“วันสารทจีน” เทศกาลสำคัญของครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีน เป็นช่วงเวลาที่ลูกหลานจัดเตรียมอาหาร ผลไม้ และของไหว้ เพื่อรำลึกถึงบรรพบุรุษและแสดงความกตัญญู ประเพณีดังกล่าวจึงสะท้อนทั้งความผูกพันในครอบครัวและคติความเชื่อเกี่ยวกับผู้ล่วงลับที่สืบทอดกันมายาวนาน
วันสารทจีน 2569 ตรงกับวันที่เท่าไหร่
วันสารทจีน 2569 ตรงกับวันพฤหัสบดีที่ 27 สิงหาคม 2569 หรือ วันที่ 15 เดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติจีน ซึ่งเป็นวันที่เรียกว่า “จงหยวนเจี๋ย” (中元节) หรือเทศกาลจงหยวน
วันสารทจีน 2569 คือวันอะไร มีความสำคัญอย่างไร
วันสารทจีนปี 69 เป็นเทศกาลที่เกี่ยวข้องกับการรำลึกถึงบรรพบุรุษ ความกตัญญู และความเชื่อเรื่องดวงวิญญาณ โดยธรรมเนียมของการประกอบพิธีแตกต่างกันไปตามแต่ละท้องถิ่นและชุมชนชาวจีน
ตามคติความเชื่อของชาวจีน เดือน 7 ตามปฏิทินจีนมักถูกเรียกว่า “เดือนผี” เชื่อว่าเป็นช่วงที่ประตูโลกวิญญาณเปิดให้ดวงวิญญาณออกมายังโลกมนุษย์ โดยวันที่ 15 เดือน 7 ถือเป็นวันสำคัญที่สุดของช่วงดังกล่าว จึงมีการเตรียมอาหารและเครื่องเซ่นเพื่อรำลึกถึงบรรพบุรุษ รวมถึงอุทิศให้ดวงวิญญาณที่ไม่มีญาติทำบุญหรือเซ่นไหว้ให้
ช่วงเวลาในวันสารทจีน 2569 ไหว้เจ้า-บรรพบุรษ-ผี ต้องทำอะไรบ้าง
ธรรมเนียมการไหว้สารทจีนของครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีน อาจมีรายละเอียดและช่วงเวลาแตกต่างกันไปตามแต่ละบ้านสืบทอด แต่โดยทั่วไปสามารถแบ่งการไหว้ออกเป็น 3 ช่วงหลัก ได้แก่
1. ช่วงเช้า เวลา 06.00-09.00 น. ไหว้เทพเจ้าและสิ่งศักดิ์สิทธิ์
ช่วงเช้ามักเริ่มต้นด้วยการไหว้เทพเจ้า เจ้าหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำบ้าน เช่น ตี่จู้เอี๊ยะ โดยนิยมไหว้ตั้งแต่ช่วงเช้าประมาณ 06.00-09.00 น. เพื่อแสดงความเคารพและขอความเป็นสิริมงคล ก่อนจะเริ่มไหว้บรรพบุรุษในลำดับถัดไป ของไหว้จะแตกต่างกันตามธรรมเนียมของแต่ละครอบครัว เช่น
- อาหารคาว
- ขนมและของหวาน
- ผลไม้
- น้ำชา
- กระดาษเงินกระดาษทอง ตามความเชื่อของแต่ละครอบครัว
2. ช่วงสายถึงเที่ยง เวลา 09.00-12.00 น. ไหว้บรรพบุรุษ
หลังจากไหว้เทพเจ้าแล้ว จึงจัดโต๊ะไหว้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ โดยมักไหว้ในช่วง 09.00-12.00 น. หรือก่อนเที่ยง เพื่อแสดงความกตัญญูและรำลึกถึงพระคุณของสมาชิกในครอบครัวที่จากไป ถือเป็นหนึ่งในธรรมเนียมสำคัญของวันสารทจีน ของที่นิยมจัดเตรียมสำหรับไหว้บรรพบุรุษ เช่น
