสัตว์ป่าอื่นๆ
...
เช็ก 3 ระยะอาการโรคพิษสุนัขบ้า อันตรายถึงชีวิต
อาการของผู้ที่ได้รับเชื้อจะแบ่งออกเป็นหลายระดับ ซึ่งหากเริ่มแสดงอาการแล้ว มักจะเสียชีวิตในที่สุด โดยมีอาการเด่นดังนี้
- ระยะเริ่มต้น: มีไข้ต่ำๆ เจ็บคอ เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ บางรายอาจมีอาการคันหรือเจ็บปวดบริเวณแผลที่ถูกกัด
- ระยะอาการทางประสาท: ผู้ป่วยจะเริ่มกระสับกระส่าย กลัวแสง ไม่ชอบเสียงดัง สับสน และมีอาการเด่นคือ กลืนลำบากโดยเฉพาะของเหลว จนเกิดอาการกลัวน้ำ
- ระยะสุดท้าย: กล้ามเนื้อกระตุก แขนขาอ่อนแรง หายใจล้มเหลว หัวใจหยุดเต้น และเสียชีวิต
วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น เมื่อโดนสัตว์กัดหรือข่วน
หากคุณหรือคนใกล้ชิดถูกสัตว์ที่สงสัยว่ามีเชื้อกัด หรือน้ำลายสัตว์กระเด็นโดนบาดแผล/เยื่อบุตา-ปาก ให้รีบปฏิบัติดังนี้
- ล้างแผลทันที: ฟอกด้วยสบู่และน้ำสะอาดหลายๆ ครั้ง นานอย่างน้อย 15 นาที เพื่อชะล้างเชื้อออกจากแผลให้ได้มากที่สุด
- พบแพทย์ด่วน: เพื่อรับยาปฏิชีวนะป้องกันแบคทีเรีย และพิจารณาการฉีดวัคซีนป้องกันบาดทะยัก รวมถึงวัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้าตามความรุนแรงของแผล
วัคซีนพิษสุนัขบ้า ฉีดกี่เข็ม? ป้องกันได้ก่อนเกิดเหตุ
การป้องกันที่ดีที่สุดคือการฉีดวัคซีน ซึ่งปัจจุบันทำได้ 2 รูปแบบหลัก
1. การฉีดก่อนสัมผัสโรค
เหมาะสำหรับกลุ่มเสี่ยง เช่น สัตวแพทย์ เด็กเล็ก หรือผู้ที่เลี้ยงสัตว์
- แบบฉีดเข้ากล้ามเนื้อ: ฉีด 2 เข็ม (วันที่ 0 และ 7)
- แบบฉีดเข้าในผิวหนัง: มีทั้งสูตรฉีด 2 วัน (วันที่ 0 และ 7) หรือสูตรที่ฉีดถึงวันที่ 21-28
2. การฉีดกระตุ้นเมื่อโดนกัด
- หากเคยฉีดครบมาไม่เกิน 6 เดือน: ฉีดกระตุ้น 1 เข็ม
- หากฉีดมานานเกิน 6 เดือน: ฉีดกระตุ้น 2 เข็ม (วันที่ 0 และ 3)
โรคพิษสุนัขบ้าเป็นภัยร้ายที่อยู่ใกล้ตัวเราตลอดเวลา ไม่ใช่แค่เฉพาะช่วงฤดูร้อน การพาสัตว์เลี้ยงไปฉีดวัคซีนตามกำหนด และการเข้ารับวัคซีนป้องกันสำหรับคน คือเกราะคุ้มกันที่ดีที่สุดที่จะช่วยลดความเสี่ยงจากโรคที่รักษาไม่ได้ชนิดนี้
แหล่งข้อมูลอ้างอิง: พญ.พลอย พัฒนากิจสกุล สาขาวิชากุมารเวชศาสตร์โรคติดเชื้อ ฝ่ายการแพทย์ โรงพยาบาลรามาธิบดี