ท้ายหัวเรื่อง “พิมพ์ใหญ่ฐานแซม” จงใจใส่เครื่องหมายคำถาม? (ปรัศนี) เอาไว้ เผื่อคนรักพระสมเด็จวัดระฆังที่ไม่แน่ใจ รู้ว่า พิมพ์ใหญ่ พิมพ์ทรงเจดีย์ พิมพ์ฐานแซม พิมพ์เกศบัวตูม ฯลฯ มี แต่พิมพ์นี้มีด้วยหรือ?
พิมพ์ใหญ่ที่เคยเห็นทั่วไปบางองค์ มีนิสีทนะหรือเส้นแซมบางๆขั้นบน ค่อนชิดติดพระเพลา แต่น้อยองค์มากที่ติดฐานแซมชั้นกลาง น้องใหม่เจอเข้าก็งง ถามเซียนใหญ่ คำตอบที่ได้ “มี” และกระซิบว่า มักเป็นพระสมเด็จแท้
สมัยนี้ พระแท้ในหนังสือพระมาตรฐาน มีหลายสภาพให้เปรียบเทียบ เมื่อรู้ว่าพิมพ์ใหญ่มีฐานแซมสองชั้น เหมือนสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ฐานแซม...ตั้งใจเพ่งดู หลายองค์ก็เห็นรางๆ
องค์ที่ฐานแซมชั้นที่สอง ติดชัดองค์เดียว จำได้ติดตา เป็นของคุณต่อ ดวงวิชัย
คนรักพระรุ่นใหม่ ถ้าถือตามค่านิยมวงการ เจอพิมพ์ใหญ่ฐานแซมสองเส้น ก็มักไม่กล้า แต่สำหรับคนเป็นพระ มีพื้นฐานความรู้จากครู “ตรียัมปวาย” ถ้าเนื้อเก่า เส้นสายลายพิมพ์ใช่...เจอเส้นแซมสองชั้น ก็ถือเป็นโชค
พิมพ์ใหญ่ฐานแซมสองชั้น ของปลอมมีออกมาแล้ว แต่จำนวนไม่มาก
ครู “ตรียัมปวาย” จำแนกแบบพระอาสนะ พิมพ์ใหญ่ไว้สี่แบบ
แบบที่ 1 แบบธรรมดา มีลักษณะตามมูลสูตร คือแบบที่เห็นปรากฏทั่วไป แบบที่ 4 แบบโค้ง เส้นฐานสามชั้นแอ่นโค้งน้อยๆ คงพอเข้าใจ จะไม่พูดในรายละเอียด
แบบที่ 2 แบบแซม ฐานทั้งสามชั้นหนานูนมาก เว้นช่องไฟระหว่างชั้นค่อนข้างแน่นทึบกว่าแบบอื่น
ปรากฏเส้นขีดแซมบางๆ เป็นทิวขึ้นมา 2 เส้น คือระหว่างพระเพลากับฐานชั้นบน เส้นหนึ่ง ทำหน้าที่เป็นนิสีทนะ และระหว่างฐานชั้นบนกับฐานชั้นกลาง ทำหน้าที่เป็นบัวลูกแก้ว อีกเส้นหนึ่ง
เส้นขีดทิวทั้งสองไม่คมชัดเท่ากับพิมพ์ฐานแซม แต่ก็สังเกตได้ชัดเจน
...
แบบที่ 3 แบบคู่ คล้ายแบบพิมพ์แซมมาก แต่เส้นขีดแซมทั้งสอง อยู่ชิดกับตัวฐานมาก (นิสีทนะอยู่ชิดกับฐานชั้นบน และบัวลูกแก้ว อยู่ชิดฐานชั้นกลาง และขนานไปกับแนวคมขวาน)
ฐานทั้งสามชั้นเบียดชิดกันมากกว่าแบบแซม และช่วงกว้างของฐานก็แคบกว่า
อาสนะแบบคู่ มีข้อพิจารณาเพิ่ม ฐานชั้นที่สาม ปรากฏเส้นขีดทิวขนานคู่ หรือเส้นลวดกันลาย เดินขนาบขอบทั้งสองโดยตลอด
หันไปดูพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ องค์ในคอลัมน์วันนี้ ลักษณะของเส้นขีดแซม ทั้งสองเส้นอยู่กลางๆ เข้าอาสนะ แบบแซม...มากกว่า
อย่ากังวล อาสนะจะเป็นแบบแซม หรือแบบคู่ ขอให้ดูเค้าโครงของเส้นสายลายพิมพ์องค์พระโดยรวม ถ้าแน่ใจเห็นพิมพ์ใหญ่มาตรฐานคุ้นตา ก็ตัดสินใจได้
เพราะความจริง เส้นแซมที่ว่านั้น เกิดจากการกดแม่พิมพ์หนักหรือเบากว่ากัน เท่านั้น
วันนี้ เทน้ำหนักคุยกันถึงข้อต่างที่ฐานสามชั้นของพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่...เพื่อให้ใช้เป็นข้อสังเกตเปรียบเทียบเท่านั้น อย่าลืมเด็ดขาด พระสมเด็จวัดระฆังแท้นั้น พิมพ์ใช่แล้วต้องเนื้อใช่
พิมพ์ใหญ่ฐานแซม ที่ดูเหมือนแปลกตาองค์นี้ เป็นพระลอกรัก ปรากฏรอยแตกลายงาบางๆ เนื้อรักจมตามเส้นเห็นชัดเจน เนื้อพระละเอียดสีขาวแบบนมข้นแห้งบริสุทธิ์ซึ้งตา
ขอบด้านหลังปริร่อย ชิ้นรักหนาจมฝังในหลุมร่อง ตามสูตรหลังสมเด็จวัดระฆังแท้มาตรฐาน ไม่มีข้อสะดุดตาตรงไหนเลย.
พลายชุมพล