- อาหารคาวและกับข้าว
- อาหารที่บรรพบุรุษเคยชื่นชอบ
- ขนมสำหรับเทศกาลสารทจีน
- ผลไม้
- น้ำชาหรือเครื่องดื่ม
- กระดาษเงินกระดาษทอง ตามธรรมเนียมของครอบครัว
3. ช่วงบ่าย เวลา 13.00-16.00 น. ไหว้วิญญาณไร้ญาติ
บางครอบครัวจะเซ่นไหว้ดวงวิญญาณเร่ร่อนหรือวิญญาณที่ไม่มีลูกหลานจัดของเซ่นไหว้ให้ โดยนิยมทำในช่วงบ่ายประมาณ 13.00-16.00 น. และในชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีนบางแห่งอาจเรียกการไหว้ลักษณะนี้ว่า “ไหว้ฮ่อเฮียตี๋” โดยทั่วไปจะจัดของไหว้แยกจากโต๊ะบรรพบุรุษ และอาจจัดบริเวณนอกบ้าน ตามธรรมเนียมของแต่ละครอบครัว เช่น
- อาหารคาว
- ข้าวและอาหารต่างๆ
- ขนม
- ผลไม้
- น้ำหรือเครื่องดื่ม
- กระดาษเงินกระดาษทอง ตามความเชื่อ
หมายเหตุ : ช่วงเวลาการไหว้ในวันสารทจีน 2569 ไม่ใช่ข้อกำหนดตายตัวของเทศกาลสารทจีน แต่ละครอบครัวอาจเริ่มไหว้เร็วหรือช้ากว่านี้ รวมถึงมีลำดับและรายละเอียดของไหว้แตกต่างกันตามเชื้อสาย ท้องถิ่น และธรรมเนียมที่สืบทอดกันมา
ประวัติที่มาและความสำคัญของวันสารทจีน 2569
ความเป็นมาของวันสารทจีน เกิดจากการผสมผสานความเชื่อหลายสาย ทั้งประเพณีบูชาบรรพบุรุษของจีน ลัทธิเต๋า และพุทธศาสนา จนพัฒนากลายเป็นเทศกาลสำคัญในวันที่ 15 เดือน 7 ตามปฏิทินจีน
ทางลัทธิเต๋า เชื่อว่าวันที่ 15 เดือน 7 เรียกว่า “จงหยวน” และสัมพันธ์กับ “ตี้กวนต้าตี้” (地官大帝) หรือเทพแห่งปฐพี หนึ่งในเทพสามองค์ที่เกี่ยวข้องกับสวรรค์ โลก และน้ำ จึงเกิดพิธีกรรมทางศาสนาเพื่ออุทิศแก่ผู้ล่วงลับและขอความเป็นสิริมงคล
ส่วนในทางพุทธศาสนามหายาน เน้นเรื่องความกตัญญูและการอุทิศบุญแก่บิดามารดาและบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ เมื่อแนวคิดทางพุทธศาสนาผสมกับประเพณีบูชาบรรพบุรุษที่มีอยู่เดิม จึงทำให้วันที่ 15 เดือน 7 มีความสำคัญมากขึ้นในสังคมจีน
ปัจจุบัน ความเชื่อเหล่านี้หลอมรวมกับคติพื้นบ้านเรื่อง “เดือนผี” จนเกิดธรรมเนียมการเซ่นไหว้บรรพบุรุษและดวงวิญญาณเร่ร่อนในหลายพื้นที่ ดังนั้น ความหมายของวันสารทจีน 2569 จึงไม่ได้มีเพียงเรื่องโลกวิญญาณเท่านั้น แต่ยังสะท้อนแนวคิดเรื่องความกตัญญู การระลึกถึงผู้ล่วงลับ และการรักษาความสัมพันธ์ระหว่างคนในครอบครัวจากรุ่นสู่รุ่น