ผ่าตัดกระเพาะลดความอ้วน อันตรายแค่ไหน เช็กผลข้างเคียง-ภาวะซึมเศร้าที่อาจตามมา

เปิดความเสี่ยงการผ่าตัดกระเพาะจากเคสข่าวอินฟลูฯ เสียชีวิต เช็กผลข้างเคียง ภาวะแทรกซ้อน และผลกระทบต่อสุขภาพจิตที่อาจนำไปสู่โรคซึมเศร้า

จากกรณีข่าวเศร้าการเสียชีวิตของอินฟลูเอนเซอร์ชื่อดังภายหลังเข้ารับการผ่าตัดกระเพาะเพื่อลดน้ำหนัก กลายเป็นประเด็นที่สังคมให้ความสนใจอย่างกว้างขวาง หลายคนเริ่มตั้งคำถามว่า การผ่าตัดนี้เป็น “ทางลัด” สู่หุ่นสวยที่คุ้มค่าความเสี่ยงจริงหรือไม่? ไทยรัฐออนไลน์ รวบรวมข้อมูลจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทั้งในไทยและต่างประเทศ เพื่อให้คุณเข้าใจความจริงก่อนตัดสินใจ

ไม่ใช่แค่เรื่องความงาม การผ่าตัดกระเพาะคือ “การรักษาโรค”

การผ่าตัดกระเพาะอาหารเพื่อลดน้ำหนัก หรือ Bariatric Surgery แท้จริงแล้วถูกออกแบบมาเพื่อรักษาผู้ป่วย “โรคอ้วนอันตราย” (Morbid Obesity) ที่มีค่าดัชนีมวลกาย (BMI) สูงเกินเกณฑ์ หรือมีโรคร่วมที่อันตรายถึงชีวิต เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ระบุชัดเจนว่า การผ่าตัดนี้ช่วยให้ร่างกายได้รับพลังงานน้อยลงและอิ่มเร็วขึ้น แต่ไม่ใช่การผ่าตัดเพื่อความงามเพียงอย่างเดียว และผู้ป่วยต้องมีความพร้อมทางร่างกายสูงมากก่อนเข้าสู่ห้องผ่าตัด

เปิดความเสี่ยง “ด้านมืด” ที่อาจอันตรายถึงชีวิต

แม้เทคโนโลยีการผ่าตัดผ่านกล้องจะทันสมัย แต่ความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนยังคงมีอยู่ ข้อมูลจาก โรงพยาบาลกรุงเทพ และ โรงพยาบาลวิภาวดี สรุปภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ ดังนี้

• การรั่วซึม (Leaking): เกิดขึ้นบริเวณรอยเย็บหรือรอยแม็กซ์ในกระเพาะอาหาร ซึ่งอาจนำไปสู่การติดเชื้อในช่องท้องและภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของการเสียชีวิต
• ลิ่มเลือดอุดตันในปอด (Pulmonary Embolism): ผู้ที่มีน้ำหนักตัวมากมีความเสี่ยงสูงที่ลิ่มเลือดจะก่อตัวในหลอดเลือดดำและหลุดไปอุดกั้นในปอดหลังผ่าตัด
• Dumping Syndrome: ภาวะที่อาหารผ่านจากกระเพาะเข้าสู่ลำไส้เล็กเร็วเกินไป ทำให้เกิดอาการวิงเวียนศีรษะ ใจสั่น เหงื่อออก และท้องเสียอย่างรุนแรงหลังรับประทานอาหาร
• ภาวะขาดสารอาหาร: ร่างกายจะดูดซึมวิตามินและแร่ธาตุได้น้อยลง ผู้ป่วยจำเป็นต้องรับประทานวิตามินเสริมไปตลอดชีวิต

ผลกระทบทางจิตใจ ทำไมผ่าตัดกระเพาะแล้วถึงเสี่ยง “ซึมเศร้า”

นี่คือประเด็นสำคัญที่มักถูกละเลย ข้อมูลจากสถาบันวิจัยระดับโลก UCLA Health พบว่าผู้ที่ผ่าตัดกระเพาะมีโอกาสพบภาวะซึมเศร้ามากกว่าคนทั่วไปถึง 2 เท่า นอกจากนี้ งานวิจัยที่เผยแพร่ใน PubMed (NIH) ระบุข้อมูลที่น่าตกใจว่า ผู้ป่วยหลังผ่าตัดกระเพาะมีความเสี่ยงต่อการทำร้ายตัวเองหรือ “ฆ่าตัวตาย” สูงขึ้นเกือบ 2-3 เท่า ในช่วง 3-4 ปีหลังการผ่าตัด โดยมีสาเหตุมาจาก

