เช็กให้ชัวร์ก่อนใช้ ยาคุมกำเนิดแบบไหนใช่ที่สุดสำหรับคุณ

ข่าว

    เช็กให้ชัวร์ก่อนใช้ ยาคุมกำเนิดแบบไหนใช่ที่สุดสำหรับคุณ

    Advertorial

    27 ก.ย. 2564 10:01 น.

    ปัจจุบันโลกหมุนมาถึงจุดที่เซ็กส์กลายเป็นเรื่องที่เปิดกว้างมากขึ้น ซึ่งก็เรียกได้ว่าเป็นไปตามธรรมชาติของมนุษย์นะคะที่เพศสัมพันธ์คือเรื่องปกติธรรมดาไม่ได้แปลกประหลาดตรงไหน อย่างไรก็ตาม เรื่องน่ากังวลที่อาจกลายเป็นปัญหาตามมาได้คือ ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการ “คุมกำเนิด” ที่มีหลายคนยังคงไม่เก็ตนักว่าวิธีคุมกำเนิดแต่ละแบบต่างกันยังไง และควรใช้อย่างไรให้ปลอดภัยที่สุด

    โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สิ่งที่สาวๆ น่าจะเคยทำการบ้านกันหนักมากก็คือเรื่องของวิธีเลือก “ยาคุมกำเนิด” ที่มีรูปแบบอยู่มากมาย ทั้งแบบฉีด แบบฉุกเฉิน และแบบรายเดือน นอกจากนี้วิธีการใช้งานก็ยังมีข้อควรระวังต่างๆ ที่แตกต่างกันไป ทำให้หลายคนถึงกับหนักใจ และพากันสงสัยว่าทำไมการเลือกยาคุมสักแผงมันจึงได้ยากเย็นนัก ทำให้เรามักเห็นคำถามยอดฮิต เช่นว่า

    “ยาคุมต้องกินยังไงคะ?”
    “ยาคุมฉุกเฉินใช้แทนแบบรายเดือนได้ไหม?”
    หรือแม้กระทั่ง “ยาคุมยี่ห้อไหนดีที่สุด”

    ถามกันได้ทุกยุคทุกสมัย ทั้งจากคนใกล้ตัว รวมไปถึงในอินเตอร์เน็ต โชคดีที่ตอนนี้โลกออนไลน์เชื่อมต่อกันง่ายขึ้น เราจึงสามารถมองหาคำตอบจากคุณหมอหลายท่านได้อย่างรวดเร็ว เช่นข้อแนะนำดีๆ จาก อ.นพ. โอฬาริก มุสิกวงศ์ สูติ-นรีแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ ที่ฝากความรู้เกี่ยวกับการเลือกยาคุมกำเนิดมาให้สาวๆ ทุกคน หลังจากนี้จะได้ไม่ต้องกังวลว่าจะคุมกำเนิดได้ผลหรือไม่ และยังจะช่วยให้ห่างไกลปัญหาสุขภาพที่อาจเกิดจากการทานยาคุมผิดประเภทอีกด้วยค่ะ

    “ยาคุมฉุกเฉิน” ตัวเลือกแรกที่อาจไม่เหมาะกับทุกคน

    “เธอๆ คืนนี้เรามากุ๊งกิ๊งกันไหม”
    “แต่เราไม่มีถุงยางอนามัยนะ”
    “ไม่เป็นไรหรอก เดี๋ยวใช้ยาคุมฉุกเฉินเอาก็ได้”

    ด้านบนคือสถานการณ์สมมติ แต่เชื่อได้ว่าอาจจะเคยตรงกับเหตุการณ์จริงของใครหลายคน ที่ตัดสินใจลุยโลดด้วยความเชื่อว่ายาคุมฉุกเฉินสามารถช่วยได้เสมอ แต่ช้าก่อนค่ะเพราะงานนี้คุณหมอขอบอกเลยว่าเรื่องแรกที่อยากเคลียร์ใจให้กับคู่รักทุกคู่ก็คือ “ยาคุมฉุกเฉิน” ไม่ได้เหมาะกับทุกคน

