การออกแบบช่วยให้โลกดูสวยงามขึ้น ซึ่งก็หมายรวมถึงบ้านแสนรักของเราด้วย ไม่ว่าจะเป็นสถาปนิกหรือเจ้าของบ้านเป็นผู้ออกแบบเองก็ตาม มักมาตกม้าตายในช่วงสุดท้ายของการก่อสร้างหรือการต่อเติมบ้าน ด้วยสิ่งเล็กน้อยที่หลงลืมออกแบบไว้ตั้งแต่แรก เช่น เครื่องคอนเดนซิงยูนิตอยู่ในตำแหน่งรกสายตา หรือแท็งก์น้ำอะลูมิเนียมที่สะท้อนแสงอาทิตย์เข้าบ้านทำให้แสบตาอยู่บ่อยๆ เรื่องเล็กน้อยเหล่านี้จะคอยกวนใจและทำให้เรารู้สึกว่าไม่ควรทำแบบนี้เลย
9 สิ่งต่อไปนี้เป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดว่ามีผลทำให้รูปลักษณ์ของบ้านสวยน้อยลง หากเราละเลยเรื่องการออกแบบที่ดี
1.ต้นไม้...สวนสวยช่วยได้
“พื้นที่สีเขียวรอบบ้านของคุณดูสวยงามลงตัวพอที่จะเรียกว่าสวนได้หรือเปล่า” ใช่แล้วครับ “การจัดสวน” คงหมายถึง การปลูก การจัดวางตำแหน่ง รวมถึงการดูแลต้นไม้อย่างเหมาะสม บ้านบางหลังออกแบบมาได้สวยงามอยู่แล้ว แต่สวนรอบๆ กลับเป็นตัวทำลายให้ภาพรวมของบ้านดูสวยน้อยลง ตัวอย่างของความไม่เหมาะสมก็เช่น การปลูกต้นไม้ใบใหญ่ในพื้นที่สวนแคบๆ จะยิ่งทำให้บ้านดูอึดอัด การปลูกไม้ใหญ่ผิดทิศทางของแสงแดด ทำให้ส่วนที่ต้องการร่มเงากลับร้อน การปลูกต้นไม้โดยขาดการวางแผน ชอบก็ซื้อมาปลูก ใครให้ก็นำมาปลูก รวมถึงของแต่งสวน สุดท้ายเป็นสวนหลากสไตล์ที่ทำลายบ้านโดยไม่รู้ตัว การเลือกพรรณไม้ผิดหรือไม่เหมาะสมนี้ นอกจากอาจดูขัดสายตาแล้ว อาจทำให้ต้นไม้เหล่านั้นอยู่รอดได้ไม่นานด้วย
2.รั้วบ้าน...ทึบไปหรือโปร่งไปก็ไม่ดี
เมื่อคุณได้แบบจากสถาปนิก อย่าลืมถามถึงแบบรั้วด้วย เพราะมักเป็นสิ่งสุดท้ายที่สถาปนิกจะคิดถึงและทำแบบ หลายครั้งที่หลงลืมจนถึงขั้นตอนสุดท้ายที่รั้วกลายเป็นเพียงกำแพงทึบตัน ไร้การออกแบบใดๆ อีกทั้งความสูงก็ยังไม่เหมาะสมกับพื้นที่ของบ้านด้วย แม้รั้วจะทำหน้าที่ปิดบังพื้นที่ภายใน แต่ก็เป็นสิ่งที่มองเห็นได้จากภายนอกบ้าน หน้าตาของรั้วจึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม
รั้วไม่จำเป็นต้องทึบตันหรือโปร่งจนเกินไป การเจาะช่องต่างๆ อาจขึ้นอยู่กับตัวบ้านเป็นหลัก ส่วนใดต้องการความเป็นส่วนตัวก็ออกแบบเป็นผนังทึบส่วนใดต้องการมองเห็นภายนอกก็ออกแบบเป็นช่องว่าง อาจเป็นระแนงหรือช่องลมที่มองออกไปได้ และภายนอกก็มองเข้ามาได้เช่นกัน
3.รางน้ำ...หลังคาสวยอยู่ที่รางน้ำ
...
