สุขภาพหรรษา : มรสุมภูมิวิปริต (Cytokine storm) ร่วมกับเชื้อ : แทะหัวจดเท้า กินกลางตลอดตัว

ข่าว

    สุขภาพหรรษา : มรสุมภูมิวิปริต (Cytokine storm) ร่วมกับเชื้อ : แทะหัวจดเท้า กินกลางตลอดตัว

    หมอดื้อ

      31 พ.ค. 2563 05:09 น.

      ชื่อของ covid-19 ไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 น่าจะเหมาะเหม็ง และแสดงให้เห็นว่าคำจำกัดความของโรคโควิด-19 นั้น ต้องไม่ดูแต่เฉพาะอาการที่เกิดขึ้นกับระบบทางเดินหายใจไม่ว่าจะเป็นตั้งแต่จมูก ลำคอ หลอดลมส่วนต้น จนกระทั่งถึงทางเดินส่วนลึก หลอดลมเล็กๆในปอดและถุงลม

      แม้ว่าการติดเชื้อจะเริ่มขึ้นที่ระบบทางเดินหายใจก่อนก็ตาม แต่แท้ที่จริงแล้ว กระบวนการดำเนินของโรคแทบจะเกิดไปพร้อมๆกันและมีผลกระทบต่อร่างกายตั้งแต่หัวจดเท้า คือตั้งแต่สมอง หัวใจ ตับ ไต และความเปลี่ยนแปลงของระบบเลือดที่ทำให้เลือดข้นผิดปกติ

      และถึงกับมีรายงานในบางรายว่า ดื้อต่อยาละลายลิ่มเลือดเฮพพาริน และยังมีการเปลี่ยนแปลงของเม็ดเลือดไม่ว่าจะเป็นเม็ดเลือดขาวชนิดต่างๆ นิวโตรฟิลที่ทำให้เกิดเสมหะ ขุ่นเหนียว ข้นคลั่ก จาก neutrophil extra-cellular trap (NET) เซลล์ลิมโฟไซต์ ที่ควบคุมการสร้างภูมิคุ้มกันทัพหน้าและทัพหลังร่วมกับเซลล์อื่นๆ ม้าม และระบบความจำของภูมิคุ้มกันที่จะจดจำเชื้อที่อาจจะกลับเข้ามาใหม่และสร้างกองทัพขึ้นมาต่อสู้ทันทีทันใด

      จากความเก่งกาจของไวรัส เบียดบังและเบี่ยงเบนระบบป้องกันตัวของมนุษย์ให้แปรพักตร์ไปเข้าพวกกับไวรัส เริ่มตั้งแต่ทางเข้าผ่านตัวรับ อย่างน้อย 2 ตัว คือ ACE2 และ TMPRSS2 และส่งผลกระทบให้กลไกป้องกันตัวระดับต้น อ่อนแอ และกลับเข้าพวกส่งเสริมทำให้การกระจายตัวเก่งขึ้น และกระตุ้นภูมิ คุ้มกันให้มากเกินพอเหมาะดังที่ได้กล่าวในบทที่ผ่านมา ทำให้มีความยาก ในการรักษา ติดตาม ควบคุม และการดูแล วินิจฉัย

      นอกจากอาการทางสมองที่ได้กล่าวในบทก่อนหน้านี้แล้วยังพบว่ามี อาการทางเส้นประสาทอักเสบแบบหายาก ยังเจอได้ในโควิด-19 ทั้งนี้เป็นการรายงานผู้ป่วยจากสเปนสองราย ด้วยอาการของเส้นประสาทอักเสบในวารสาร ประสาทวิทยา Neurology ของสหรัฐฯ (เมื่อวันที่ 17/4/63) ผู้ป่วยรายแรกอายุ 50 ปี มีประวัติห้าวันก่อน มีไข้ ไอ ปวดหัว ปวดหลัง และอ่อนเพลียเพิ่มทางจมูกไม่ได้กลิ่นและ ลิ้นไม่รับรส

