การฝึกบินนักบินใหม่ในกองทัพด้วยอากาศยานที่มีความทันสมัย ช่วยทำให้เกิดความเชี่ยวชาญด้านการบินทางยุทธวิธี เมื่อกว่า 25 ปีก่อน การจัดหาเครื่องบินฝึกไอพ่นแบบ L-39 ZA/ART หรือ บ.ขฝ.1 ของกองทัพอากาศไทย เพื่อใช้เป็นเครื่องบินฝึกนักบินขับไล่ ในการทำการบินกับเครื่องบินไอพ่น เป็นการต่อยอดสร้างเสริมประสบการณ์ทางการบินให้กับนักบินใหม่ได้รวดเร็วกว่าการฝึกบินด้วยเครื่องบินใบพัด

...

Aero L-39 Albatros เป็นเครื่องบินฝึกที่ได้รับการพัฒนาโดยประเทศเชโกสโลวาเกีย เริ่มทำการบินเป็นครั้งแรกในวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2510 สายการผลิตเริ่มในปี พ.ศ. 2513 และประจำการในกองทัพอากาศเชโกสโลวาเกีย ในปี พ.ศ. 2514 และในปี พ.ศ. 2520 เริ่มประจำการในกองทัพอากาศโซเวียต เครื่องบิน L-39 เป็นเครื่องบินเจ็ตฝึกมาตรฐานสำหรับกองทัพอากาศในกลุ่มประเทศกติกาสนธิสัญญาวอร์ซอ ความเป็นมาของการจัดหาเครื่องบิน L-39 เริ่มจากกองทัพอากาศได้เสนอกระทรวงกลาโหม ในการจัดซื้อเครื่องบินฝึกและขับไล่แบบ L-39 (Aero L-39ZA/ART) จากบริษัท แอโร โวโดโชดาย เนชันแนล ประเทศสาธารณรัฐเช็ก โดยได้รับการปรับปรุงให้มีขีดความสามารถในการใช้อาวุธแบบตะวันตกโดยอิสราเอล (IAI) อาทิ ระบบการใช้อาวุธ จรวดนำวิถีอากาศสู่อากาศ แบบ AIM-9 ไซด์ไวด์เดอร์ และลูกระเบิดแบบต่างๆ ที่มีใช้อยู่ในกองทัพอากาศ เพื่อใช้เป็นเครื่องบินฝึกนักบินขับไล่ (Fighter Lead-In Trainer)

วันที่ 17 ธันวาคม 2534 ครม.ได้อนุมัติให้กองทัพอากาศจัดซื้อเครื่องบินฝึกไอพ่นแบบ L-39 ZA/ART จำนวน 36 เครื่อง พร้อมทั้งอะไหล่ บริภัณฑ์ภาคพื้น และเครื่องช่วยฝึก โดยแผนเดิมนั้น กองทัพอากาศ มีความต้องการเครื่องบินแบบนี้ 50-60 เครื่อง เพื่อบรรจุประจำการใน 5 ฝูงบิน แต่รัฐบาลขณะนั้นตัดงบประมาณลงดังกล่าวเพื่อความเหมาะสมตามสภาวะเศรษฐกิจ ทั้งนี้ในช่วงระหว่างวันที่ 22-26 กันยายน พ.ศ.2536 ซึ่งกระทรวงกลาโหม ร่วมกับ บริษัท ชินเป้า แอนด์ เซมส์ (ประเทศไทย) จำกัด จัดนิทรรศการและการแสดงการบิน “THAI AIRSHOW’93” ณ ฐานบินกำแพงแสน โรงเรียนการบิน บริษัทผู้ผลิตได้ส่งเครื่องบินเครื่องแรกหมายเลข 10111 มาร่วมแสดง และทำการบินสาธิตในงาน

...

...

ปี พ.ศ. 2537 กองทัพอากาศทำการรับมอบและบรรจุประจำการเครื่องบินแบบ L-39 ZA/ART จำนวน 36 เครื่อง (ภายหลังจัดซื้อเพิ่มเติมอีก 4 เครื่อง) โดยรับมอบชุดสุดท้ายเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ.2537 เครื่องบินทั้งหมดแบ่งเข้าบรรจุประจำการในฝูงบิน 101, ฝูงบิน 102 กองบิน 1 นครราชสีมา และฝูงบิน 401 กองบิน 4 ตาคลี โดยกำหนดชื่อเป็น “เครื่องบินขับไล่และฝึกแบบที่ 1” หรือ “บ.ขฝ.1”

...

