ดูซีรีส์จีนพีเรียดทีไร เป็นต้องสับสนกับคำเรียก "ยศในซีรีส์จีน" วันนี้เราจะพาทุกคนไปเจาะลึกทำเนียบตำแหน่งในราชสำนัก ทั้งฝ่ายหน้า (ขุนนาง) และฝ่ายใน (สนมวังหลัง) ดูเรื่องไหนก็เข้าใจทะลุปรุโปร่ง!
ทำไมดูซีรีส์จีนย้อนยุคต้องเข้าใจเรื่อง "ยศ"
หนึ่งในเสน่ห์ที่ทำให้ซีรีส์จีนย้อนยุค แนวชิงรักหักเหลี่ยมในวังหลวง หรือแนวชิงบัลลังก์ครองใจคนดูทั่วโลก คือความเข้มข้นของการไต่เต้าเพื่ออำนาจ ทว่า ปัญหาใหญ่ของแฟนซีรีส์ชาวไทยมักจะสับสนกับระบบ ยศในซีรีส์จีน หรือคำเรียก ตำแหน่งในซีรีส์จีน ที่มีมากมายเหลือเกินจนบางครั้งตามเนื้อเรื่องไม่ทัน
ในประวัติศาสตร์จีนโบราณ (โดยเฉพาะราชวงศ์ถัง ซ่ง หมิง และชิง) ระบบราชสำนักถูกแบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลักอย่างเด็ดขาด คือ "ฝ่ายหน้า" (การเมืองและกองทัพ) และ "ฝ่ายใน" (วังหลังและสตรี) ซึ่งแต่ละฝ่ายมีขั้นลำดับยศที่เข้มงวดมาก ชนิดที่ว่าหากทักทายผิดขั้นหรือละเมิดกฎเกณฑ์ อาจมีโทษถึงขั้นประหารชีวิตเลยทีเดียว
ทำเนียบฝ่ายหน้า ยศเชื้อพระวงศ์ และบรรดาศักดิ์ขุนนางจีน
ในซีรีส์แนวหมากล้อมการเมือง แย่งชิงบัลลังก์ทอง ตำแหน่งของตัวละครชายจะถูกจำแนกออกเป็นกลุ่มเชื้อพระวงศ์ และกลุ่มขุนนางที่สร้างความชอบ
1. เชื้อพระวงศ์ชาย (ราชสกุล)
- ฮ่องเต้ (皇帝 - หวงตี้) จักรพรรดิผู้เป็นโอรสแห่งสวรรค์ มีอำนาจสูงสุดเด็ดขาด
- ไท่จื่อ (太子 - รัชทายาท) รัชทายาทผู้ที่จะสืบทอดบัลลังก์องค์ต่อไป (มักเป็นองค์ชายใหญ่หรือองค์ชายที่ฮ่องเต้โปรดปราน)
- ชินหวัง (亲王 - อ๋องชั้นเอก) บรรดาศักดิ์สูงสุดที่มอบให้พระเชษฐา พระอนุชา หรือพระโอรสของฮ่องเต้ (ในซีรีส์มักเรียกสั้นๆ ว่า ท่านอ๋อง)
- จวิ้นหวัง (郡王 - อ๋องชั้นโท) อ๋องลำดับรองลงมา มักเป็นโอรสของชินหวัง หรือขุนนางที่มีความดีความชอบใหญ่หลวงต่อแผ่นดิน
...
