ทำความรู้จักโรคไอพีดี (IPD) เชื้อร้ายนิวโมคอคคัสที่อันตรายถึงชีวิต พร้อมเจาะลึกปมดราม่าวัคซีน IPD ฟรี มติ สปสช. ล่าสุดสรุปอย่างไร ทำไมยังต้องรอนำร่อง

“โรคไอพีดี” (IPD) กลายเป็นชื่อที่พ่อแม่หวาดกลัว หลังพบเคสเด็กป่วยรุนแรงจนต้องผ่าตัดปอดและเสี่ยงพิการ ท่ามกลางกระแสเรียกร้องให้รัฐบาลบรรจุเป็นวัคซีนพื้นฐาน แต่ล่าสุดมติจาก สปสช. กลับสร้างคำถามใหญ่ในสังคม เมื่อการ “ฉีดฟรี” ยังเป็นเพียงโครงการนำร่อง ไม่ใช่สิทธิถ้วนหน้าสำหรับเด็กทุกคน เราพาไปเจาะลึกความน่ากลัวของโรคนี้ และเบื้องหลังที่ทำไมวัคซีนราคาสูงถึงยังเข้าไม่ถึงเด็กไทยทุกคน

โรคไอพีดี (IPD) คืออะไร ทำไมถึงเป็นเพชฌฆาตเงียบในเด็กเล็ก

โรคไอพีดี (Invasive Pneumococcal Disease - IPD) คือโรคติดเชื้อชนิดลุกลามที่มีสาเหตุจากแบคทีเรียชื่อ “นิวโมคอคคัส” (Streptococcus pneumoniae) ซึ่งปกติเชื้อนี้จะอาศัยอยู่ในโพรงจมูกและลำคอของเด็กและผู้ใหญ่ หากร่างกายอ่อนแอ เชื้อจะรุกรานเข้าสู่กระแสเลือดและอวัยวะสำคัญจนเกิดอาการอักเสบรุนแรง

อาการที่ต้องเฝ้าระวัง เมื่อลูกรักได้รับเชื้อ IPD

อาการของโรคไอพีดีจะขึ้นอยู่กับว่าเชื้อแพร่กระจายไปที่ส่วนใดของร่างกาย โดยอาการที่พบบ่อยและอันตรายที่สุด ได้แก่

...

  • เยื่อหุ้มสมองอักเสบ: มีไข้สูง ซึม ชัก คอแข็ง หากรอดชีวิตอาจมีความพิการทางสมองหรือสูญเสียการได้ยินตามมา
  • การติดเชื้อในกระแสเลือด: ไข้สูง หนาวสั่น ช็อก และอวัยวะล้มเหลวอย่างรวดเร็ว
  • ปอดอักเสบรุนแรง: หอบเหนื่อย หายใจลำบาก มีหนองในช่องเยื่อหุ้มปอด
  • หูชั้นกลางอักเสบ: ปวดหูอย่างรุนแรง ร้องงอแงผิดปกติ

อัปเดตดราม่า “วัคซีนไอพีดีฟรี” ทำไมถึงยังไม่ครอบคลุมทั่วไทย

ปัจจุบันวัคซีนป้องกันเชื้อนิวโมคอคคัส (PCV) ยังคงเป็น “วัคซีนทางเลือก” ที่ผู้ปกครองต้องจ่ายเงินเอง ซึ่งมีราคาสูงถึงเข็มละ 2,000–3,000 บาท (ต้องฉีด 3–4 เข็ม) ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงการรักษา

มติ สปสช. ล่าสุด “นำร่อง” แต่ยังไม่ "ทั่วประเทศ"

เมื่อช่วงต้นเดือนกุมภาพันธ์ 2569 คณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บอร์ด สปสช.) ได้มีมติเห็นชอบให้บรรจุวัคซีน IPD เป็นสิทธิประโยชน์ในระบบบัตรทอง แต่มีเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์คือ

  • เป็นการเริ่มแบบ “นำร่อง”: สปสช. เคาะให้เริ่มฉีดฟรีในปีงบประมาณ 2569 เฉพาะในพื้นที่นำร่องบางแห่ง เพื่อศึกษาวิจัยความคุ้มค่าก่อนขยายผล
  • งบประมาณจำกัด: รัฐบาลระบุว่าต้องพิจารณาบนพื้นฐานของข้อมูลงบประมาณที่จำกัด จึงต้องลำดับความสำคัญและต่อรองราคาวัคซีนให้คุ้มค่าที่สุด

เสียงสะท้อนจากบุคลากรทางการแพทย์

หมอเด็กและผู้เชี่ยวชาญหลายท่านออกมาตัดพ้อว่า ไทยเป็น 1 ในเพียงไม่กี่ประเทศในอาเซียนที่ยังไม่บรรจุวัคซีนนี้เป็นสิทธิพื้นฐาน ทั้งที่ WHO แนะนำมานานแล้ว การล่าช้าออกไปหมายถึงชีวิตเด็กไทยที่อาจต้องสูญเสียหรือพิการเพิ่มขึ้นในระหว่างที่รอนโยบายชัดเจน