ครู “ตรียัมปวาย” ท่านใช้หลัก รูปทรง สัณฐาน และขนาด จำแนกแยกแม่พิมพ์ พระสมเด็จวัดระฆัง พิมพ์ฐานแซม ไว้ แบบเดียวกับการแยกพิมพ์ใหญ่ มีพิมพ์เขื่อง พิมพ์โปร่ง พิมพ์ชะลูด พิมพ์ป้อม พิมพ์สันทัด และพิมพ์ย่อม รวม 6 พิมพ์
พิมพ์แรก คือพิมพ์เขื่อง ชื่อก็บอกว่ามีสัณฐานเขื่องกว่าพิมพ์อื่นๆ
เส้นสายลายพิมพ์องค์พระยังมีลักษณะอวบอ้วน และขึงขังกว่า องค์ที่กดพิมพ์ไม่ลึก เส้นร่องสังฆาฏิที่พาดผ่ากลางพระอุระไม่ติด หรือพิมพ์ติดแล้วถูกใช้จนสึกช้ำ คนรักพระรุ่นเก่า เรียก “พิมพ์อกตันฐานหนา”
องค์ในคอลัมน์วันนี้ ฐานแซมชั้นแรก (นิสีทนะ) ติดชัด ฐานแซมชั้นที่สอง (บัวลูกแก้ว) ลางเลือน หากสึกช้ำมากกว่านี้ บางคนอาจสับสนดูเป็นพิมพ์ทรงเจดีย์ หรือดูเป็นพิมพ์เกศบัวตูม (พิมพ์ฐานสิงห์กว้าง)
ฐานแซมพิมพ์เขื่อง...พิมพ์นี้ ให้ความรู้สึกถึงความเข้มแข็งมั่นคง ความสง่างาม ได้ไม่แม้พิมพ์ใหญ่
หากจะถามว่า ตำหนิพิมพ์ตรงไหน? คำตอบ เคยมีเซียนอาวุโสชี้ไว้บางแม่พิมพ์...ในนิตยสารมหาโพธิ์ แม้พิมพ์นี้จำนวนพระจะมีมาก แต่จนบัดนี้ก็ยังไม่มีเซียนใหญ่คนไหน กล้าชี้ มีตำหนิตรงนั้นตรงนี้ เหมือนพิมพ์ใหญ่ หรือพิมพ์ทรงเจดีย์
หลักสำคัญหากมีการซื้อขายกันแพงๆ ก็คงจะอยู่ที่ “ใบเซอร์” จากสมาคมมาตรฐาน ซึ่งจนบัดนี้ คนวงในวงการรู้กันว่า มีน้อยแห่ง ส่วนใหญ่ที่ตั้งกันมากมาย เพราะกฎหมายไม่ห้าม
ประเด็นอยู่ที่สมาคมใด สร้างมาตรฐานความเชื่อไว้ได้มากกว่ากัน
ใบเซอร์ พระราคาล้านสิบล้าน ยังเถียงกันไม่ค่อยจบ ผมเพิ่งเจอเพื่อนคนรักพระสมเด็จมาจากอเมริกา ให้ดูสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ มีใบเซอร์รับประกันว่า เป็นพระแท้... ราคาองค์ละ 500 ก็ถึงกับมึน
เอาเป็นว่า หากจะหาพระสมเด็จวัดระฆังแท้ องค์ที่มั่นใจไว้แขวนคอ ในทัศนะผม มีทางเดียวคือฝากไว้กับสายตา ประสบการณ์ และปัญญา...ตัวเอง
...
ฐานแซมพิมพ์เขื่องวัดระฆัง องค์ในคอลัมน์ ผ่านเรื่องเส้นสายลายพิมพ์ไปได้ มาถึงเรื่องเนื้อหา สีขาวขุ่นเหมือนสีนมข้น เกรนเนื้อละเอียด ระดับความนุ่มปานกลาง พื้นผนังยังพอมีฝ้ารักที่ลอกออกไปแล้วจางๆ นับเป็นข้อพิจารณาที่ดี
หลุมร่อง รอยยุบรอยแยก เป็นตัวช่วยที่ดี โดยเฉพาะรอยโหว่จากเนื้อยุบ ที่ซุ้มโค้งด้านขวา และร่องรอยเว้าๆแหว่ง จากขอบสันซุ้มขวาด้านใน
หลักการดูพระสมเด็จแท้...อยู่ที่ร่องรอย ที่ไม่ปกติประดามีเหล่านี้แหละ เคยมีเพื่อนที่ใหม่ๆมากกับการดูพระ ถาม นี่รอยอะไร บอกเพื่อนไปว่า “รอย...นี่! เหล่านี้แหละ” คือสิ่งที่ต้องดูแล้วจำ มีรอยนี่!มากเท่าไหร่ก็ยิ่งดี
ถ้าทุกเส้นสายตึงเรียบ ก็ต้องตั้งข้อสงสัย ส่วนใหญ่มักวาง เพราะเป็นพระปลอม
พลิกด้านหลัง มีหลุมร่องรอยยุบรอยแยก น้อย แต่ก็ไม่ทิ้งร่องรอยของความลดหลั่น เป็นเนินสูงเนินลาด สลับกันไป ฝ้ารักหรืออาจเป็นฝ้าจากน้ำมันตังอิ้ว เหลืองจางๆ ตรงพื้นผิว เพิ่มเสน่ห์ให้เป็นความซึ้งของหลังสมเด็จวัดระฆัง...แบบหนึ่ง
พระสมเด็จวัดระฆังแท้...ไม่มีอะไรมากไปกว่านี้ พิมพ์ถูก เนื้อเก่าถึงอายุ
ถ้ามั่นใจในสายตา และมีกำลังเงินพอ ซื้อได้ ก็ซื้อไว้นิมนต์ขึ้นคอ...พุทธคุณทางไหน คนเฒ่าคนแก่สอนสั้นๆว่า มีแต่ ความสวัสดีมีชัยทุกสถานทุกประการ.
พลายชุมพล