ไขข้อสงสัย นมเปิดแล้วอยู่ได้กี่วัน หลังเปิดขวดควรเก็บในตู้เย็นและดื่มให้หมดภายใน 3–5 วัน ไม่ควรยึดตามวันหมดอายุข้างขวด เช็กวิธีเก็บรักษาที่ถูกต้องและจุดสังเกตนมบูดเพื่อความปลอดภัย
นมเปิดแล้วอยู่ได้กี่วัน? เช็กระยะเวลาตามประเภทของนม
หนึ่งในความเข้าใจผิดของผู้บริโภคส่วนใหญ่คือ การเชื่อว่านมที่เปิดฝาหรือเปิดกล่องแล้ว จะยังสามารถเก็บไว้ดื่มได้จนถึง “วันหมดอายุ” ที่ระบุไว้บนบรรจุภัณฑ์ แต่ในความเป็นจริง เมื่อบรรจุภัณฑ์ถูกเปิดออก อากาศและจุลินทรีย์ภายนอกจะเข้าไปปนเปื้อน ทำให้อายุการเก็บรักษาสั้นลงอย่างมาก โดยระยะเวลาหลังจากเปิดดื่มจะแตกต่างกันไปตามกระบวนการผลิตดังนี้
1. นมพาสเจอร์ไรส์
นมพาสเจอร์ไรส์ผ่านกรรมวิธีให้ความร้อนในระดับที่ทำลายจุลินทรีย์ที่ก่อให้เกิดโรค แต่ยังมีจุลินทรีย์บางชนิดหลงเหลืออยู่ เมื่อเปิดขวดหรือกล่องแล้ว ควรดื่มให้หมดภายใน 2–3 วัน และต้องเก็บรักษาในตู้เย็นที่มีอุณหภูมิไม่เกิน 4 องศาเซลเซียสตลอดเวลา
2. นมยูเอชที (UHT) และนมสเตอริไลซ์
แม้ว่านม UHT จะผ่านความร้อนสูงจนปลอดเชื้อและสามารถเก็บนอกตู้เย็นได้นานหลายเดือนก่อนเปิด แต่เมื่อเปิดกล่องแล้ว จะมีอายุเก็บรักษาในตู้เย็นได้ประมาณ 3–5 วัน เท่ากับนมสดทั่วไป เนื่องจากระบบปลอดเชื้อสิ้นสุดลงทันทีที่เปิดบรรจุภัณฑ์
3. นมสดหรือนมดิบ
นมที่ไม่ผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อทางอุตสาหกรรม มีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสูง ข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ระบุว่า ผู้บริโภคควรหลีกเลี่ยงการดื่มนมดิบที่ไม่ผ่านการต้มหรือฆ่าเชื้อ และหากผ่านการต้มด้วยตัวเองแล้ว ควรบริโภคให้หมดภายใน 1–2 วัน
ทำไมหลังเปิดขวดจึงไม่ควรยึด “วันหมดอายุ” บนฉลาก?
...
ข้อมูลจากหน่วยงานด้านความปลอดภัยด้านอาหารและกรมอนามัย ชี้แจงว่า วันที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์ เช่น “BBF” (Best Before / ควรบริโภคก่อน) หรือ “EXP” (Expiry Date / วันหมดอายุ) เป็นเกณฑ์ที่ใช้รับรองคุณภาพของสินค้า ในกรณีที่ยังไม่ได้เปิดบรรจุภัณฑ์เท่านั้น
เมื่อเปิดฝาแล้ว อุณหภูมิที่เปลี่ยนแปลงระหว่างการนำเข้า-ออกตู้เย็น รวมถึงแบคทีเรียจากอากาศหรือปากของผู้ดื่ม (กรณีดื่มตรงจากขวด) จะเร่งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ ทำให้นมสามารถบูดเสียได้ก่อนถึงวันที่ระบุไว้บนฉลากเสมอ
4 สัญญาณเตือน “นมบูด” สังเกตอย่างไรก่อนดื่ม?
เพื่อป้องกันอาการท้องร่วงและภาวะอาหารเป็นพิษ ก่อนดื่มนมที่เปิดทิ้งไว้ ควรตรวจสอบกายภาพพื้นฐานตามหลักโภชนาการดังนี้
- กลิ่นผิดปกติ มีกลิ่นเปรี้ยว กลิ่นหืน หรือกลิ่นบูดฉุน ซึ่งเกิดจากกรดแล็กติกที่แบคทีเรียสร้างขึ้น
- ลักษณะเนื้อสัมผัสเปลี่ยนไป นมเกิดการจับตัวเป็นก้อน เป็นเม็ดลอย หรือแยกชั้นน้ำกับไขมันอย่างชัดเจน
- รสชาติเปรี้ยวหรือเฝื่อน หากชิมเพียงเล็กน้อยแล้วพบว่ารสชาติผิดไปจากเดิม ควรทิ้งทันที
- บรรจุภัณฑ์บวมหรือมีฟอง หากมีฟองอากาศลอยอยู่บนผิวนมหรือกล่องนมบวม แสดงว่ามีก๊าซที่เกิดจากการย่อยสลายของจุลินทรีย์
วิธีเก็บรักษานมให้สดใหม่และปลอดภัย
การยืดอายุนมหลังเปิดขวดให้ทรงคุณค่าทางโภชนาการได้นานที่สุด ต้องอาศัยพฤติกรรมการเก็บรักษาที่ถูกต้อง โดยควรเก็บขวดหรือกล่องนมไว้ที่ "ชั้นวางด้านในตู้เย็น" แทนการวางที่ประตูตู้เย็น เนื่องจากบริเวณประตูมีอุณหภูมิแกว่งตัวสูงจากการเปิด-ปิดบ่อยครั้ง นอกจากนี้ ไม่ควรดื่มนมโดยตรงจากขวดหรือกล่องขนาดใหญ่ เพราะเอนไซม์และแบคทีเรียจากน้ำลายจะทำให้นมบูดเร็วขึ้น ควรใช้วิธีรินใส่แก้วให้พอดีกับความต้องการในแต่ละครั้ง และรีบปิดฝาให้นำกลับเข้าตู้เย็นทันที
ข้อเท็จจริงเรื่องระยะเวลาเก็บรักษานมหลังเปิดบรรจุภัณฑ์ เป็นเรื่องพื้นฐานในครัวเรือนที่ส่งผลโดยตรงต่อสุขภาพ การจำกัดเวลาการบริโภคภายใน 3–5 วัน และการจัดเก็บในอุณหภูมิที่เหมาะสม จะช่วยให้ผู้บริโภคได้รับสารอาหารที่มีประโยชน์อย่างครบถ้วนและปลอดภัยจากภาวะท้องร่วง.