การอาราธนา "พระเครื่อง" มาบูชาติดตัว นอกจากความเลื่อมใสศรัทธาแล้ว อีกหนึ่งขั้นตอนสำคัญที่เซียนพระและผู้สะสมให้ความใส่ใจเป็นอย่างมากคือ "การเลี่ยมกรอบพระ" เพราะกรอบพระไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่เพิ่มความสวยงาม หรือช่วยให้พกพาสะดวกขึ้นเท่านั้น แต่ยังเป็นปราการด่านแรกที่ช่วยปกป้ององค์พระจากเหงื่อ ฝุ่น คราบความชื้น และแรงกระแทกอีกด้วย
ทว่า หากเลือกประเภทกรอบพระหรือเทคนิคการเลี่ยมที่ไม่เหมาะสมกับประเภทขององค์พระ แทนที่จะเป็นการรักษา อาจกลายเป็นการบั่นทอนสภาพและทำให้พระเครื่ององค์สำคัญเสียมูลค่าไปได้อย่างน่าเสียดาย
รู้จักประเภทกรอบพระเครื่อง เลือกให้เหมาะสมกับองค์พระ
การเลือกกรอบพระเครื่องควรพิจารณาจากประเภทของเนื้อพระ (พระเนื้อผง, พระเนื้อดิน, พระเนื้อชิน, พระเหรียญโลหะ หรือพระเนื้อว่าน) โดยมีประเภทกรอบยอดนิยม ดังนี้
1. กรอบตลับ หรือตลับเปิด-ปิด (ทองคำ / เงิน / สแตนเลส)
- ลักษณะ เป็นตลับโลหะที่มีฝากล่องเปิด-ปิดได้ ภายในมักใส่ฟองน้ำหรือยางรองขอบเพื่อความกระชับ
- ความเหมาะสม เหมาะอย่างยิ่งสำหรับ พระเนื้อผง พระเนื้อดิน และพระที่มีค่านิยมสูง (เช่น พระสมเด็จ, พระรอด)
- ข้อดี ไม่มีการใช้น้ำยาเคมีหรือความร้อนสัมผัสกับองค์พระ สามารถถอดองค์พระออกมาส่องหรือพิจารณาเนื้อพระได้อย่างปลอดภัยที่สุด ไม่ทำลายสภาพเดิม
2. กรอบเลี่ยมพลาสติกกันน้ำ (อัดจับขอบ)
- ลักษณะ ใช้แผ่นพลาสติกใสขึ้นรูปด้วยความร้อนและอัดกาวเลี่ยมชิดขอบองค์พระเพื่อกันน้ำ 100%
- ความเหมาะสม เหมาะสำหรับ พระเหรียญโลหะ พระกริ่ง หรือพระที่นำมาสวมใส่ติดตัวเป็นประจำ
- ข้อเสียและข้อระวัง ไม่เหมาะกับพระเนื้อผงหรือเนื้อว่านที่เปราะบาง เนื่องจากความร้อนและสารเคมีในน้ำยาเลี่ยมอาจซึมเข้าเนื้อพระ หรือแผ่นพลาสติกอาจดูดติดผิวพระ จนทำให้ผิวพระหลุดลอกเมื่อถอดกรอบออกในอนาคต
3. กรอบจับขอบทอง / จับขอบเปลือย
- ลักษณะ เลี่ยมพลาสติกกันน้ำเฉพาะตัวองค์พระ แล้วหุ้มซ้ำด้วยจับขอบทองคำหรือเงิน
- ความเหมาะสม เหมาะกับผู้ที่ต้องการโชว์พิมพ์พระและลวดลายอย่างชัดเจน มีความสวยงามหรูหรา
ตารางเปรียบเทียบการเลือกกรอบพระเครื่องให้เหมาะสมกับประเภทเนื้อพระ เพื่อป้องกันไม่ให้องค์พระชำรุด ผิวลอก หรือเสียราคาในวงการสะสม ดังนี้
ประเภทเนื้อพระเครื่อง | ประเภทกรอบพระที่เหมาะสม | เหตุผลและข้อดีในการรักษาสภาพพระ |
| พระเนื้อผง / พระเนื้อดิน / พระเนื้อว่าน | กรอบตลับเปิด-ปิด (ทองคำ / เงิน / สแตนเลส) | ไม่สัมผัสความร้อนและน้ำยาเคมี ป้องกันพลาสติกดูดติดผิวพระเมื่อแกะออก ป้องกันเนื้อพระรานกรอบ และถอดส่องพิจารณาเนื้อพระแท้ได้สะดวก |
| พระเหรียญโลหะ / พระกริ่ง / พระเนื้อชิน | กรอบเลี่ยมพลาสติกกันน้ำ หรือ จับขอบทองคำ/เงิน | กันน้ำและเหงื่อไคล 100% สวมใส่ติดตัวได้สะดวก โครงสร้างโลหะทนทานต่อความร้อนจากการเลี่ยม ช่วยป้องกันการเกิดคราบสนิมและการกัดกร่อนจากเหงื่อ |
ข้อควรระวังก่อนนำพระไปใส่กรอบ เพื่อไม่ให้เสียราคา
1. ห้ามใช้สารเคมีหรือกาวตราช้างติดองค์พระเด็ดขาด ช่างเลี่ยมพระที่ไม่ชำนาญอาจใช้กาวหยอดเพื่อยึดองค์พระให้แน่นกับขอบกรอบ ซึ่งจะทำให้สารเคมีทำลายผิวพระทันที และทำให้ค่านิยมในการสะสมลดลงอย่างมาก
2. ระวังความร้อนจากการลนพลาสติก ในกรณีเลี่ยมพลาสติกกันน้ำ ต้องกำชับให้ช่างเว้นระยะห่างของความร้อน ไม่ให้ความร้อนปะทะเนื้อพระโดยตรง โดยเฉพาะพระเนื้อว่านหรือเนื้อผงที่ไวต่อความร้อน
3. ใช้รองขอบที่นุ่มและไม่มีกรด สำหรับกรอบตลับ ควรเลือกใชุยางรองขอบหรือฟองน้ำไร้กรด เพื่อป้องกันไม่ให้ขอบตลับโลหะกดทับจนขอบองค์พระกะเทาะ
4. เลือกช่างเลี่ยมพระที่มีความชำนาญสูง ช่างเลี่ยมพระที่มีประสบการณ์จะเข้าใจธรรมชาติของเนื้อพระแต่ละชนิด มีความประณีต และรู้วิธีการเว้นระยะเพื่อปกป้องสภาพองค์พระให้สมบูรณ์ที่สุด
การเลือกกรอบพระเครื่องที่ถูกต้องเริ่มต้นจากการเข้าใจประเภทเนื้อพระ โดยพระเนื้อผงและเนื้อเปราะบางควรเลือกใช้ "กรอบตลับเปิด-ปิด" เพื่อเลี่ยงเคมีและความร้อน ส่วนพระเหรียญโลหะสามารถใช้ "กรอบเลี่ยมพลาสติกกันน้ำ" ได้อย่างปลอดภัย การหลีกเลี่ยงสารเคมีและการเลือกช่างผู้ชำนาญ คือหัวใจสำคัญในการรักษาสภาพเดิมและคงมูลค่าค่านิยมขององค์พระไว้ได้อย่างยั่งยืน