      และสองวันก่อนมาโรงพยาบาลมีตาเห็นภาพซ้อนในแนวดิ่ง ชารอบปาก และเดินผิดปกติ

      ลักษณะของโรคเป็น เส้นประสาทอักเสบแบบหนึ่งที่พบได้ไม่บ่อยนัก คือ Miller Fisher syndrome ซึ่งเป็นอาการหลากหลาย (vari-ant) ต่างจากต้นแบบของโรคเส้นประสาทอักเสบ ทั่วตัวอ่อนแรงทั้งแขนขาและถ้าเป็นมากจะหายใจไม่ได้ หรือ Guillain Barre syndrome (GBS) และประกอบด้วยการเคลื่อนไหวลูกตาผิดปกติ (ophthalmoplegia) การทรงตัวผิดปกติ (ataxia) ปฏิกิริยาตอบสนองต่อการเคาะที่ข้อหายไป (areflexia)

      ผู้ป่วยได้รับการรักษาด้วยการให้สารสกัดน้ำเหลือง intravenous immune globulin (IVIG) ซึ่งเป็นการรักษามาตรฐานในโรคนี้ และอาการดีขึ้น และไม่ใช่น้ำเหลืองจากคนที่หายจากโรคโควิด-19ผู้ป่วยรายที่สอง อายุ 39 ปี มีอาการไข้ ท้องเสีย 3 วันก่อนหน้ามาโรงพยาบาล แล้วต่อมามีอาการได้เห็นภาพซ้อนและลิ้นไม่รับรส (polyneuritis cranialis) ผู้ป่วยไม่ได้รับการรักษาพิเศษใดๆ และอาการดีขึ้นเอง เนื่องจากโรงพยาบาลเตียงเต็ม

      อาการทางตากับโควิด-19 อาการทางตาอาจจะปรากฏก่อนหน้าอาการอื่นๆ ทางระบบทางเดิน หายใจด้วยซ้ำโดยพบได้ 11% จากรายงานของประ-เทศจีนและขณะที่มีอาการแล้ว โดยทั้งหมดแล้วพบได้ประมาณเกือบ 30% ตั้งแต่ตาแห้ง ตาแดง ตาอักเสบน้ำตาไหล มีขี้ตา มีหยากไย่ลอย คล้ายมีวัตถุแปลกปลอมอยู่ในตา

      ทั้งนี้ เนื่องจากในเยื่อบุตาและลูกตามีตัวรับให้ไวรัสเกาะและเข้าในเซลล์ในขณะเดียวกันแม้ว่าลูกตาของมนุษย์จะมีน้ำตาและภูมิคุ้มกันเฉียบพลันสำหรับสู้กับเชื้อโรคและไวรัสแต่ปรากฏว่าสู้ได้ไม่ดีนักกับไวรัสโคโรนาทั่วไป

      อาการดังกล่าวแม้เป็นอาการที่พบบ่อยอยู่แล้วในคนทั่วไปอยู่บ้าง ตามรายงานนี้ ผู้รายงานให้ความเห็นว่าความรุนแรงที่อาจจะมากขึ้นและไม่ลดลงตามเวลาที่ผ่านไป ดังนั้นทำให้อาจจะต้องคำนึงถึงความเป็นไปได้ของการติดเชื้อนี้ ตามรายงานในวารสารทางตา (Evaluation of ocular symptoms and tropism of SARS‐CoV‐2 in patients confirmed with COVID‐19-Acta Ophthalmologica)

      อาการยังออกมาได้ทางผิวหนัง ฝ่าเท้า และลักษณะผื่นที่นิ้วเท้า ฝ่าเท้า อาจเกิดขึ้นก่อนหน้ามีอาการอื่น หรือเกิดขึ้นพร้อมกัน ข้อที่ควรระวังก็คือถ้าอาการเกิดขึ้นก่อนตั้งแต่ต้น การตรวจเชื้ออาจจะยังได้ผลลบสาเหตุที่เกิดขึ้นประการที่หนึ่งคือ อาจเกิดจากการอักเสบที่ผิวหนังและเนื้อเยื่อ หรือการอักเสบที่เส้นเลือดที่ผิวหนัง

