ครู “ตรียัมปวาย” ขึ้นต้นคำอธิบาย พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ทรงเกศบัวตูมไว้ว่า...เป็นอีกพิมพ์ทรงที่บางแบบ พิมพ์งดงามที่สุด และมีปรากฏน้อยมาก
มีความนูนเด่นเน้นลักษณะ เช่นทรงเจดีย์ ความโปร่งบางและเกร็งแกร่ง เช่นพิมพ์ทรงฐานแซม แต่หากมีความสง่างามกะทัดรัดในลักษณะเฉพาะตัวเป็นพิเศษ กอปรด้วยพุทธลักษณะหลายแบบผสมกัน แล้วกลั่นออกมาเป็นพุทธศิลป์อีกแบบ คือพระเกศตุ้ม เห็นเค้าพุทธศิลป์ว่าเป็นอิทธิพลของสกุล ช่างเชียงแสนยุคต้น
ลองมาพิจารณา...ตามคำครู ประเด็น เป็นพิมพ์ทรงที่บางแบบงดงามที่สุด...ว่าควรเป็นแบบพิมพ์ไหน?
ครูตรียัมปวาย แบ่งพิมพ์เกศบัวตูมไว้ห้าพิมพ์ พิมพ์เขื่อง พิมพ์โปร่ง พิมพ์สันทัด พิมพ์ย่อม และพิมพ์เกศบัวเรียว ยึดตามคำครู บางแบบพิมพ์ที่งดงามที่สุด ก็ควรเป็นแบบพิมพ์ที่คนรักพระสมเด็จคุ้นตา คือองค์พิมพ์ฐานสิงห์แคบ องค์ที่วันนี้ยังเรียกกันว่า “องค์คุณมนตรี”
ระหว่างปี 2519-2520 องค์นี้ยังอยู่ในรังพระสมเด็จชุดงามสะท้านเมือง (องค์ขุนศรี องค์ลุงพุฒ)...ของคุณชะหลี
ก็ราวๆปี พ.ศ.นั้นล่ะ...คุณสมปอง จารุเสน มือซ่อมพระตลาดพานถม...เล่าให้ผมฟัง คุณชาติ สมปอง ลูกเขย ได้ข่าวคุณชะหลี กงสุลกิตติมศักดิ์ จะย้ายไปอยู่ประเทศอื่น เกริ่นๆจะออกพระ ก็ไปถามซื้อ แล้วก็ได้มาในราคาห้าแสน
วันเดียวกัน พระก็เปลี่ยนมือไปยังคุณนิยม อสุนี ที่นครสวรรค์ในราคาหนึ่งล้าน
นี่คือสถิติพระสมเด็จเงินล้าน ที่ยังเล่าขานต่อๆกันมาอีกราว 30 ปีก็เปลี่ยนมือไปเป็นของคุณมนตรี พงษ์พานิช จนถึงมือสุดท้าย คุณวิชัย คิง เพาเวอร์ เมื่อสิบปีที่แล้ว
พระสมเด็จพิมพ์เกศบัวตูมองค์นี้ ขึ้นปกหนังสือพระเครื่องมานับเล่มไม่ถ้วน...ระดับความคุ้นตา พอจะเปรียบได้กับอาภัสรา (นางงามจักรวาลคนแรก) ตั้งแต่เส้นสายลายพิมพ์ที่คมชัดไปทุกสัดส่วน ฝ้ารักที่น้ำตาลเข้มเน้นให้องค์พระงามเด่นสง่าซึ้งตา
...
และด้านหลังที่คนรักพระสมเด็จจำฝังใจ คือ หลุมลายมือ
ก็คงจะด้วยความที่เป็นพระดัง...ระดับตำนาน พระปลอมแม่พิมพ์ละม้ายคล้ายกันจึงทยอยออกมานับฝีมือไม่ถ้วน...ส่วนพระแท้ที่ครูบอกว่ามีน้อยมาก จึงออกมาในหนังสือวงการ ก็แทบจะนับองค์ได้
พรรณนาถึงสมเด็จเกศบัวตูมองค์คุณมนตรียืดยาวปูพื้นฐาน ให้มโน ตามพระสมเด็จพิมพ์บัวตูม องค์ในคอลัมน์...เส้นลายพิมพ์องค์พระคมชัด ส่วนพระพักตร์ เห็นตาจมูก ปาก และหน้าผาก ส่วนลำพระองค์ เส้นสังฆาฏิ เส้นขอบจีวรลึก...ถ้าใช้หลักภาพเชิงซ้อน ก็แทบจะทาบกับองค์คุณมนตรีได้ทุกสัดส่วน
ความต่างอยู่ที่เนื้อหา...องค์นี้เนื้อรักลอกล่อน...จนเหลือฝ้่ารักเหลืองอ่อนจางๆ... มวลสาร ก้อนขาว เม็ดแดง กากดำ ครบครัน
ด้านหลัง หลุมร่อง ริ้วรอยธรรมชาติ รอยปริร่อยริมขอบข้าง เข้ามาตรฐานหลังสมเด็จวัดระฆัง...
พระสมเด็จสภาพสวยขนาดนี้ ดูอยู่องค์เดียว ศักดิ์ศรีสมเด็จวัดระฆังมือใหม่อาจใจสั่น แท้แน่หรือเปล่าหวา? ก็ควรไปหาภาพพระวงการมาเทียบเคียง...
ในหนังสือพระพิมพ์พระเครื่องเมืองไทย กรมศิลปากร พิมพ์ปี 2562 มีเกศบัวตูมวัดระฆัง ของคุณพจน์ ท่าพระจันทร์ ทั้งเนื้อหาและสภาพพระสวยมาก พอจับคู่ไปกันได้ เทียบแล้วเจ้าของก็อุ่นใจขึ้น
เรื่องที่ผมอยากบอกอีก คือ คุณพจน์ ท่าพระจันทร์ เป็นเซียนพระเครื่อง ที่นักวิชาการกรมศิลปากรยอมรับ เอาพระเครื่องวงการเข้าไปเชื่อมโยงกับพระพิมพ์ ที่กรมศิลปากรขุดค้นศึกษา...
แสดงว่าวิชาการของทางการ กับวิทยายุทธ์ของวงการพระเครื่อง เชื่อมโยงมาจากหน่อเนื้อเดียวกัน น่าภูมิใจไม่น้อยเลย.
พลายชุมพล