ไขข้อสงสัยที่สายหวานอยากรู้ “วานิลลา ทำมาจากอะไร” เปิดที่มาของกลิ่นหอมยอดฮิตระดับโลก ทั้งจากฝักวานิลลาธรรมชาติแท้ 100% และสารสังเคราะห์ พร้อมวิธีเลือกบริโภคให้ปลอดภัยและถูกใจคุณ
ต้นกำเนิด "วานิลลา" ทำมาจากอะไร เปิดที่มากลิ่นความหอมระดับโลก
กลิ่น “วานิลลา” (Vanilla) คือ หนึ่งในกลิ่นหอมยอดนิยมที่ถูกนำมาใช้ในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นไอศกรีม เบเกอรี่ หรือเครื่องดื่มร้อนเย็น แต่หลายคนอาจยังไม่ทราบว่าแท้จริงแล้ว วานิลลา ทำมาจากอะไร และกว่าจะได้กลิ่นหอมละมุนนี้มา ต้องผ่านกระบวนการอะไรบ้าง
วานิลลาแท้ ทำมาจากฝักของกล้วยไม้สกุล Vanilla (สายพันธุ์ที่นิยมที่สุดคือ Vanilla planifolia) ซึ่งมีถิ่นกำเนิดในประเทศเม็กซิโก การปลูกและการเก็บเกี่ยววานิลลาต้องอาศัยความพิถีพิถันอย่างมาก เนื่องจากดอกกล้วยไม้วานิลลาจะบานเพียงวันเดียวในรอบปี
ในอดีตต้องใช้แรงงานคนในการผสมเกสรด้วยมือ ก่อนจะรอให้ฝักเติบโตเต็มที่ นำไปบ่ม และตากแห้งนานหลายเดือนจนเกิดเป็นผลึกสีขาวที่เรียกว่า “วานิลลิน” (Vanillin) ซึ่งเป็นสารให้ความหอมตามธรรมชาติ ส่งผลให้วานิลลาแท้มีราคาค่อนข้างแพงเป็นอันดับต้นๆ รองจากหญ้าฝรั่น พืชสมุนไพรโบราณที่มีราคาแพงที่สุดในโลก
ความแตกต่างระหว่าง วานิลลาแท้ vs วานิลลาสังเคราะห์
เนื่องจากวานิลลาแท้มีราคาสูงและผลิตได้ในปริมาณจำกัด อุตสาหกรรมอาหารส่วนใหญ่จึงเลือกใช้สารทดแทน ซึ่งสามารถแบ่งประเภทของกลิ่นวานิลลาที่พบในท้องตลาดได้ดังนี้
1. สารสกัดวานิลลาแท้
ทำมาจากการนำฝักวานิลลาแท้ไปแช่ในแอลกอฮอล์และน้ำ เพื่อสกัดกลิ่นหอมออกมา ผลิตภัณฑ์กลุ่มนี้จะมีกลิ่นที่ซับซ้อน นุ่มลึก และมีราคาค่อนข้างสูง มักใช้ในเบเกอรี่โฮมเมดหรือร้านขนมระดับพรีเมียม
2. กลิ่นวานิลลาสังเคราะห์
กลิ่นวานิลลาในขนมทั่วไปทำมาจาก “สารสังเคราะห์วานิลลิน” โดยสังเคราะห์ขึ้นมาจากวัตถุดิบอื่นๆ เช่น เยื่อไม้ หรือ ปิโตรเคมี ซึ่งให้กลิ่นที่ใกล้เคียงกับวานิลลาแท้ในราคาที่ถูกกว่ามาก และมีความปลอดภัยต่อการบริโภคตามมาตรฐานองค์การอาหารและยา (อย.)
สยบข่าวลือ “กลิ่นวานิลลา” ทำมาจากต่อมของ “บีเวอร์” จริงหรือไม่
บนโลกออนไลน์เคยมีการแชร์ข้อมูลว่า ในอดีตกลิ่นวานิลลาสกัดมาจาก “คาสโตเรียม” หรือ สารคัดหลั่งจากต่อมใกล้ทวารของตัวบีเวอร์ ซึ่งข้อมูลนี้เป็นความจริงแค่ส่วนหนึ่งเท่านั้น
แต่ในปัจจุบัน สารคาสโตเรียมมีราคาแพงและหายากมาก จึงไม่มีการนำมาใช้ในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่มกันแล้ว แต่มักถูกใช้ในอุตสาหกรรมน้ำหอมชั้นสูงบางชนิดเท่านั้น ดังนั้น ผู้บริโภคจึงสามารถรับประทานขนมรสวานิลลาได้อย่างสบายใจ
วิธีเลือกซื้อและบริโภควานิลลาให้ได้คุณภาพ
สำหรับผู้ที่ชื่นชอบการทำขนมหรือใส่ใจในเรื่องโภชนาการ การสังเกตฉลากก่อนซื้อคือสิ่งสำคัญ
- หากต้องการวานิลลาแท้ ให้มองหาคำว่า “Pure Vanilla Extract” หรือ “Vanilla Beans”
- หากเป็นแบบสังเคราะห์ ฉลากมักระบุว่า “Imitation Vanilla” หรือ “กลิ่นวานิลลาสังเคราะห์”
แม้ว่าวานิลลาสังเคราะห์จะปลอดภัยและถูกใช้งานอย่างแพร่หลาย แต่ในมุมของโภชนาการและสุนทรียภาพแห่งการกิน การได้ลิ้มรสสารสกัดวานิลลาแท้ที่มาจากธรรมชาติ จะให้มิติของกลิ่นหอมที่นุ่มนวลและปลอดภัยจากสารเคมีปรุงแต่งมากกว่า