• การสูญเสีย “ความสุขจากการกิน”: อาหารเคยเป็นเครื่องมือบำบัดความเครียด (Emotional Eating) เมื่อทานไม่ได้เหมือนเดิม จึงเกิดภาวะดิ่งทางอารมณ์
• การดูดซึมยาเปลี่ยนไป: ในผู้ป่วยซึมเศร้า การผ่าตัดอาจทำให้การดูดซึมยาต้านเศร้าผิดปกติไป ส่งผลให้คุมอาการไม่อยู่
• ความคาดหวังไม่เป็นจริง: หากรูปร่างที่เปลี่ยนไปไม่ได้แก้ปัญหาชีวิตอย่างที่หวัง อาจนำไปสู่ความผิดหวังรุนแรง

สำหรับในปัจจุบันมาตรฐานการรักษาจะมีการประเมินผู้ป่วยอย่างรอบด้าน รวมถึงด้านจิตใจ และมีการติดตามต่อเนื่อง หากพบปัญหา สามารถรักษาและดูแลได้อย่างเหมาะสม โดยรวมแล้ว ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นหลังการรักษา หากได้รับการดูแลอย่างถูกต้อง

ผ่าตัดกระเพาะลดน้ำหนัก เหมาะกับใครบ้าง

นพ.ดุษฎี สุรกิจบวร ว.46607 ศัลยแพทย์เฉพาะทางอนุสาขาศัลยศาสตร์ผ่านกล้อง และ การผ่าตัดบำบัดรักษาโรคอ้วน รพ.วิมุต เผยกับทีมข่าวไลฟ์สไตล์ไทยรัฐออนไลน์ว่า การผ่าตัดกระเพาะลดน้ำหนักเหมาะกับผู้ป่วยโรคอ้วนที่มีความเสี่ยงต่อสุขภาพ โดยเฉพาะผู้ที่มีค่า BMI มากกว่า 37.5 หรือมากกว่า 32 ร่วมกับโรค เช่น เบาหวาน ความดัน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และไม่สามารถควบคุมน้ำหนักด้วยวิธีอื่นได้

"ข้อดีที่สำคัญคือช่วยลดน้ำหนักอย่างมีประสิทธิภาพ และช่วยให้โรคร่วม เช่น เบาหวาน ความดัน และไขมันพอกตับ ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ รวมถึงช่วยลดความเสี่ยงของโรคหัวใจในระยะยาว"

นอกจากผลข้างเคียงทั้งด้านร่างกายและจิตใจที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ที่ได้รับการผ่าตัดกระเพาะตามข้อมูลที่ระบุในข้างต้นแล้ว ในมุมมองของแพทย์ เขามองว่าการผ่าตัดลดน้ำหนักเป็นทางเลือกการรักษาที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้ป่วยโรคอ้วนที่เข้าเกณฑ์ทางการแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคร่วมที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกคนที่จำเป็นต้องผ่าตัด ผู้ป่วยต้องได้รับการประเมินอย่างรอบคอบ และต้องมีความพร้อมในการติดตามรักษาระยะยาว สิ่งสำคัญคือการเลือกสถานพยาบาลและทีมแพทย์ที่มีความชำนาญ และมีระบบติดตามหลังการผ่าตัดอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดความปลอดภัย 

“การผ่าตัดลดน้ำหนักเป็นการรักษาที่ปลอดภัยและได้ผลดี เมื่อทำในผู้ป่วยที่เหมาะสมและอยู่ภายใต้การดูแลของทีมแพทย์ที่มีมาตรฐาน” นพ.ดุษฎี กล่าวทิ้งท้าย

ดังนั้น การผ่าตัดกระเพาะอาหารไม่ใช่ “ทางลัด” แต่คือ “การเริ่มต้นใหม่” ที่ต้องแลกด้วยวินัยและความเสี่ยง บทเรียนจากเคสอินฟลูเอนเซอร์เตือนให้เราตระหนักว่า “สุขภาพดีต้องมาก่อนความสวยงาม” ก่อนตัดสินใจควรปรึกษาแพทย์สหสาขาวิชา ทั้งศัลยแพทย์และจิตแพทย์ เพื่อความปลอดภัยสูงสุด