    ปัจจุบันการคุมกำเนิดมีหลายวิธีให้เลือก แบ่งได้หลักๆ 3 แนวทาง คือ การคุมกำเนิดถาวร (ทำหมัน), การคุมกำเนิดแบบกึ่งถาวร (ยาคุมกำเนิดแบบแท่งฝังที่แขน, ยาคุมกำเนิดแบบห่วงอนามัยใส่ช่องคลอด) และการคุมกำเนิดแบบชั่วคราว (ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน, ถุงยางอนามัย, ยาคุมกำเนิดแบบฉีด, ยาคุมกำเนิดแบบเม็ดรับประทานรายเดือน) ซึ่งสถิติจากการเก็บข้อมูลนักเรียนมัธยมศึกษาและอาชีวศึกษาจำนวน 8837 คน และครู 692 คน ในโรงเรียนมัธยมศึกษาและอาชีวศึกษา 398 แห่ง รายงานในปี 2560 พบว่านักเรียนหญิงที่เคยมีเพศสัมพันธ์ มักเลือก “ยาคุมฉุกเฉิน” เป็นวิธีหลักในการคุมกำเนิด (1)

    จากข้อมูลนี้นับเป็นเรื่องน่ากังวลไม่น้อย เนื่องจาก “ยาคุมฉุกเฉิน” จะเหมาะสมใช้งานที่สุดก็ต่อเมื่อมีเหตุฉุกเฉินจริงๆ ตามชื่อของมัน โดยหลายคนอาจมีความเข้าใจว่ายาคุมฉุกเฉินมีหน้าที่คุมกำเนิดคล้ายยาคุมชนิดอื่น แต่ในความจริงแล้วมันมีหน้าที่เพียงแค่เข้าไปรบกวนกระบวนการตกไข่และการเคลื่อนไหวของอสุจิ หรือก็คือมีส่วนในการลดโอกาสในการตั้งครรภ์เท่านั้น และยังไม่ได้มีผลในการทำให้เกิดการแท้งอย่างที่หลายคนเชื่ออีกด้วยค่ะ

    อ.นพ. โอฬาริก มุสิกวงศ์ ให้ข้อมูลกับเราเพิ่มเติมว่า เป้าหมายที่แท้จริงของยาคุมฉุกเฉิน คือการใช้งานในกรณีมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือเอาไว้เป็นตัวช่วยเสริมในกรณีที่ป้องกันแล้วมีเหตุผิดพลาด เช่น ถุงยางอนามัยขาด แตก หรือหลุดรั่ว รวมไปถึงในในสถานการณ์ไม่พึงประสงค์ เช่น การถูกข่มขืนกระทำชำเราเป็นต้น

    ดังนั้น สิ่งที่ต้องขีดเส้นใต้ตัวโตๆ เลยก็คือคำว่า “ฉุกเฉิน” ซึ่งนั่นแปลว่ามันจะมีประสิทธิภาพที่ไม่แน่นอน จากสถิติพบว่าจะอยู่ที่ประมาณ 75-85% เท่านั้น อีกทั้งยังมีตัวแปรจำนวนมากมาเกี่ยวข้อง เช่น ระยะเวลาที่กินเม็ดแรกหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน, ช่วงเวลาของรอบประจำเดือน น้ำหนักตัวของผู้ใช้ และยังรวมไปถึงโอกาสที่จะพลาดได้ง่าย เนื่องจากระยะห่างระหว่างเม็ดแรกกับเม็ดที่สองที่ต้องทานห่างกัน 12 ชั่วโมง จนอาจทำให้หลงลืม (2)(3)

