รู้จักไวรัส SFTS ภัยร้ายจากเห็บกัดที่ทำให้อาการหนักถึงสมองอักเสบและไตวาย เช็กอาการพื้นที่ระบาด และวิธีป้องกันให้ปลอดภัยจากพาหะตัวจิ๋ว
สายแคมป์ปิ้ง-คนรักสัตว์ต้องระวัง "ไวรัส SFTS" โรคจากเห็บกัด มีอันตรายรุนแรงทำเกล็ดเลือดต่ำ ไตวาย และลามถึงขั้นสมองอักเสบ ไม่ใช่เรื่องไกลตัว พร้อมแนะวิธีป้องกันและสังเกตอาการก่อนสายเกินแก้
ไวรัส SFTS คืออะไร? ทำไมพบในเอเชีย
Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome (SFTS) คือกลุ่มอาการไข้สูงร่วมกับเกล็ดเลือดต่ำ เกิดจากเชื้อไวรัสในตระกูล Bunyaviridae โดยมี "เห็บ" โดยเฉพาะเห็บในตระกูล Haemaphysalis เป็นพาหะหลัก
ความแตกต่างที่สำคัญคือ SFTS มักระบาดหนักในแถบเอเชียตะวันออก เช่น จีน, ญี่ปุ่น, เกาหลี และเริ่มมีรายงานการเฝ้าระวังในไทย ซึ่งต่างจาก TBE ที่มักระบาดในยุโรป โดยไวรัสชนิดนี้มีความรุนแรงสูง มีอัตราการเสียชีวิตเฉลี่ยอยู่ที่ 10-30% เนื่องจากยังไม่มีวัคซีนและยาต้านไวรัสโดยเฉพาะ
...
อาการไวรัส SFTS เมื่อเห็บกัด แต่กระทบทั้งระบบร่างกาย
หลังจากได้รับเชื้อประมาณ 7-14 วัน ผู้ป่วยจะมีอาการที่รุนแรงและซับซ้อน ดังนี้
- ระบบทางเดินอาหาร: คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียอย่างรุนแรง เป็นอาการเด่นที่พบได้บ่อย
- ระบบเลือด: เกล็ดเลือดและเม็ดเลือดขาวต่ำลงอย่างรวดเร็ว ทำให้เลือดออกง่าย
- ระบบสมองและประสาท: หากเชื้อลามเข้าสู่ระบบประสาท จะทำให้เกิดภาวะ "สมองอักเสบ" ผู้ป่วยจะเริ่มสับสน ซึมลง ชัก และหมดสติ
- ภาวะแทรกซ้อน: ไตวายเฉียบพลัน หรืออวัยวะภายในทำงานล้มเหลว ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิต
จุดเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวัง
- แหล่งพำนักของพาหะ: บริเวณป่าละเมาะ, ทุ่งหญ้า, พื้นที่เกษตรกรรม และตามตัวสัตว์เลี้ยง เช่น สุนัข แมว หรือสัตว์ป่า
- การแพร่เชื้อจากคนสู่คน: มีรายงานว่าสามารถติดต่อผ่านการสัมผัส "เลือดหรือสารคัดหลั่ง" ของผู้ป่วยได้เช่นกัน ดังนั้นบุคลากรทางการแพทย์หรือผู้ดูแลผู้ป่วยต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ
การติดต่อจาก "สัตว์เลี้ยงสู่คน"
นอกจากการถูกเห็บกัดแล้ว ไวรัส SFTS ยังมีรายงานการติดเชื้อจากสัตว์เลี้ยงสู่คน ดังนี้
- การสัมผัสสารคัดหลั่ง: คนสามารถติดเชื้อ SFTS ได้จากการสัมผัส เลือด, น้ำลาย, หรือปัสสาวะ ของสัตว์เลี้ยง (สุนัขหรือแมว) ที่ติดเชื้อไวรัสนี้อยู่ แม้คนผู้นั้นจะไม่ได้โดนเห็บกัดโดยตรงก็ตาม
- เคสที่เคยเกิดขึ้น: ในประเทศญี่ปุ่นมีรายงานทาสแมวติดเชื้อ SFTS หลังจากโดนแมวจรจัดที่ป่วยกัด หรือเจ้าของที่ดูแลสุนัขป่วยแล้วสัมผัสน้ำลายโดยไม่ป้องกัน
- สัตว์ป่วยไม่มีอาการ: สัตว์เลี้ยงบางตัวอาจได้รับเชื้อจากเห็บแต่ไม่แสดงอาการรุนแรง แต่อาจมีเชื้อในร่างกายและแพร่สู่เจ้าของได้ผ่านการคลุกคลีใกล้ชิด
วิธีรับมือและป้องกัน "ไวรัส SFTS"
เนื่องจากยังไม่มีวัคซีนป้องกัน การป้องกันที่ดีที่สุดคือ "อย่าให้เห็บกัด"
...
- แต่งกายมิดชิด: สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว และสอดชายเสื้อใส่ในกางเกงเมื่อต้องเข้าป่าหรือทุ่งหญ้า
- ใช้สารไล่แมลง: พ่นสเปรย์ที่มีส่วนผสมของ DEET หรือ Picaridin ที่ผิวหนังและเสื้อผ้า
- สำรวจร่างกาย: หลังกลับจากพื้นที่เสี่ยง ให้ตรวจหาเห็บตามข้อพับ หลังใบหู และหนังศีรษะทันที
- ดูแลสัตว์เลี้ยง: หยดยาหรือสวมปลอกคอกันเห็บให้สัตว์เลี้ยงอย่างสม่ำเสมอ