สถานการณ์ฝุ่น PM 2.5 กลับมารุนแรง รัฐเตือนระดับสีแดง นพ.อัศวเดช แสนบัว แนะวิธีดูแลผู้ป่วยมะเร็ง ชี้ฝุ่นจิ๋วซ้ำเติมภูมิคุ้มกัน ทำร่างกายอักเสบและฟื้นตัวช้า
ท่ามกลางสถานการณ์ฝุ่น PM 2.5 ที่กลับมาวิกฤตอีกครั้งในสัปดาห์นี้ โดยหน่วยงานรัฐได้ออกประกาศเตือนหลายพื้นที่เข้าขั้นสีแดงซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างรุนแรง โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางอย่าง “ผู้ป่วยมะเร็ง” ที่ฝุ่นจิ๋วเหล่านี้อาจกลายเป็นปัจจัยซ้ำเติมทำให้การรักษาล่าช้าและร่างกายทรุดโทรมลงได้
ทำไม PM 2.5 ถึงอันตรายต่อผู้ป่วยมะเร็งมากกว่าคนทั่วไป
ฝุ่น PM 2.5 คือฝุ่นละอองที่มีขนาดเล็กมากจนตาเปล่ามองไม่เห็น เมื่อหายใจเข้าไปจะสามารถเดินทางเข้าสู่ปอดได้ลึก และบางส่วนซึมเข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง สำหรับคนทั่วไปอาจมีอาการไอหรือเหนื่อยง่าย แต่สำหรับผู้ป่วยมะเร็ง ผลกระทบนั้นรุนแรงกว่ามาก
นพ.อัศวเดช แสนบัว แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีรักษาและมะเร็งวิทยา ศูนย์รักษามะเร็งก้าวหน้า โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล (WMC) อธิบายว่า ผู้ป่วยมะเร็งมักอยู่ในภาวะร่างกายอ่อนแอ ทั้งจากตัวโรคเองหรือจากการรักษา เช่น การทำเคมีบำบัด รังสีรักษา หรือการใช้ยากดภูมิคุ้มกัน เมื่อได้รับฝุ่น PM 2.5 จะเข้าไปซ้ำเติมให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานแย่ลง เกิดการอักเสบในร่างกาย และส่งผลให้การฟื้นตัวช้ากว่าปกติ
PM2.5 ทำให้มะเร็งกำเริบหรือไม่
แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนว่า PM 2.5 ทำให้มะเร็งกลับมาเป็นซ้ำโดยตรง แต่ฝุ่นนี้เปรียบเสมือน “ลมที่พัดให้ไฟแรงขึ้น” โดยจะค่อยๆ บ่อนทำลายความแข็งแรง ทำให้คนไข้สู้โรคได้ยากขึ้น และอาจส่งผลให้เกิดผลข้างเคียงจากการรักษาที่รุนแรงจนร่างกายทนต่อการรักษาได้น้อยลง
สัญญาณเตือนที่ญาติไม่ควรมองข้าม
...
หากผู้ป่วยมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที
- ไอมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
- หอบ หรือหายใจไม่เต็มปอด
- แน่นหน้าอก
- อ่อนเพลียผิดปกติ หรือเหนื่อยง่ายตลอดวัน
วิธีป้องกันและดูแลผู้ป่วยมะเร็งจากฝุ่น PM 2.5
ญาติคือเกราะป้องกันด่านแรกที่สำคัญ โดยสามารถปฏิบัติตามคำแนะนำได้ดังนี้
- ภายในบ้าน: ปิดประตูหน้าต่างให้มิดชิดในช่วงที่มีค่าฝุ่นสูง ใช้เครื่องฟอกอากาศ (ถ้ามี) และที่สำคัญต้องงดการสูบบุหรี่ จุดธูป หรือจุดเทียนในบ้านเด็ดขาด
- เมื่อต้องออกนอกบ้าน: หลีกเลี่ยงการเดินทางในช่วงเวลาที่ค่าฝุ่นสูง หากจำเป็นต้องออกไปข้างนอก ต้องสวมหน้ากาก N95 หรือ KN95 อย่างถูกวิธี
- การดูแลพื้นฐาน: ดูแลให้คนไข้ดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ และพักผ่อนอย่างเต็มที่เพื่อช่วยเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกัน
การป้องกันฝุ่น PM 2.5 ไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ป่วยมะเร็งที่สำคัญไม่แพ้การกินยา การใส่ใจรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ ในการป้องกันฝุ่น จะช่วยให้ผู้ป่วยมีโอกาสฟื้นตัวได้ดีและมีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น