    ไม่เพียงแค่ผลเสียที่อาจเกิดจากประสิทธิภาพที่ไม่ค่อยคงที่เท่านั้น สิ่งที่ตามมาด้วยก็คือ “ผลข้างเคียง” ที่มีตั้งแต่ระดับเล็กน้อยจนถึงรุนแรง ด้วยปริมาณของฮอร์โมนที่สูงกว่ายาคุมแบบธรรมดาหลายเท่า ที่พบมาก เช่น อาการประจำเดือนมาผิดปกติ ทั้งปริมาณมากขึ้นหรือประจำเดือนไม่มา, มีอาการปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้, ปวดท้องน้อย ซึ่งจะรุนแรงแตกต่างกันไปตามแต่ละคน นอกจากนี้ยังมีการศึกษาระบุว่าผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิดฉุกเฉิน มีความเสี่ยงที่จะเกิดตั้งครรภ์นอกมดลูกได้สูงกว่าปกติถึง 9 เท่า เมื่อเทียบกับการคุมกำเนิดวิธีอื่น (4)(5)(6)

    อ่านมาถึงตรงนี้ หลายคนอาจรู้สึกว่ายาคุมฉุกเฉินนี่มันน่ากลัวจัง แต่ที่จริงแล้วที่คุมหมอพยายามบอกก็คือ การเลือกยาคุมแผงแรกๆ ในชีวิตเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะยาคุมแต่ละประเภทก็มีเป้าหมายการใช้งานที่แตกต่างกัน หากไม่ได้ฉุกเฉินจริงๆ ก็ไม่ควรใช้ยาคุมฉุกเฉิน แต่ควรเลือกวิธีการที่เหมาะสมมากกว่า ทั้งในแง่ประสิทธิภาพ และการวางแผนชีวิตในระยะยาว เช่น การมองหายาคุมกำเนิดแบบรายเดือน เป็นต้นค่ะ

    “ยาคุมกำเนิดรายเดือน” เลือกแบบไหน ถึงใช่ที่สุด

    แม้จะเป็นยาคุมเหมือนกัน แต่การเลือกผิดประเภทก็ทำให้สาวๆ หลายคนต้องกังวลจนต้องไปตั้งกระทู้ถามในเว็บไซต์ชื่อดังมาแล้วมากมาย เพื่อหลีกเลี่ยงสถานการณ์แบบเดียวกัน เราจึงควรมาทำความรู้จักยาคุมแบบรายเดือนกันให้มากขึ้น

    ข้อแตกต่างที่เด่นชัดที่สุดระหว่างยาคุมฉุกเฉินและยาคุมแบบรายเดือนคือประสิทธิภาพการคุมกำเนิดและปริมาณฮอร์โมนที่จะส่งผลต่อสุขภาพ โดย “ยาเม็ดคุมกำเนิดแบบรายเดือน” จะประกอบด้วย ฮอร์โมนหลัก 2 ชนิด คือ เอสโตรเจน และ โปรเจสติน ในสัดส่วนที่เหมาะสมและแพทย์ลงความเห็นว่าปลอดภัย สามารถทานต่อเนื่องได้ถึง 1 ปี โดยมีผลข้างเคียงน้อยและสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้เป็นอย่างดี

    มีการศึกษาระบุว่าหญิงวัยเจริญพันธุ์ที่น้ำหนักตัวอยู่ในเกณฑ์ปกติอยู่แล้ว ควรใช้ยาคุมกำเนิดสูตรที่มีโปรเจสตินรุ่นใหม่ๆ เช่น Desogestrel (ดีโซเจสทริล), Norgestimate (นอร์เจสติเมท), Gestodene (เจสโตดีน) เป็นต้น ผสมกับเอสโตรเจนปริมาณต่ำ เช่น Ethinyl Estradiol (เอธินิล เอสตราไดออล) ขนาด 20-30 ไมโครกรัม ซึ่งเป็นสูตรที่พบว่ามีประสิทธิภาพคุมกำเนิดสูงมาก และพบผลข้างเคียงน้อย (8)