หากจุดเด่นหนึ่งของบ้านคุณคือหลังคา อย่าลืมคิดถึงรางน้ำฝนด้วยคิดตั้งแต่ตอนออกแบบบ้าน หากเป็นบ้านที่มีหลังคา ไม่ว่าจะเป็นหลังคาจั่วหลังคาปั้นหยา หรือหลังคาเพิงหมาแหงน ควรตกลงกับผู้ออกแบบว่าต้องการจะติดตั้งรางน้ำฝนหรือไม่ เพราะสิ่งที่ตามมานอกจากรางน้ำฝนที่จะติดตามความยาวของชายคาแล้ว ยังมีท่อระบายน้ำฝนต่อตรงลงมาเพื่อระบายสู่พื้นหรือท่อระบายน้ำใต้ดิน
สำหรับการติดตั้งท่อระบายดังกล่าวก็มีหลากหลายวิธี เช่น ยึดติดกับตัวบ้าน วิ่งไล่ลงมาที่ภายนอกอาคาร เราจะเห็นท่อเหล่านี้วิ่งลงมาชัดเจน หากโชว์ด้านนอกแบบนี้ควรคำนึงถึงวัสดุที่ใช้และสีของท่อ หากเป็นท่อพีวีซีอาจทาสีทับให้เข้ากับตัวบ้าน ปัจจุบันมีสินค้าประเภทรางน้ำและท่อน้ำสำเร็จรูปจำหน่ายจึงง่ายที่จะเลือกใช้และติดตั้งได้มาตรฐานด้วย แต่หากเดินท่อระบายน้ำฝนแบบซ่อน ซึ่งส่วนใหญ่จะดึงท่อเหล่านี้กลับเข้ามาในอาคารเพื่อหลีกการเห็นท่อที่อาจไม่สวยงาม ก็ควรระมัดระวังไม่ให้เกิดการรั่ว มิฉะนั้นการแก้ไขซ่อมแซมค่อนข้างลำบาก เพราะอาจต้องตัดฝ้าหรือทุบผนังออก กลายเป็นเรื่องใหญ่เลย
ทีเดียว
4.เหล็กดัด...จัดให้สวย
เชื่อเถอะว่าเจ้าของบ้านหลายคนลำบากใจที่จะต้องติด “เหล็กดัด” ใจหนึ่งกลัวเรื่องความปลอดภัย อีกใจหนึ่งก็กลัวว่าเหล็กดัดที่เห็นทั่วไปจะทำให้รูปลักษณ์ของบ้านดูสวยน้อยลง แต่คอนเซปต์หลักในการออกแบบเหล็กดัดเหล่านี้มีเพียงไม่กี่ข้อ ดังนี้
1. ต้องทำจากวัสดุที่แข็งแรงทนทาน ก็คงไม่พ้นเหล็ก ซึ่งในที่นี้ก็มีหลายประเภท ทั้งเหล็กแผ่น เหล็กเส้น และเหล็กรูปทรงต่างๆ ส่วนใหญ่เราจะชินกับเหล็กกลมหรือเหลี่ยมเท่านั้น
2. เส้นสายต่างๆ ที่เกิดขึ้นต้องทำให้เกิดช่องว่างที่ไม่มากเกินไป ตัวคนหรือแขนลอดผ่านได้ไม่ง่ายนัก
3. ต้องไม่เกิดความรกสายตาจนเกินไป หรือหากออกแบบดีๆ ลายเหล่านี้ก็เป็นส่วนตกแต่งที่ดีของบ้านได้
แนะนำว่าควรมีแบบคร่าวๆ ก่อนที่จะให้ช่างลงมือทำ เข้ามาดูงานบ่อยหน่อย เผื่อมีการแก้ไขจะได้ทำทัน ส่วนจะติดข้างในหรือข้างนอกบ้านอาจไม่สำคัญเท่ารูปแบบ เพราะอย่างไรกระจกที่บ้านของคุณก็ใสพอที่จะเห็นลายของเหล็กดัดเหล่านี้ชัดเจนอยู่ดี ส่วนเรื่องความปลอดภัยนั้นพูดยากครับ เหล็กถูกตัดได้ด้วยเครื่องมือตัดเหล็ก แต่ก็มีองค์ประกอบอื่นๆ เช่น กระจก ระบบป้องกันภัยต่างๆ อย่างเซ็นเซอร์หรือกล้องวงจรปิด ที่ช่วยให้เรามั่นใจขึ้นได้
5.กันสาด...เลือกผิดชีวิตเปลี่ยน
เราจำเป็นต้องกางร่มหรือสร้างที่บังแดดให้บ้าน ครั้นจะปลูกต้นไม้เพื่อเป็นร่มเงาก็คงรอนานเกินไป การติดกันสาดเป็นสิ่งที่หลายคนเลือก ซึ่งไม่ใช่เรื่องผิด แต่ควรเลือกรุ่นและแบบกันสักนิดก่อนคิดจะติดตั้ง บ้านหลายหลังออกแบบมาเป็นอย่างดี แต่สุดท้ายกลับมาติดกันสาดสังกะสีที่มีสีสันจัดจ้า ซึ่งดูไม่เข้ากับบ้านโมเดิร์นเอาเสียเลย
กันสาดมีหลายแบบ แยกเป็นส่วนโครงสร้างและส่วนที่เป็นวัสดุมุง ส่วนโครงสร้างมีทั้งเหล็กและไม้ ส่วนใหญ่นิยมใช้เหล็ก เพราะใช้งานได้สะดวกและติดตั้งรวดเร็ว หากยื่นยาวมากต้องมีเสาค้ำหรือโครงสร้างช่วยยึดรั้งไว้ และต้องยึดติดกับโครงสร้างของบ้าน เช่น เสา คาน ไม่ควรยึดกับผนังก่ออิฐหรือผนังเบาธรรมดา เพราะมีความแข็งแรงไม่เพียงพอ ประเด็นสำคัญอยู่ที่รูปแบบหน้าตาที่ควรเข้ากับบ้าน วิธีที่ง่ายที่สุดคือ การเลือกโทนสีของกันสาดไม่ว่าจะเป็นพอลิคาร์บอเนต กระเบื้อง หรือแผ่นเมทัลชีต อย่างน้อยต้องดูกลมกลืนกัน ไม่เด่นจนเกินไป
6.คอนเดนซิงยูนิต... ต้องลงตำแหน่งตั้งแต่แบบก่อสร้าง
...