      แต่ที่น่าจะเป็นไปได้อีกประการคือการที่มีลิ่มเลือดเล็กๆอุดตามเส้นเลือดฝอย ซึ่งขณะนี้เป็นที่รับทราบกันว่าโรคนี้จะมีเลือดข้นผิดปกติ และทำให้เส้นเลือดดำหรือเส้นเลือดแดงตันและถ้ามีเส้นเลือดดำตันที่ขาขึ้นไปถึงเข่าและขาหนีบ สามารถที่จะหลุดลอยไปอุดตันเส้นเลือดที่ปอดได้

      และเลือดข้นลักษณะ เดียวกัน อธิบายปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นของหัวใจและอัมพฤกษ์ในสมองได้

      อนึ่ง อาการดังกล่าว เพิ่มเติมจากที่มีรายงานก่อนหน้าถึงผื่นแดงสานเป็นตาข่าย (livido reticularis) ที่เกิดที่ส่วนล่างของร่างกาย และอาจเกี่ยวเนื่องกับสาเหตุเดียวกัน

      ถึงตรงนี้ เราต้องไม่ตกใจใดๆ ทั้งนี้ เนื่อง จากการติดต่อยังเป็นวงจรของ “ใบหน้าและมือ” ใบหน้าได้แก่ จมูกและปาก คือช่องทางออกของไวรัส โดยแพร่ทางละอองฝอย ในขณะเดียวกัน ตา จมูกและปากตามเยื่อบุ คือช่องทางเข้าของไวรัส จากละอองฝอยที่ออกจากตัวของผู้ติดเชื้อ เมื่ออยู่ในที่อับ อากาศไม่ถ่ายเท ละอองจะลอยอยู่ในอากาศได้นาน ไปเกาะที่ใบหน้า ตามเนื้อ ตามตัว เสื้อผ้า แขนขาของผู้ที่แพร่เชื้อเอง และคนอื่น มือของผู้แพร่เชื้อ ยังสัมผัสกับเสื้อผ้า แขนขาตนเอง และเอามือไปสัมผัสพื้นผิว โต๊ะ เก้าอี้ ลูกบิด เป็นต้น

      ผู้ที่ไม่ติดเชื้อมีโอกาสได้รับเชื้อจากละอองเหล่านี้โดยตรงเข้าปะทะที่ใบหน้า หรือติดตามเสื้อผ้า ตามแขนขาและมือตนเองไปสัมผัสเสื้อผ้าตนเองสัมผัสพื้นผิวของเครื่องใช้ต่างๆในสถานที่นั้นๆ และมาสัมผัส ใบหน้าตนเองอีกต่อ

      ลักษณะดังกล่าวเป็นวงจรของ “ใบหน้าและมือ” และเป็นที่มาของการที่ต้องล้างมือบ่อยที่สุดด้วยน้ำและสบู่ หรือแอลกอฮอล์ 70% และความสำคัญของการใส่หน้ากาก ปิดปากและจมูก และการที่ต้องระวังดวงตา ไม่เผลอเอามือไปลูบหน้า ตา จับปาก

      เท่านั้นแหละครับ ถ้าเราระวัง และรักษาระยะห่าง.

      หมอดื้อ

      อ่านเพิ่มเติม...

      แท็กที่เกี่ยวข้อง

      สุขภาพหรรษาหมอดื้อcovid-19โควิด-19อาการโควิด-19ดื้อยาโคโรนาไวรัส

      คุณอาจสนใจข่าวนี้

      thairath-logo

      ApplicationMy Thairath

      ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
      Trendvg3 logo
      Sonp logo
      inet logo
      วันอังคารที่ 26 ตุลาคม 2564 เวลา 08:03 น.
      ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
      เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์