ประวัติหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ย้อนรอยเส้นทางธรรม พระอาจารย์ใหญ่สายวัดป่าแดนอีสาน

หากเอ่ยถึงพระอาจารย์ใหญ่สายวิปัสสนากัมมัฏฐาน ทุกคนต้องระลึกถึง "หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต" พระอาจารย์ใหญ่สายวิปัสสนากรรมฐาน ผู้เป็นดั่งแม่ทัพธรรมแห่งภาคอีสาน และได้รับการยกย่องจาก UNESCO ให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกสาขาสันติภาพ วันนี้จะพาไปรู้จักเส้นทางสายธรรมะของหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต กัน

ประวัติ "หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต" พระอาจารย์ใหญ่แดนอีสาน

หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต (นามเดิม: มั่น แก่นแก้ว) เกิดเมื่อวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2413 ณ บ้านคำบง อำเภอโขงเจียม (ปัจจุบันคืออำเภอศรีเมืองใหม่) จังหวัดอุบลราชธานี ท่านเป็นบุตรของนายคำด้วง และนางจันทร์ แก่นแก้ว ในวัยเยาว์ท่านเป็นผู้มีปฏิภาณปัญญาดี มีความตื่นตัวในธรรม และได้เข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์ด้วยการบรรพชาเป็นสามเณรเมื่ออายุได้ 15 ปี ก่อนจะลาสิกขาบทตามคำขอของบิดาเพื่อมาช่วยงานทางบ้านชั่วคราว

ต่อมาเมื่ออายุครบบวช ท่านได้เข้าพิธีอุปสมบทเป็นพระภิกษุในวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2436 ณ วัดเลียบ อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีพระอริยกวี (อ่อน) เป็นพระอุปัชฌาย์ และได้รับนามฉายาทางพระพุทธศาสนาว่า "ภูริทัตโต" แปลว่า "ผู้ให้ปัญญา, ผู้แจกยายปัญญา"

เส้นทางธุดงค์และปฏิปทา "แม่ทัพธรรมสายวัดป่า" หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต

หลังจากอุปสมบท หลวงปู่มั่นได้เข้าศึกษาข้อวัตรปฏิบัติและการวิปัสสนากรรมฐานกับ พระอาจารย์เสาร์ กันตสีลมหาเถรา ณ วัดเลียบ ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางพระป่าสายกรรมฐาน ท่านได้สละความสะดวกสบายในเมือง ออกธุดงค์จาริกไปตามป่าเขา ถ้ำ และป่าช้า ทั่วภาคอีสาน ภาคเหนือ รวมถึงข้ามไปยังฝั่งประเทศลาว เพื่อบำเพ็ญเพียรภาวนาอย่างเอาจริงเถิดถึง

หลวงปู่มั่นเน้นย้ำเรื่องการฝึกตนเองผ่าน "ธุดงควัตร" และการใช้สติพิจารณา "กายคตาสติ" (การพิจารณาร่างกาย) เพื่อให้รู้แจ้งในอริยสัจ 4 ท่านมักสอนศิษยานุศิษย์ให้มุ่งเน้นการปฏิบัติจริงมากกว่าการศึกษาเพียงทฤษฎี จนทำให้ปฏิปทาของท่านเป็นรากฐานสำคัญของ "พระสายป่า" ในประเทศไทย

ซึ่ง หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ได้ละสังขารอย่างสงบเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2492 ณ วัดป่าสุทธาวาส จังหวัดสกลนคร สิริอายุรวม 79 ปี 56 พรรษา

มรดกธรรมสู่บุคคลสำคัญของโลก

ในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย บารมีธรรมของหลวงปู่มั่นมิได้จำกัดอยู่เพียงในหมู่ผู้ปฏิบัติธรรมเท่านั้น แต่ยังส่งผลต่อภาพรวมของพระพุทธศาสนาในระดับสากล โดยในวาระครบรอบ 150 ปีชาตกาล (พ.ศ. 2563) องค์การยูเนสโก (UNESCO) ได้ประกาศยกย่องให้หลวงปู่มั่น ภูริทัตโต เป็น "บุคคลสำคัญของโลก สาขาสันติภาพ" นับเป็นการยืนยันถึงคุณูปการของแนวคิดธรรมะและการเจริญสมาธิภาวนาว่าเป็นสากลและช่วยสร้างสันติภาพให้เกิดขึ้นในจิตใจของมนุษยชาติ

ตลอดชนม์ชีพของท่าน มีพระเถรานุเถระชื่อดังของเมืองไทยมากมายที่เข้าฝากตัวเป็นศิษย์ และสืบทอดปฏิปทาของท่านจนเป็นที่เลื่อมใสในปัจจุบัน อาทิ หลวงปู่ดูลย์ อตุโล, หลวงปู่ขาว อนาลโย, หลวงปู่ฝั้น อาจาโร, หลวงปู่แหวน สุจิณโณ และ หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

ทำไมวัตถุมงคลของ "หลวงปู่มั่น" ถึงเป็นสุดยอดมงคลล้ำค่าที่เซียนพระเสาะหา

ในเบญจภาคีพระเกจิอาจารย์สายวัดป่าวิปัสสนากัมมัฏฐาน นามของ “พระอาจารย์มั่น ภูริทัตโต” หรือหลวงปู่มั่น ได้รับการยกย่องเทิดทูนในฐานะ “แม่ทัพธรรม” ผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบตามรอยพระบาทพระพุทธองค์ และเป็นบิดาแห่งพระสายป่าที่สร้างพระอริยสงฆ์คู่แผ่นดินไทยไว้มากมาย แม้โดยปฏิปทาดั้งเดิมของหลวงปู่มั่น ท่านจะไม่นิยมสร้างวัตถุมงคล เครื่องรางของขลัง แต่อธิษฐานจิตเน้นย้ำเรื่องการปฏิบัติธรรมเป็นหลัก

ทว่าหลังจากที่ท่านมรณภาพ บรรดาพระศิษยานุศิษย์และผู้ศรัทธาได้ร่วมกันจัดสร้าง วัตถุมงคลหลวงปู่มั่น ขึ้นมาเพื่อระลึกถึงพระคุณอันประเสริฐ ซึ่งทุกรุ่นล้วนได้รับความนิยมอย่างสูง เนื่องจากได้บารมีจากพระอริยสงฆ์สายกัมมัฏฐานร่วมอธิษฐานจิตปลุกเสกอย่างเข้มขลัง ที่งดงามด้วยพุทธศิลป์และทรงคุณค่าด้วยพุทธคุณ

อย่างไรก็ดี หลวงปู่มั่นเคยให้โอวาทธรรมไว้ว่า เครื่องรางของขลังที่แท้จริงคือ "ศีลและธรรม" ในใจของตนเอง ดังนั้น ผู้ที่ห้อยบูชาพระยอดนิยมหลวงปู่มั่น จึงต้องควบคู่ไปกับการปฏิบัติตนเป็นคนดี ถือศีล 5 และหมั่นทำสมาธิภาวนา พลังบารมีขององค์บูรพาจารย์จึงจะแผ่ไพศาลคุ้มครองผู้นั้นได้อย่างแท้จริง