คนมีประสบการณ์ส่องพระสมเด็จมานานๆ จะรู้กันดี พระสมเด็จวัดระฆัง “ดูง่าย” กว่า ตัดสินใจง่ายกว่า พระสมเด็จกรุบางขุนพรหม
สมเด็จวัดระฆังทำแล้ว แจกจ่ายถึงมือชาวบ้าน ผ่านกาลอากาศปกติธรรมดา ผ่านการเก็บการใช้แบบทะนุถนอมบ้าง ใช้แบบสมบุกสมบันบ้าง บางช่วงเวลาก็เก็บไว้บนหิ้ง ฯลฯ คนมีโอกาสเป็นเจ้าของบ้าง ส่องของคนอื่นบ้าง จนพอคุ้นตา ก็พอสามารถแยกออกจากพระปลอมได้ ไม่ยากเย็น
แต่สมเด็จกรุบางขุนพรหม...ทำเสร็จบรรจุในเจดีย์ ในปีที่สร้าง พ.ศ.2413 สิบกว่าปีต่อมา มีการเปิดช่องเจดีย์ด้านบน “ตกเบ็ด” กันขึ้นมาบ้าง แล้วก็ยัง “ตก” กันเรื่อยๆไปอีกหลายปี
ระหว่างนั้นองค์พระเจดีย์ที่บรรจุพระจำนวนมากไว้ที่พื้นเจดีย์ด้านล่าง ผ่านน้ำท่วมนับครั้งไม่ถ้วน เฉพาะน้ำท่วมใหญ่ที่จดจำกันได้ พ.ศ.2460 พ.ศ.2485 พระแช่น้ำแต่ละครั้งนานนับเดือน
ปี พ.ศ.2500 เปิดกรุเป็นทางการ หลังทางวัดทนขโมยเจาะกรุเอาพระไปก่อน...ไม่ไหว
สภาพพระสมเด็จในกรุ ที่มีคนทันเห็นกับตา...ส่วนที่กองอยู่กับพื้นติดคราบดิน คราบอะไรต่อมิอะไร ที่คนตกเบ็ดใช้หย่อนลงในกรุติดกันเป็นก้อน พระส่วนนี้คราบกรุหนา...ที่เห็นๆกันในหนังสือ ทุกองค์ถูกขูด ขัด กรอ คราบกรุ ออกจนเหลือบางๆทั้งสิ้น
แต่ยังมีบางส่วน...ถูกวางพิงแนบผนังองค์เจดีย์...พระส่วนนี้มีเพียงฝ้า หรือละอองกรุบางๆ คงสภาพสวยงามสมบูรณ์ พระก้นกรุจำนวนนี้ อยู่กับความร้อนชื้นอบอ้าวในกรุ มาตั้งแต่ปี พ.ศ.1413 เท่ากับ 87 ปี
สภาพองค์พระแตกต่าง จากรุ่นที่ตกเบ็ดกันขึ้นมา เมื่อเจ็ดแปดสิบปีที่แล้ว...ชุดตกเบ็ดถ้าเป็นองค์เนื้อมีมวลสารบ้าง ผ่านการใช้ ถ้าเป็นพิมพ์เดียวกับวัดระฆัง...เซียนระดับไหน ก็แยกไม่ออกพระสมเด็จกรุบางขุนพรหม มีเหตุปัจจัยแวดล้อม แตกต่างมากมาย...พระปลอม...ไม่ว่าจะทำแบบคราบกรุหนา หรือบาง หรือวัดใจ ทำแบบเกลี้ยงเกลา ให้เป็น “กรุเก่า” (รุ่นตกเบ็ด) ก็ได้
...
ราวๆ ปี 2503-2505 พระสมเด็จ “กรุขี้เถ้า” ฝีมือคุณบุญช่วยเพชรบุรีอาละวาด คนรักพระแม่กลองบ้านผม เจอไปหลายคนองค์ละสามสี่พัน...คราบกรุก็ดูเก่า (ที่จริงไม่เหมือน) แต่เจ็บปวดหัวใจ ตรงที่เขาใช้ชิ้นเนื้อพระแท้ชิ้นเล็กฝัง ตรง หน้า อก มุม ยั่วให้คนส่องเห็นเงาสว่างของเนื้อ
พระชุดนี้ใช้แขวนคอถูกเหงื่อไคลสองสามปี ก้อนเนื้อพระแท้ ก็โผล่แยกออกจากเนื้อเก๊
ปี พ.ศ.นั้น นิตยสารพระเครื่อง...ยังไม่มี หนังสือพระอาศัยของ “ตรียัมปวาย” อ่านเอาหลักบ้าง แต่ดูภาพเล็กๆขาวดำ ไม่ช่วยในการเทียบเคียงจดจำ นี่คือข้อชี้วัด บางขุนพรหม ดูยากกว่าวัดระฆัง...
คราวนี้มาเข้าเรื่องพระสมเด็จพิมพ์ใหญ่ องค์ในคอลัมน์ แม่พิมพ์ใหญ่ล่ำลึก นึกถึงพิมพ์เสี่ยดมที่คุ้นตา แต่องค์นี้มีปุ่มปุม คล้ายคราบฝ้าบางๆที่พื้นผนังด้านหน้า นี่คือสภาพผิวพระที่เข้ากรุ ไม่ใช่รอยเหนอะวัดระฆังบางองค์
ด้านหลังกาบหมากกับผิวนุ่มบาง ฉุดให้เป็นวัดระฆัง...ก็ได้ แต่เมื่อดูองค์รวมแล้วก็ต้องยอม ความผุดผ่องเกลี้ยงเกลา...ของเนื้อไปไม่ถึงวัดระฆัง จึงคงต้องสรุปกันตรง...องค์นี้เป็นวัดระฆัง ฝากกรุบางขุนพรหม
นักเลงพระรุ่นพี่ เรียกกันติดปาก ว่า “พระสมเด็จสองคลอง”
นานๆทีจะได้เจอพระสมเด็จสองคลอง ที่มีคุณสมบัติกลมกลืน สักองค์ เจอแล้วก็พยายามดูๆกันไว้
พระสมเด็จสภาพสองคลอง นี่แหละ... เป็นพระที่มีสภาพแวดล้อมเดียวกับ พระสมเด็จ กรุวัดกลางคลองข่อย โพธาราม หรือพระสมเด็จกรุวัดสะตือ...ที่กำลังเป็นที่ฮือฮา...เถียงกัน
เจอพระสภาพนี้อย่าเอาหูฟัง ให้ตั้งสติดูด้วยตา พระสมเด็จนั้นไม่ว่าจะขึ้นจากไหน เก๊แท้อยู่ที่ตา แต่ต้องเป็นตาคนเป็นพระด้วยกัน.
พลายชุมพล
คลิกอ่านคอลัมน์ "ปาฏิหาริย์ จาก หิ้งพระ" เพิ่มเติม