เมื่อคิดจะติดเครื่องปรับอากาศให้บ้านแสนรัก แต่ไม่อยากให้มีเครื่องคอนเดนซิงยูนิต (ตัวเป่าอากาศร้อนออก) ตั้งอยู่หน้าบ้านคอยต้อนรับแขกก็ควรคิดถึงเรื่องตำแหน่งของเครื่องนี้ตั้งแต่เนิ่นๆ หาที่หลบให้ดี อาจเป็นบริเวณใต้ถุนสำหรับบ้านที่ยกพื้นสูง หรือบนหลังคาสำหรับบ้านที่เป็นหลังคาราบ(Flat Slab)
7.สีบ้าน...ลองก่อนทาจริง
...
บ้านบางหลังดูดีทั้งหมด ทั้งรูปทรงและรูปแบบของบ้าน แต่มาตกม้าตายด้วยเรื่องสี ไม่ว่าจะเป็นการใช้สีโดดไปบ้าง สีจัดจ้าไม่เข้าพวกบ้าง ซึ่งอาจเกิดจากเหตุที่ไม่ได้กำหนดสีที่จะทาตั้งแต่แรก การเลือกสีภายหลังเป็นสิ่งสำคัญก่อนทาจริงควรเลือกมาสัก 3 โทนสี โดยอาจซื้อสีกระป๋องเล็กมาลองก่อนทาเปรียบเทียบกันทั้งหมด แล้วค่อยเลือกสีที่ชอบที่สุด
8.ถังเก็บน้ำ...จำเป็นและสวยได้
ถังเก็บน้ำจำเป็นต่อการใช้งานภายในบ้าน แต่บ้านหลายหลังลืมคิดว่าถังเหล่านี้มักอยู่นอกบ้านหรืออยู่ในพื้นที่สวน สำหรับถังเก็บน้ำที่มีการออกแบบสวยงาม ไม่โดดเด่นเกินไป ก็อาจไม่สะดุดตานัก แต่หากเป็นถังสเตนเลสนอกจากดูขัดกับภาพสวนสวยๆ แล้ว ยังอาจสะท้อนแสงแดดเข้าตาทุกครั้งที่เดินผ่านบริเวณนั้น
แนวทางแก้ไขอย่างแรกคือ การออกแบบเพื่อพรางหรือบังถังเก็บน้ำเหล่านั้นไม่ว่าจะเป็นการทำระแนงไม้หรือปลูกต้นไม้บัง อย่าลืมเผื่อพื้นที่สำหรับเข้าไปซ่อมบำรุงด้วย เหลือพื้นที่รอบถังประมาณ 30-40 เซนติเมตรก็น่าจะเพียงพอแนวทางที่สองคือ การเลือกซื้อถังเก็บน้ำที่มีการออกแบบที่ดี เข้ากับพื้นที่รอบบ้าน ปัจจุบันมีให้เลือกหลายรุ่นหลายยี่ห้อ บางรุ่นออกแบบให้เป็นส่วนประกอบหนึ่งของสวนไปเลย เช่น ทำเป็นที่นั่งเล่นในสวน ก็เป็นไอเดียที่น่าสนใจ
9.ไฟฟลูออเรสเซนต์... สว่างจริง แต่ดูดีจริงหรือ
...
เราไม่จำเป็นต้องใช้หลอดไฟฟลูออเรสเซนต์ที่ให้ความสว่างจ้ากับบ้านทั้งหลัง เพราะอาจให้ความรู้สึกแข็งกระด้างมากเกินไป บางทีความงามของบ้านก็ไม่ได้อยู่ที่ความสว่างไสวชัดเจนเสมอไป บางส่วนอาจเลือกใช้แสงไฟสลัวๆ อย่างไฟวอร์มไวต์หรือไฟหลืบที่ซ่อนอยู่ตามขอบผนังขอบฝ้า (Indirect Light) พอมองเห็นบ้างไม่เห็นบ้าง ก็อาจเหมาะสมมากกว่า เพราะสร้างบรรยากาศน่าอยู่ได้ดี
ขอบคุณ : นิตยสาร บ้านและสวน ฉบับเดือนกุมภาพันธ์