    ยาคุมกำเนิดแบบรายเดือนโดยทั่วไปจะมีมาตรฐานรองรับให้สามารถใช้งานได้อย่างไม่เป็นอันตราย หรือสามารถปรึกษาแพทย์เพิ่มเติมได้เพื่อความมั่นใจยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตามสำหรับยาคุมกำเนิดแบบรายเดือนในยุคปัจจุบัน ได้มีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อปรับปรุงสูตรฮอร์โมนให้เหมาะสมกับผู้หญิงที่มีความกังวลและปัญหาที่แตกต่างกัน โดย อ.นพ. โอฬาริก มุสิกวงศ์ ได้ให้คำแนะนำไว้ในกรณีนี้อย่างน่าสนใจ ซึ่งจะแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกัน เพื่อให้สาวๆ เลือกใช้ได้อย่างตรงใจต้องการ เช็กได้เลยจากข้อมูลด้านล่างนี้ค่ะ

    ทีมผิวสวย - ผู้หญิงที่ใส่ใจผิวพรรณ, ไม่อยากเป็นสิว, หน้ามัน

    สำหรับผู้หญิงที่มีความห่วงใยสุขภาพผิว ยาคุมที่เหมาะสมได้แก่ยาคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม ที่มีโปรเจสตินรุ่นใหม่ผสมกับเอสโตรเจน ขนาดตั้งแต่ 30ไมโครกรัม ขึ้นไป เพราะมีงานวิจัยว่าช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ได้ดีมาก และพบปัญหาจำพวกสิวและผิวมันลดลง เมื่อทานอย่างต่อเนื่อง 3-6 เดือน

    อย่างไรก็ตามข้อควรระวังคือ ถ้าใช้เอสโตรเจนขนาดสูงกว่า 30ไมโครกรัม อาจพบปัญหาเรื่องน้ำหนักตัวเพิ่ม หรือคลื่นไส้เวียนหัวได้ในบางราย (9)(10)

    ทีมหุ่นดี - ผู้หญิงที่กังวลเรื่องน้ำหนักเพิ่ม, คลื่นไส้, อาเจียน

    ผู้ที่กังวลเรื่องคลื่นไส้ เวียนหัว รวมถึงปัญหาน้ำหนักตัว จะเหมาะกับยาคุมกำเนิดฮอร์โมนรวมที่มีโปรเจสตินรุ่นใหม่ผสมเอสโตรเจนปริมาณไม่เกิน 20 ไมโครกรัม เนื่องจากมีงานวิจัยรองรับว่าช่วยคุมกำเนิดในคนไทยได้ดี โดยไม่ทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้น และยังพบอาการคลื่นไส้เวียนหัวน้อยลง แม้รับประทานต่อเนื่อง 1 ปี

    ทั้งนี้มีข้อควรระวังคือ หากใช้เอสโตรเจนขนาดต่ำกว่า 20 ไมโครกรัม อาจพบปัญหาประจำเดือนกระปริบกระปรอยได้ (11)

    ทีมรักสุขภาพ - ผู้หญิงที่ห่วงใยสุขภาพ อาการปวดหัว ไมเกรน โรคระบบหลอดเลือดหัวใจ

    สำหรับผู้ต้องการคุมกำเนิดแบบเห็นผล แต่ยังเป็นกังวลเรื่องสุขภาพโดยรวม ยาคุมกำเนิดที่เหมาะสมที่สุดคือชนิดที่มีแต่โปรเจสตินเพียงอย่างเดียว หรือเรียกอีกอย่างว่า สูตรไร้เอสโตรเจน เพราะมีข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกแนะนำว่า ยาคุมกลุ่มนี้จะพบความเสี่ยงต่อปัญหาข้างต้นน้อยกว่ายาคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม และยาคุมสูตรไร้เอสโตรเจนยังเหมาะกับผู้หญิงให้นมบุตรด้วย(12)