2. บรรดาศักดิ์ขุนนาง (ระบบ 5 ขั้นโบราณ)
ขุนนางผู้ใหญ่ที่ฮ่องเต้พระราชทานบรรดาศักดิ์ให้เป็นกรณีพิเศษ (สามารถสืบทอดสู่ลูกหลานได้) เรียงลำดับจากใหญ่ไปเล็กคือ กง (公), โหว (侯), ปั๋ว/บ๋อ (伯), จื่อ (子), หนาน (男) ในซีรีส์หากได้ยินคำเรียกขานว่า "กงเย่" (ท่านกง) หรือ "โหวเย่" (ท่านโหว) ให้รู้ทันทีว่าตัวละครนั้นมาจากตระกูลขุนนางระดับสูงเก่าแก่ ที่มีฐานะ อำนาจ และอิทธิพลล้นฟ้าในราชสำนัก
ทำเนียบฝ่ายใน "ยศสนมวังหลัง" สงครามดอกไม้ไร้ควันปืน
หากเป็นซีรีส์แนวชิงความโปรดปรานในวังหลัง ยศของสตรีจะมีความซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงตามความรักที่จักรพรรดิมอบให้ โดยขอยกตัวอย่างระบบที่คุ้นเคยในซีรีส์ส่วนใหญ่ ดังนี้
ระดับยศ | ชื่อตำแหน่งในภาษาจีน | บทบาทและความสำคัญ |
สูงสุด (มารดาแผ่นดิน) | หวงโฮ่ว | จักรพรรดินี อัครมเหสีเอกผู้มีอำนาจปกครองสนมทั้งวังหลัง |
เอกภรรยารอง (ชั้นพิเศษ) | หวงกุ้ยเฟย | รองจักรพรรดินี มีได้เพียง 1 คนในเวลานั้น (ใหญ่กว่าสนมทุกนาง) |
พระชายาชั้นเอก | กุ้ยเฟย, เฟย | พระมเหสีเทวีทั้ง 4 ทิศ มักเป็นลูกสาวของขุนนางใหญ่ที่มีฐานะมั่นคง |
พระสนมชั้นโท | ผิน | เจ้าจอมที่มีสิทธิ์เป็นพระมารดาเลี้ยงดูโอรสธิดาได้ด้วยตนเอง |
พระสนมชั้นตรี (ชั้นล่าง) | กุ้ยเหริน, ฉางไจ้, ต๋าอิ้ง | สนมระดับเริ่มต้น มักต้องคอยเข้าหาเพื่อหวังให้ฮ่องเต้พลิกป้ายชื่อเรียกรับใช้ |
ในสมัยราชวงศ์ชิง (แมนจู) มีการจำกัดจำนวนตำแหน่งฝ่ายในไว้อย่างชัดเจน เช่น หวงกุ้ยเฟยมีได้ 1 คน, กุ้ยเฟยมีได้ 2 คน, เฟยมีได้ 4 คน และผินมีได้ 6 คน ส่วนระดับที่ต่ำกว่านั้นลงไปจะไม่จำกัดจำนวน ทำให้เกิดการแย่งชิงตำแหน่งเพื่อให้ตนเองได้ขึ้นไปอยู่ในจุดที่มีโควตานั่นเอง
คำศัพท์เรียกตัวเองยอดฮิตในซีรีส์
- เปิ่นหวัง : คำที่ "ท่านอ๋อง" ใช้เรียกแทนตัวเอง เวลาคุยกับคนที่มียศต่ำกว่า
- เจิ้น : คำที่ "ฮ่องเต้" ใช้เรียกแทนตัวเอง แปลว่า ข้า (ใช้ได้เพียงพระองค์เดียวในแผ่นดิน)
- เฉินเซีย : คำที่เหล่าพระสนมใช้เรียกแทนตัวเองเวลาพูดกับฮ่องเต้หรือฮองเฮา แปลว่า หม่อมฉัน
การเข้าใจ ยศในซีรีส์จีนย้อนยุค จะช่วยให้เราอ่านเกมออกทันทีว่า ตระกูลไหนกำลังเรืองอำนาจ สนมคนไหนกำลังตกต่ำ และทำไมตัวละครถึงต้องยอมทำทุกวิถีทางเพื่อเลื่อนขั้นยศของตนเองขึ้นไปให้สูงที่สุดในใต้หล้า