ไขข้อสงสัย "ปลาแซลมอน" มีพยาธิใบไม้ในตับหรือไม่ เช็กข้อเท็จจริงก่อนคีบซาชิมิ

สายซาชิมิต้องเช็ก! ไขข้อข้องใจ กินปลาแซลมอนเสี่ยงพยาธิใบไม้ในตับจริงไหม? พร้อมเปิดลิสต์พยาธิในปลาดิบ อาการเตือนเมื่อติดเชื้อ และเทคนิคเลือกกินแบบซาชิมิเกรดให้ปลอดภัย

เมนู "ปลาแซลมอนดิบ" หรือ ซาชิมิสไตล์ญี่ปุ่น ยังคงเป็นหนึ่งในอาหารยอดนิยมอันดับต้นๆ ของคนไทย แต่อาจมีข้อสงสัยปนความกังวลปรากฏบนโลกออนไลน์อยู่บ่อยครั้ง โดยเฉพาะประเด็นที่ว่า "การรับประทานปลาแซลมอนดิบ จะทำให้เสี่ยงเป็นโรคพยาธิใบไม้ในตับ เหมือนกับการรับประทานปลาน้ำจืดดิบหรือไม่?" เพื่อให้ผู้บริโภคเข้าใจอย่างถูกต้องและรับประทานได้อย่างสบายใจ มาเจาะลึกข้อเท็จจริงในเรื่องนี้กัน

เคลียร์ข้อสงสัย "ปลาแซลมอน" มีพยาธิใบไม้ในตับจริงหรือ?

"พยาธิใบไม้ในตับ" (Opisthorchis) มีวงจรชีวิตที่เฉพาะเจาะจงมากและเจริญเติบโตในปลาน้ำจืด โดยเฉพาะปลาน้ำจืดวงศ์ปลาตะเพียน (เช่น ปลาขาว ปลาสร้อย ปลากระสูบ) ซึ่งเป็นวัตถุดิบของเมนูพื้นบ้านสุกๆ ดิบๆ เช่น ก้อยปลา ปลาส้ม หรือปลาร้าดิบ อันเป็นสาเหตุหลักของการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดีในประเทศไทย เช็กด่วน 10 อาหารเสี่ยง "โรคพยาธิใบไม้ตับ" ระวังตัวอ่อนพยาธิแฝงอยู่ หลายเมนูคนไทยกินบ่อย

ขณะที่ ปลาแซลมอน (Salmon) จัดเป็นปลาทะเลสองน้ำที่เกิดในน้ำจืด และใช้ชีวิตเติบโตในน้ำเค็ม สภาพแวดล้อมไม่เอื้อต่อการเติบโตของพยาธิใบไม้ในตับ ทำให้ในเนื้อปลาแซลมอนไม่มีความเสี่ยงของพยาธิใบไม้ในตับ

ปัจจุบันพฤติกรรมการบริโภคอาหารดิบขยายตัวเป็นวงกว้างทั่วโลกตามกระแสความนิยมอาหารญี่ปุ่น ส่งผลให้ตรวจพบ "พยาธิในปลาดิบ" ในปริมาณที่มากกว่าเมื่อหลายสิบปีก่อน แม้แซลมอนจะปลอดภัยจากพยาธิใบไม้ในตับ แต่การรับประทานแซลมอนดิบก็ยังมีความเสี่ยงจากพยาธิชนิดอื่นที่อาศัยอยู่ในทะเล แนะนำให้เลือกรับประทานจากแหล่งหรือร้านอาหารที่มีความสะอาดและน่าเชื่อถือ

รู้จัก 3 กลุ่มพยาธิในอาหารดิบ พร้อมเช็กอาการเมื่อเผลอกินพยาธิเข้าไป

จากการจำแนกทางปรสิตวิทยา พยาธิที่พบได้บ่อยในเมนูปลาดิบและอาหารดิบ แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ ดังนี้

1. พยาธิตัวกลม 

เป็นพยาธิที่พบได้บ่อยในปลาทะเลและปลาหมึก เช่น ปลาคอด ปลาแซลมอน ปลาเฮอริ่ง ปลาดาบเงิน และปลาตาหวาน โดยมักจะไชเข้าสู่ผนังกระเพาะอาหารหรือลำไส้ ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ถ่ายเหลว และมีอาการปวดท้องอย่างรุนแรงเฉียบพลัน

2. พยาธิตัวแบน หรือพยาธิตัวตืด

พบได้ทั้งในปลาน้ำจืดและปลาบางชนิด หากเข้าสู่ร่างกายจะเจริญเติบโตยาวอยู่ในลำไส้ มักส่งผลให้เกิดอาการท้องอืด ท้องบวม ปวดบิดเกร็งในช่องท้อง น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ และอาจเกิดภาวะเลือดจางเนื่องจากพยาธิแย่งดูดซึมสารอาหาร

3. พยาธิใบไม้

พบในปลาน้ำจืดและอาหารหมักดอง เช่น ปลาร้า ก้อยปลา ซึ่งพยาธิใบไม้บางสายพันธุ์มีความอันตรายสูง สามารถไชทะลุระบบทางเดินอาหารไปยังตับหรือปอดได้ ก่อให้เกิดอาการแน่นท้อง ท้องอืด ถ่ายเหลว และหากไชเข้าสู่อวัยวะสำคัญ เช่น ตับ หรือถุงน้ำดี ก็อาจส่งผลเสียร้ายแรงในระยะยาว

แนวทางป้องกันพยาธิใบไม้ในตับ สำหรับ "สายซาชิมิ"

สรุปคือ "ปลาแซลมอนไม่มีพยาธิใบไม้ในตับ" แต่ยังคงมีความเสี่ยงจากพยาธิในทะเลชนิดอื่น เช่น พยาธิตัวตืด ดังนั้นในฐานะผู้บริโภค ควรมีแนวทางในการปฏิบัติตนเพื่อความปลอดภัย ดังนี้

• เลือกบริโภค ซาชิมิเกรด (Sashimi Grade) เท่านั้น เลือกซื้อหรือรับประทานจากร้านค้าที่น่าเชื่อถือ มีมาตรฐานระบบการแช่แข็งและการจัดการที่ปลอดภัย
• หลีกเลี่ยงการกินปลาน้ำจืดดิบ เนื่องจากปลาน้ำจืดมีอัตราความชุกของพยาธิสูงและอันตรายกว่าปลาน้ำเค็ม
• สังเกตเนื้อสัมผัสทางกายภาพก่อนรับประทาน เนื้อปลาต้องสดแน่น ไม่มีสีคล้ำ ไม่มีเมือกหนา และไม่มีกลิ่นคาวรุนแรงผิดปกติ

อย่างไรก็ตาม หากพบอาการผิดปกติหลังรับประทานปลาดิบ ควรเข้าพบแพทย์เพื่อทำการตรวจอุจจาระ ตรวจเลือด หรือส่องกล้องทางเดินอาหาร เพื่อรับการวินิจฉัยและจ่ายยาที่ตรงกับโรคอย่างปลอดภัยที่สุด