เครื่องบินขับไล่และฝึกแบบที่ 1 ประจำการอยู่ในฝูงบิน 401 กองบิน 4 และ ฝูงบิน 411 กองบิน 41 โดยนอกจากจะปฏิบัติหน้าที่ฝึกนักบินขับไล่พร้อมรบแล้ว ยังคงปฏิบัติหน้าที่ค้นหาและช่วยชีวิตในพื้นที่การรบ เข้าร่วมการฝึก COBRA GOLD และ COPE TIGER โดยมีผลงานเด่นในการได้รับรางวัลชนะเลิศในหลายประเภทของการแข่งขันการใช้อาวุธทางอากาศ ตั้งแต่ปี 2537 ปีแรกที่ประจำการ - ปัจจุบัน นอกจากนี้ L-39 ยังเคยทำหน้าที่เครื่องบินมิตรภาพทำการบินเยือนมิตรประเทศอาเซียน ประกอบด้วย สิงคโปร์ และมาเลเซีย อยู่หลายครั้ง รวมทั้งการเป็นเครื่องบินแขกรับเชิญมาโชว์ตัว เมื่อครั้งที่ ฝูงบินผาดแผลง BREITLING JET TEAM มาเยือนเมืองไทยด้วย

หลังจากใช้งานมานาน กองทัพอากาศได้ทำการปรับปรุงเครื่องบิน L-39 โดยบริษัทอุตสาหกรรมการบินไทย เพื่อยืดอายุการใช้งานออกไปอีก 10 ปี เพื่อรอนำเครื่องบินฝึกรุ่นใหม่จากเกาหลีใต้ T-50TH เข้ามาทดแทน L-39 ที่เก่าและประจำการมานานกว่า 20 ปี เมื่อ T-50 TH เข้าประจำการครบ 16 ลำ ก็มีการโอนย้าย L-39 ของฝูง 401 ที่เหลือทั้งหมดไปรวมกับฝูง 411 ที่กองบิน 41 จ.เชียงใหม่ โดยประจำการอยู่ในฝูงบินขับไล่ยุทธวิธี 411 

ขอสดุดีวีรบุรุษครูการบิน นาวาอากาศตรี ณฤพล เลิศกุศล นำศิษย์การบินขึ้นฝึกบินกับเครื่อง L39 Albratross กองบิน 41 เชียงใหม่ เครื่องยนต์เกิดการขัดข้อง ต้องประคองเครื่องบินที่เครื่องยนต์ดับออกจากเขตชุมชนบริเวณเหนือแม่น้ำปิงกลางเมืองเชียงใหม่ โดยสั่งให้นักบินฝึกหัดหรือศิษย์การบินทำการดีดตัวออกไปก่อน แล้วฝืนนำเครื่องบินออกจากเขตที่อยู่อาศัยของประชาชน เมื่อบังคับจนเครื่องบินหลุดพ้นจากเขตอาศัยของผู้คนจำนวนมากจึงทำการดีดตัว แต่เนื่องจากระยะสูงไม่มากพอ ร่มจึงทำงานไม่ทันตกกระแทกพื้นจนเสียชีวิต. 

AERO L-39 ALBATROS
ผู้สร้าง บริษัท แอโร โวโดโชดาย เนชันแนล (เชโกสโลวาเกีย)
ประเภท เครื่องบินเจ็ตแบบฝึกขั้นต้น-ขั้นสูง 2 ที่นั่งเรียงกัน
เครื่องยนต์ เทอร์โบแฟน วอร์เธอร์ ไตตัน (ลีฟเชนโก เอแอล-25 ทีแอล)
แรงขับ 1,720 โลกรัม 1 เครื่อง
กางปีก 9.45 เมตร
ยาว 12.32 เมตร
สูง 4.72 เมตร
พื้นที่ปีก 18.80 ตารางเมตร
น้ำหนักเปล่า 3,330 กิโลกรัม
น้ำหนักรวมปกติ 4,570 กิโลกรัม
น้ำหนักวิ่งขึ้นปกติ 5,270 กิโลกรัม
อัตราเร็วขั้นสูง 700 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระดับน้ำทะเล 780 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระยะสูง 6,000 เมตร
อัตรเร็วเดินทาง 680 กิโลเมตร/ชั่วโมง ที่ระยะสูง 5,000 เมตร
อัตราไต่ขั้นต้น 22 เมตร/วินาที
เพดานบินใช้งาน 11,500 เมตร
พิสัยบินไกลสุด 850 กิโลเมตร เมื่อใช้เชื้อเพลิงภายในลำตัว / 1,600 กิโลเมตร เมื่อติดตั้งถังเชื้อเพลิงอะไหล่ขนาด 350 ลิตร 2 ถัง

อาวุธ
อาวุธปล่อยอากาศสู่อากาศ
กระเปาะจรวดขนาด 57 มม. กระเปาะละ 16 นัด 2 กระเปาะ
สามารถติดตั้งปืนใหญ่อากาศ ขนาด 23 มม. 1 กระบอก และลูกระเบิดขนาดต่างๆ ที่ใต้ปีก 4 ตำบล รวมเป็นน้ำหนัก 1,100 กิโลกรัม

อาคม รวมสุวรรณ
E-Mail chang.arcom@thairath.co.th
Facebook https://www.facebook.com/chang.arcom
https://www.facebook.com/ARCOM-CHANG-Thairath-Online-525369247505358/