    มาถึงตรงนี้ หลายคนน่าจะได้คำตอบของปัญหาคาใจเรื่องยาคุมกำเนิดกันเป็นที่เรียบร้อย หลักสำคัญคือการเลือกใช้งานให้ถูกสถานการณ์ ยาคุมฉุกเฉินต้องใช้เมื่อฉุกเฉินจริงๆ เท่านั้น หากวางแผนจะกุ๊งกิ๊งกัน ถุงยางอนามัย และ ยาคุมกำเนิดแบบรายเดือนจะเป็นตัวเลือกที่เหมาะสมกว่า หรือถ้าสาวๆ ท่านไหนยังคงไม่แน่ใจและมีข้อสงสัย การปรึกษาแพทย์เพิ่มเติมคือวิธีการที่ดีที่สุด ซึ่ง อ.นพ. โอฬาริก มุสิกวงศ์ ยังได้ฝากความห่วงใยเอาไว้ให้กับผู้หญิงทุกท่านอีกด้วยว่า

    “ยาคุมกำเนิดมักจะเป็นสิ่งที่อยู่กับชีวิตเราระยะยาวคล้ายการเลือกทีมในการทำงาน ถ้าเลือกทีมที่ดี ชีวิตก็แฮปปี้ ดังนั้นก่อนตัดสินใจว่าจะใช้ยาคุมชนิดใด ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรดีกว่านะครับ”

    แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

    (1) Review of Comprehensive Sexuality Education in Thailand. https://www.unicef.org/thailand/sites/unicef.org.thailand/files/2018-08/comprehensive_sexuality_education%20EN.pdf สืบค้นวันที่ 8 สค.2564
    (2) G. W. DAVID. Emergency Contraception. Am Fam Physician. 2004 Aug 15;70(4):707-714.
    (3) Emergency Contraception. World Health Organization Newsletter. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/emergency-contraception สืบค้นวันที่ 8 สค.2564
    (4) Prescribing Information, Levonorgestrel 1.5 mg. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2009/021998lbl.pdf สืบค้นวันที่ 8 สค.2564
    (5) S. Sahara, et al. Levonorgestrel only emergency contraceptive use and risk of ectopic pregnancy in Eldoret Kenya: a case-control study. Pan Afr Med J. 2018; 31: 214.
    (6) บทความออนไลน์ “ยาคุมฉุกเฉิน เรื่องจริงที่ผู้หญิงต้องรู้”. คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. สืบค้นวันที่ 7 สค.2564
    (7) D. Christine. Contraception: Counseling and selection. (Online journal). https://www.uptodate.com/contents/contraception-counseling-and-selection
    (8) De Leo, et al. Hormonal contraceptives: pharmacology tailored to women’s health. Human Reproduction Update, Vol.22, No.5 pp. 634–646, 2016.
    (9) P. Bilotta, S. Favilli. Clinical Evaluation of a Monophasic Ethinylestradiol / Desogestrel-containing Oral Contraceptive. Drug Res. 38 (II), Nr. 7 1988.
    (10) C. Chalermporn. Effect on Acne of Two oral contraceptives containing Desogestrel and Cyproterone Acetate. Int f Fertil, 41(4), 1996 p. 423-429.
    (11) JAISAMRARN U, REINPRA YOON D, VIRUTAMASEN P. Clinical Study of a Monophasic Pill Containing 20 µg Ethinylestradiol and 150 µg Desogestrel in Thai Women. J Med Assoc Thai 2001; 84 (Suppl 1): S377-S383.
    (12) World Health Organization. Medical eligibility criteria for contraceptive use 5th edition. 2015.

    อ่านเพิ่มเติม...

    แท็กที่เกี่ยวข้อง

    ยาคุมยาคุมกำเนิดวิธีเลือกยาคุมกำเนิดคุมกำเนิดยาคุมฉุกเฉินวิธีคุมกำเนิด
    thairath-logo

    ApplicationMy Thairath

    ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
    Trendvg3 logo
    Sonp logo
    inet logo
    วันพุธที่ 27 ตุลาคม 2564 เวลา 12:18 น.
    ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
    เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์