ในร่างกายของคนเรา เลือดเป็นส่วนประกอบที่สำคัญ ทำหน้าที่ขนส่งก๊าซออกซิเจนภายในร่างกาย ขนส่งสารอาหารโดยการดูดซึมสารอาหารจากกระเพาะอาหารและลำไส้เข้าสู่กระแสเลือด แล้วไหลเวียนผ่านไปยังตับ และส่งต่อให้เซลล์เนื้อเยื่อของอวัยวะ นอกจากนี้ยังมีหน้าที่รักษาสมดุลของน้ำและเกลือแร่ ปรับระดับอุณหภูมิในร่างกายให้คงที่โดยการไหลเวียนของเลือดไปทั่วร่างกาย
เลือดประกอบด้วยเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว เกล็ดเลือด และพลาสมา โดยแต่ละส่วนมีหน้าที่ดังนี้
@ เม็ดเลือดแดง มีหน้าที่ในการลำเลียงออกซิเจนจากปอดไปยังอวัยวะต่างๆ ของร่างกาย
@ เม็ดเลือดขาว แบ่งเป็น 2 ชนิดหลัก คือ มัยอิลอยด์และลิมฟอยด์ โดยเม็ดเลือดขาวมัยอิลอยด์มีหน้าที่ในการกำจัดเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมที่เข้าสู่ร่างกาย ส่วนเม็ดเลือดขาวลิมฟอยด์มีหน้าที่ในการสร้างภูมิต้านทานให้แก่ร่างกาย และสามารถทำลายเซลล์มะเร็งได้
@ เกล็ดเลือด มีหน้าที่ในกลไกการห้ามเลือด
@ พลาสมา เป็นของเหลวในร่างกายที่ส่วนใหญ่เป็นน้ำ และประกอบด้วยโปรตีนต่างๆ เช่น อัลบูมิน โกลบูลิน และโปรตีนที่ทำให้เลือดแข็งตัว เป็นต้น
จะเห็นได้ว่าแต่ละส่วนของเลือดล้วนมีหน้าที่แตกต่างกันออกไป ซึ่งส่วนที่มีความสำคัญมากส่วนหนึ่งคือ เม็ดเลือดขาว เพราะทำหน้าที่สร้างภูมิต้านทานให้ร่างกาย และทำลายเซลล์มะเร็งได้ ซึ่งหากเกิดความผิดปกติเกิดขึ้น ก็จะนำไปสู่การเป็น “โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว” ได้
ชนิดของโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว
โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว แบ่งเป็น 2 ชนิดใหญ่ คือ
1. มะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลัน เป็นโรคที่มีความผิดปกติในไขกระดูก ทำให้มีการสร้างเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวจำนวนมากในไขกระดูก และลดการสร้างเม็ดเลือดแดง และเกล็ดเลือด ทำให้ผู้ป่วยมีอาการซีด เลือดออกผิดปกติ และมีไข้จากการติดเชื้อโรค หรือจากตัวโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลัน
...
2. มะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรัง เป็นโรคที่มีความผิดปกติในไขกระดูก ทำให้มีการสร้างเม็ดเลือดขาวจำนวนมากในไขกระดูก ทั้งเม็ดเลือดขาวตัวอ่อน เม็ดเลือดขาวตัวแก่ และเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาว ซึ่งการสร้างเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาวจะมีจำนวนมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับระยะและความรุนแรงโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรัง นอกจากนี้ไขกระดูกจะลดการสร้างเม็ดเลือดแดง ส่วนการสร้างเกล็ดเลือดอาจจะปกติหรือผิดปกติขึ้นอยู่กับระยะและความรุนแรงของโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรัง ทำให้ผู้ป่วยมีอาการซีด ส่วนเลือดออกผิดปกติ หรือมีไข้ ขึ้นอยู่กับระยะและความรุนแรงของโรค
นอกจากนี้ยังแบ่งชนิดของมะเร็งเม็ดเลือดขาวออกเป็น มะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันมัยอิลอยด์ มะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันลิมฟอยด์ มะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังมัยอิลอยด์ และมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังลิมฟอยด์
สาเหตุของโรค
มะเร็งเม็ดเลือดขาว เกิดจากมีความผิดปกติของโครโมโซมและยีน ซึ่งจะพบความผิดปกติชนิดนี้ได้มากในผู้สูงอายุ หรือผู้ป่วยที่มีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ ที่ทำให้เกิดความผิดปกติของโครโมโซมและยีน และก่อให้เกิดโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวขึ้น แต่มีโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันมัยอิลอยด์และลิมฟอยด์บางชนิดที่พบมีความผิดปกติทางพันธุกรรมตั้งแต่เด็ก หรือเป็นโรคทางพันธุกรรมตั้งแต่เด็กชนิดอื่นที่เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันได้ ซึ่งพบภาวะนี้ได้ไม่บ่อย
ปัจจัยเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาว
1. อายุมาก
2. การรักษาด้วยยาเคมีบำบัดหรือการฉายแสง
3. การสัมผัสสารกัมมันตรังสีและสารรังสีต่างๆ
4. อาชีพช่างเครื่อง หรือทำงานสัมผัสสารเบนซินเป็นประจำ
5. อาชีพชาวนา ชาวสวน หรือสัมผัสยากำจัดศัตรูพืช ยากำจัดวัชพืช ยาฆ่าแมลง หรือยากันยุงเป็นประจำ
6. อาชีพช่างทำผม
7. ทำงานสัมผัสสีย้อม สารไวนิลคลอไรด์ ฟอร์มาลดีไฮด์ ฟอร์มาลิน น้ำยาฟอกหนัง น้ำหมึก เขม่า หรือฝุ่นถ่าน หิน เป็นประจำ
- โรคทางพันธุกรรม สามารถเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันได้ เช่น
1. Down syndrome
2. Familial platelet disorder with predisposition to myeloid malignancies
3. Inherited thrombocytopenia 5
4. Li-Fraumeni syndrome
5. Constitutional mismatch repair-deficiency
6. Fanconi anemia
7. Dyskeratosis congenital
สัปดาห์หน้ายังมีความรู้เรื่องของอาการ การรักษา และการป้องกันโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวกันอีก รอติดตามกันนะคะ
________________________________
แหล่งข้อมูล
รศ.พญ.พิมพ์ใจ นิภารักษ์ สาขาวิชาโลหิตวิทยา ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล